Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M.D, decyzją z [..] listopada 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M.D na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Burmistrz M. decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] odmówił M. D przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. D.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że rodzina nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do przedmiotowego świadczenia.
M.D. złożyła od decyzji I pierwszej instancji odwołanie. Jej zdaniem, dochód uzyskany przez rodzinę w 2016 r. został błędnie wyliczony. Dochód uzyskany przez małżonka ze sprzedaży udziału w lokalu mieszkalnym nie powinien być rozliczany do dochodu służącego za podstawę przyznania uprawnień do świadczenia wychowawczego na dziecko. Przedmiotowy dochód został zadeklarowany do przeznaczenia na cele mieszkaniowe i jest zwolniony z opodatkowania. Ponadto uważa, że organ I instancji zawyżył wysokość zasiłku dla bezrobotnych należny małżonkowi. Przyjęta wysokość zasiłku w kwocie [...] zł. była faktycznie wypłacana tylko przez okres 3-ch miesięcy, począwszy od [...] 2017 r., natomiast w kolejnych miesiącach wysokość otrzymywanego zasiłku, to kwota [...] zł. Skarżąca uważa, że uzyskiwany przez rodzinę faktyczny dochód nie przekracza kwoty 800 zł na osobę miesięcznie i kwalifikuje rodzinę do uzyskania świadczenia wychowawczego na córkę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. z [...] października 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialno-prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowią zapisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), rozporządzenie Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 powołanej wyżej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200 zł miesięcznie.
Organ ustalając prawo do świadczenia wychowawczego na M. D przyjął dochody rodziny osiągnięte w 2016 r., uwzględniając kwotę [...] zł jako dochód małżonka skarżącej, pochodzący ze sprzedaży udziału w odziedziczonym mieszkaniu. Na dochód rodziny w 2016 r. składało się ponadto uposażenie skarżącej z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł (dochód roczny] i dochodu M. D. z tytułu otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych w 2017 r. Dochód z zatrudnienia uzyskany przez małżonka w 2016 r. ([...] zł) został potraktowany jako utracony.
W ocenie Kolegium, kwota [...] zł pochodząca ze sprzedaży części odziedziczonej nieruchomości, która była zadeklarowana do przeznaczenia na cele mieszkaniowe, nie powinna być brana pod uwagę przy wyliczaniu dochodu rodziny za 2016 r., gdyż w deklaracji PIT-39 mąż skarżącej deklarował przeznaczenie jej na cele mieszkaniowe. W takim przypadku, jako dochód zwolniony z opodatkowania, nie stanowi dochodu zgodnie z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jednakże Kolegium ustaliło, że pomimo odliczenia dochodu uzyskanego ze sprzedaży udziału w lokalu mieszkalnym, rodzina strony nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Przyjmując jako podstawę do wyliczeń dochodu rodziny M. D. należy przyjąć wysokość dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia samej zainteresowanej – [...] zł rocznie, co daje wysokość dochodu miesięcznego ([...]) w kwocie [...] zł powiększoną o kwotę osiągniętego dochodu następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc z marca 2017 r. (zasiłku dla bezrobotnych) czyli kwoty [...] zł. W takiej sytuacji miesięczna kwota bazowa wynosi [...] zł.
Zatem przyjęte dochody przy podzieleniu na 3 osoby w rodzinie, dają kwotę dochodu [...] zł na osobę. Wyliczona w ten sposób kwota przekracza przyjęte przez ustawodawcę w ust. 3 art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci kryterium dochodowe 800 zł, uprawniające do uzyskania dochodzonego świadczenia.
