Uzasadnienie
A. B., M. B., K. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 1998 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2018 r. ogłoszonego przez Prezesa GUS 19 lutego 2019 r.;
- 2) przyznanie na rzecz każdego ze skarżących od Prezydenta [...] sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa";
- 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
- 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że wyrokiem z 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1346/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł. w związku z niewykonaniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15. Wobec podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności pismem z [...] października 2019 r. organ został wezwany do wykonania wyroku. Pomimo tego nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący wskazali, że przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w roku poprzednim (2018 r.) wyniosło 4.003,88 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z 19 lutego 2019 r.). Wobec tego zasadne jest nałożenie na organ grzywny adekwatnej do bezczynności trwającej od 4 lat.
Jeżeli chodzi o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej Sąd zwrócił uwagę, że tego rodzaju sankcja winna być zastosowana, gdy wystąpi wyjątkowo rażący charakter sprawy, obawa, że w przypadku braku zastosowania tego środka organ nie zakończy postępowania. Kwota tego rodzaju stanowi zadośćuczynienie za zaniechania organu.
Skoro zatem Prezydent [...] od 4 lat lekceważy wyroki WSA w Warszawie, nadwyręża zaufanie obywateli do organu władzy przy braku obiektywnych przyczyn uzasadniającą zwłokę organu zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej. Dotychczas wymierzane grzywny nie wywarły zamierzonego skutku.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że prowadzi z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli postępowanie o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podał, że [...] października 2019 r. zlecił uprawnionemu geodecie opracowanie mapy sytuacyjnej z rozliczeniem nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych oraz rozliczeniem w strefach zabudowy wg. ogólnego planu zabudowania [...] z 1931 r. Organ pismem z [...] października 2019 r. poinformował pełnomocnika stron o niezbędnym wykonaniu powyższego zlecenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 1998 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] marca 2016 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 573/15 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] grudnia 2015 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.
Ponadto prawomocnym wyrokiem z 29 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 842/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał [...] grudnia 20126 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy.
Następnie prawomocnym wyrokiem z 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1346/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 zł w związku z niewykonaniem powyższego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał [...] stycznia 2018 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy.
Do momentu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Prezydent [...] nie wykonał zobowiązania nałożonego na ten organ w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15.
Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna.
Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Analizując przebieg niniejszego postępowania odszkodowawczego w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 4.000 zł.
Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ pomimo dwukrotnego nałożenia grzywny za niewykonanie wyroku Sądu z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 573/15, po złożeniu przez skarżącego trzech wezwań do wykonania wyroku (pisma z: [...] stycznia 2016 r., [...] kwietnia 2016 r., [...] grudnia 2016 r.) i trzech skarg na bezczynność (pisma z: [...] stycznia 2016 r., [...] kwietnia 2016 r., [...] stycznia 2017 r.) podjął w sprawie jedynie dwie czynności w postępowaniu wyjaśniającym. Pismem z [...] lutego 2019 r. organ wystąpił do Ministra Finansów o udzielenie informacji, czy za przejęcie przedmiotowej nieruchomości przez Państwo zostało wypłacone odszkodowanie w ramach tzw. umów indemnizacyjnych. Pismem z [...] października 2019 r. organ skierował do pełnomocnika skarżących informację o wystąpieniu do geodety o rozliczenie dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych granicach działek ewidencyjnych oraz rozliczenie obecnych działek ewidencyjnych w strefach zabudowy wg. ogólnego planu zabudowania [...] z 1931 r.
Sąd zwraca uwagę, że od otrzymania prawomocnego wyroku Sądu w przedmiocie wymierzenia drugiej grzywny do momentu orzekania przez Sąd po raz trzeci w tym przedmiocie minął już ponad 1 rok i 2 miesiące (przy uwzględnieniu zawieszenia biegu terminów procesowych w okresie od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. na mocy regulacji tworzących szczególne rozwiązania związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19).
Skoro Prezydent [...] nie wykonuje zobowiązania zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 30 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 57/15, mimo ukarania organu dwukrotnie grzywną, to Sąd ponownie rozpatrując skargę o wymierzenie organowi grzywny uznał za zasadne wymierzenie sankcji finansowej w kwocie 2-krotnie wyższej, niż druga grzywna.
Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z 30 września 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Biorąc pod uwagę inne tego typu sprawy rozpatrywane przez Sąd oraz to, że: 1) sprawy o odszkodowanie za przejęcie przez Państwo tzw. gruntów [...] mają charakter skomplikowany;
2) w organie zalega bardzo duża ilość spraw tego rodzaju i że są rozpatrywane według kolejności wpływu, co znane jest Sądowi z urzędu, Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny maksymalnej byłoby nadmierną represją.
Dodatkowo Sąd uznał za zasadne przyznanie każdemu ze skarżących od organu po [...] zł tytułem sumy pieniężnej. Orzeczenie w tym zakresie jest uzasadnione tym, że w niniejszej sprawie nałożone na organ podstawowe sankcje finansowe (grzywny) nie dały rezultatu w postaci zakończenia sprawy o odszkodowanie.
Mając jednak na uwadze to, że organ zareagował na skargę z [...] stycznia 2017 r. i podjął w 2019 r. czynności wyjaśniające w sprawie Sąd uznał, że suma pieniężna w powyższej wysokości będzie, adekwatną do okoliczności sprawy, sankcją finansową.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).