Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. T. z dnia [...] czerwca 2017 r. o ponownie rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [....] z dnia [...] maja 2017 r. odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] [...] z dnia [...] maja 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2010 r., utrzymał powyższe postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia M. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez D. I. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskie, położonej w miejscowości [....]. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie.
Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] [...] z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. Na w/w decyzję Ministra Skarbu Państwa Stronia nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. M. T. złożyła do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o wznowienie postepowania, w którym oświadczyła, że: "Uprzejmie proszę o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] V 2011 r. w sprawie prawa do rekompensaty za mienie [....] w związku z nowelizacją ustawy z dnia 12.XII 2013 r. Ustawa ta weszła w życie w marcu 2014 r. Proszę o ponowne rozpatrzenie wniosku i pozytywne ustosunkowanie się do mojej prośby.".
W dniu [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] przekazał Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania, zgodnie z właściwością, wniosek M. T. o wznowienie postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. wezwał M. T. do sprecyzowania wniosku.
W piśmie z dnia [...] maja 2017 r. M. T. oświadczyła, że: "(...) wnoszę o wznowienie postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek swój pragnę uzasadnić tym, iż o nowelizacji ustawy dowiedziałam się niedawno a jest ona istotna w odniesieniu do mojego wniosku (...).". W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że Strona wskazała, iż domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [....] nr [...] z dnia [...] października 2010 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. M. T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ podniósł, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz 935). Zgodnie z art. 16 tej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy k.p.a w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem 1 czerwca 2017 r., a zatem przy jej rozpoznawaniu zastosowaniu przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która na mocy art. 16 § 1 k.p.a. jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. Dlatego też przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada czy w sprawie występują przesłanki negatywne, wyłączające możliwość wszczęcia takiego postępowania.
W razie niezachowania ustawowego terminu organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a., który stanowi iż odmowa wznowienia postepowania następuje w drodze postanowienia.
W dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 1 ww. ustawy dokonano zmiany przepisu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. "osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. po. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym ze termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przepisów art. 146 § 1 ustawy z dnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) nie stosuje się."
Z kolei art. 145a § 1 k.p.a. stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
W przedmiotowej sprawie wnioskiem z dnia [....] kwietnia 2017 r. (uzupełnionym pismem z dnia [....] maja 2017 r.) M. T. wystąpiła w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 12 lutego 2014 r., dalej "ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r.") o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa nr [...] [...] z dnia [...] maja 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2010 r.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. weszła w życie w dniu 27 lutego 2014 r. Od tego dnia należy liczyć 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a zatem ostatnim dniem do złożenia niniejszego wniosku był dzień 27 sierpnia 2014 r.
Stosownie do art. 57 § 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostanie nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego.
Wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. został złożony przez M. T. w dniu [...] kwietnia 2017 r.
Powyższe oznacza, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez M. T. po terminie określonym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., tj. po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. T. podnosząc, że jest emerytką i nie wiedziała o wejściu w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., bo nikt jej o tym nie powiadomił, dopiero później w Urzędzie Wojewody [....] się o niej dowiedziała. Podniosła, że o odszkodowanie starała się 30 lat, a teraz prosi o uwzględnienie powyższego i pozytywne rozpatrzenie jej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwarzył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierują się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na zaskarżalne postanowienia w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze w granicach sprawy.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego postanowienia w powyższych granicach Sąd uznał, że nie narusza ono prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte poważną, kwalifikowaną wadą procesową. W postępowaniu wznowieniowym nie rozpoznaje się ponownie sprawy, lecz bada się wyłącznie, czy w przypadku zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem postępowania zachodzi któraś z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a.
Właściwy organ orzeka o wznowieniu postepowania tylko wówczas, gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z takich podstaw, a jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 146 k.p.a.
Postępowanie wznowieniowe można podzielić na dwie fazy. W pierwszej organ ocenia formalne podstawy wznowienia. Faza ta jest zakończona bądź wznowieniem bądź odmową wznowienia postępowania. Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Dopiero w drugiej fazie postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu prowadzone jest postępowanie co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W rozpoznawanej sprawie o wznowienie postępowania wystąpiła uprawniona strona (skarżąca), podając jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. odmawiającą M. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez D. I. nieruchomości poza obecnymi granicami RP położonej w miejscowości [...] art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. weszła w życie w dniu 27 lutego 2014 r., a zatem ostatnim dniem do złożenia niniejszego wniosku był dzień 27 sierpnia 2014 r.
Jak wynika natomiast z akt sprawy Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania dopiero w dniu [...] kwietnia 2017 r. (uzupełniony pismem z dnia [...] maja 2017 r.), a zatem znacznie później od terminu ustalonego ustawowo.
Sąd zwraca uwagę, że brak wiedzy o wejściu w życie aktu prawnego (w tym wypadku ustawy z 12 grudnia 2013 r.), który został w sposób prawidłowy wprowadzony do obiegu prawnego nie uzasadnia przywrócenia terminu określonego w tym akcie do dokonania określonej czynności procesowej (wniesienia wniosku o wznowienie postępowania).
Podkreślić należy także, ze organy nie miały obowiązku poinformowania Skarżącej o treści ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.
Zdaniem Sądu organ orzekający w przedmiotowej sprawie prawidłowo uznał, że wniosek o wznowienie postępowania złożony przez Skarżącą w dniu [...] kwietnia 2017 r. jest wnioskiem złożonym po terminie i wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) orzekł jak w sentencji.