Powyższe wskazuje jednoznacznie, że co do zasady, rodzina nie kwalifikuje się do uzyskania dochodzonego świadczenia pomimo, że organ I instancji nie odliczył dochodu uzyskanego ze sprzedaży udziału w lokalu mieszkalnym.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r. nr [...] M.D wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 5 ust. 3, art 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej dochodu męża w kwocie [...] zł netto ([...] zł brutto) uzyskanego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, pomimo, że nie był to dochód uzyskiwany w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy przy ustaleniu dochodu rodziny winien zostać uwzględniony dochód za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że dochód na osobę w rodzinie M.D przekracza 800 zł, a tym samym uniemożliwiło skarżącej uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę, M.D od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.;
- 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: - art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności niezbadanie która z kwot w decyzji zasiłkowej Powiatowego Urzędu Pracy jest kwotą uzyskiwaną przez męża skarżącej w okresie na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, - art. 77 § 1 Kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego – pominięcie części decyzji zasiłkowej w zakresie wskazującym kwotę uzyskanego zasiłku [...] zł brutto, - 80 § 1 Kpa poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, że kwota [...] zł jest kwotą uzyskiwaną przez męża skarżącej w okresie na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, tj. pominięcie części decyzji Powiatowego Urzędu Pracy o przyznaniu prawa do zasiłku mężowi skarżącej,, w której przyznana została po okresie 90 dni inna kwota zasiłku, - art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których pominął część sentencji decyzji Powiatowego Urzędu Pracy o przyznaniu prawa do zasiłku mężowi skarżącej, tj. tej części, w której wskazana została druga kwota [...] zł brutto jako kwota uzyskiwana po okresie pierwszych 90 dni od otrzymania decyzji o przyznaniu zasiłku, - art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
- 2) uchylenie w całości decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo podniosło, że zmniejszenie dochodu w rodzinie nie może być traktowane jako utrata dochodu, dlatego też organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie miały podstawy prawnej do uwzględnienia zmniejszenia dochodu męża skarżącej od czerwca 2017 r. i wzięcia pod uwagę kwoty zasiłku [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Dla niniejszej sprawy istotne znaczenie ma to, czy SKO w [...] obliczając dochód rodziny M.D. w przeliczeniu na osobę w rodzinie na potrzeby zestawienia uzyskanej kwoty z tzw. kryterium dochodowym z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" działało zgodnie z przepisami prawa odmawiając ustalenia świadczenia wychowawczego na córkę skarżącej M. D..
W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego został złożony na rok świadczeniowy 2017/2018, a wydane w sprawie decyzje dotyczą 2017 r. Zatem dla niniejszej sprawy znaczenie miała sytuacja dochodowa członków rodziny skarżącej z lat 2016 i 2017.
Dalej Sąd zauważa, że w praktyce na przestrzeni lat mogą nastąpić w rodzinie zmiany w zakresie źródeł uzyskiwania dochodów przez członków rodziny wnioskodawcy. Tę sytuację uwzględniono w ustawie. Przykładowo art. 2 pkt 19 lit. b i c ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: m.in. utratą zasiłku dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kolei np. art. 2 pkt 20 lit. b i c przewiduje, że jeżeli w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zasiłku dla bezrobotnych, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uzyskanie lub utrata dochodu wiąże się zatem z uzyskaniem lub utratą dochodu z danego źródła (zasiłku, wynagrodzenia za pracę itd.), a nie ze zmianami w wysokości dochodu uzyskiwanego z danego źródła.
Dla niniejszej sprawy znaczenie miał mechanizm ustalania dochodu członków rodziny, przewidziany w art. 7 ust. 1-3 ustawy. Pierwsza zasada zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy wskazuje, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei z art. 7 ust. 2 ustawy wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Poza sporem jest to, że M. D. w 2016 r. był zatrudniony na umowę o pracę. Umowa o pracę została rozwiązana na skutek wypowiedzenia z dniem 31 stycznia 2017 r. Nie ma zatem wątpliwości, że w tym przypadku znajdował zastosowanie art. 7 ust. 1 ustawy. Małżonek skarżącej utracił po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w 2017 r. dochód z danego źródła - zatrudnienia (wynagrodzenia za pracę). W tej sytuacji dochodu z tego źródła nie uwzględnia się. Jest to dochód utracony w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c ustawy.
Nie budzi wątpliwości także to, że w stosunku do M. D. nie ma zastosowania zasada z art. 7 ust. 2 ustawy. Ze świadectwa pracy wynika bowiem, że dochód z zatrudnienia małżonek skarżącej uzyskał w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c ustawy, po maju 2013 r. (od 1 maja 2013 r. obowiązywała umowa o pracę). Nie ma tu zatem przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w 2016 r.
W stosunku do M. D. ma natomiast zastosowanie reguła z art. 7 ust. 3 ustawy. Małżonek skarżącej uzyskał bowiem, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. po 2016 r. (w 2017 r.) dochód, w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. b ustawy, z zasiłku dla bezrobotnych, a zatem innego źródła, niż zatrudnienie. Wobec tego należało wziąć pod uwagę kwotę osiągniętego jego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, który był uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w 2017 r.
Z art. 7 ust. 3 ustawy wynika, że dla sprawy znaczenie ma kwota osiągniętego przez M. D. dochodu z zasiłku dla bezrobotnych za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. z marca 2017 r. – [...] zł. Zawarte w art. 7 ust. 3 ustawy zastrzeżenie: jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego należy rozumieć w ten sposób, że "dochód ten", to dochód z danego źródła – zasiłku dla bezrobotnych (określony rodzaj dochodu).
Gdyby przyjąć argumentację skarżącej zastrzeżenie to brzmiałoby: jeżeli dochód w tej kwocie (tj. kwocie osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Zdaniem Sądu, takie rozumienie tego przepisu, jakie prezentuje skarżąca, zakładałoby, że w praktyce art. 7 ust. 3 ustawy miałby marginalne zastosowanie. Miałby zastosowanie do osób uzyskujących dochody w tej samej, sztywnej wysokości w dłuższym okresie czasu, skoro wniosek składa się np. na określone lata (w niniejszej sprawie lata: 2017/2018). Wiadomo zaś, że w zdecydowanej większości przypadków beneficjentami Programu 500 + są osoby młode, mające dzieci, a więc zasadniczo utrzymujące się z wynagrodzenia za pracę, a więc osoby, które uzyskują w praktyce dochody z zatrudnienia zmienne, co do wysokości. Wynagrodzenie za pracę składa się bowiem zasadniczo z różnych składników (wynagrodzenie podstawowe, premie, dodatki, nagrody), a więc w praktyce jego wysokość jest zmienna. To samo dotyczy zasiłków dla bezrobotnych, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy decyzje zasiłkowe z 1 lutego 2017 r. i z 9 maja 2017 r.
Z tego powodu w art. 7 ust. 3 ustawy ustawodawca uzależnił powiększenie dochodu uzyskanego przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (w niniejszej sprawie dochodu skarżącej z 2016 r., o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy) o kwotę osiągniętego dochodu (w niniejszej sprawie małżonka skarżącej) za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, zastrzegając, że zasadę z art. 7 ust. 3 ustawy można zastosować, jeżeli dochód z danego źródła (w niniejszej sprawie z zasiłku dla bezrobotnych) jest dalej kontynuowany, tzn. jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, a więc w 2017 r. W konsekwencji dla niniejszej sprawy znaczenie miała kwota zasiłku dla bezrobotnych M. D. obowiązująca w marcu 2017 r. ([...] zł), a nie kwota zasiłku dla bezrobotnych uzyskana przez męża skarżącej w innym miesiącu, niż wynikający z art. 7 ust. 3 ustawy, tj. z daty wydania zaskarżonej decyzji ([...] zł).
Z tego względu, biorąc pod uwagę dochody rodziny skarżącej z PIT-37, tj. M.D z 2016 r. ([...]), zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy oraz powiększając tenże dochód o dochód M.D z 2017 r. ([...]), zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, a następnie dzieląc tenże dochód rodziny przez 3 (stan osobowy rodziny skarżącej) prawidłowo Kolegium ustaliło, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a więc przekracza kryterium dochodowe w wysokości 800 zł. Świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie należy się zatem M.D.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.