Uzasadnienie
M. Ż., M. Ż., M. Ż., M. R., B. K., M. K., B. K. i H. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna (dalej jako "skarżący") pismem z 7 sierpnia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 441/15, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obok [...]), ozn. jako "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu załatwienia sprawy, organ pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości trzykrotnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w miesiącu poprzednim, o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania. Do skargi załączono, wystosowane do organu przez M. Ż. w imieniu własnym, wezwanie z 10 lipca 2017 r. do usunięcia naruszenia prawa poprzez wykonanie ww. wyroku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 25 marca 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu. Organ zwrócił również uwagę na okoliczność, że do rozpoznania pozostaje wiele starszych wniosków o odszkodowanie, niż ten złożony przez skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z cytowanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Zdaniem Sądu, w przypadku skarżących M. Ż., M. Ż., M. R., B. K., M. K., B. K. i H. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna, nie została spełniona druga z ww. przesłanek, bowiem nie wezwali oni organu do wykonania wyroku sądu. Z załączonego do skargi pisma z 10 lipca 2017 r. (którego oryginał znajduje się w aktach administracyjnych sprawy) wynika bowiem, że z wezwaniem do wykonania wyroku z 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 441/15 wystąpił jedynie M. Ż. wskazując, że czyni to w imieniu własnym. Wezwania tego w żaden zatem sposób nie można potraktować jako pisma wniesionego również w imieniu pozostałych skarżących. W aktach administracyjnych brak jest przy tym innego wezwania, skierowanego bądź osobiście przez skarżących, bądź w ich imieniu przez ustanowionego pełnomocnika.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skargę tę odrzucił.
Za uzasadnioną Sąd uznał natomiast skargę M. Ż., w przypadku którego obie przesłanki z przepisu art. 154 § 1 P.p.s.a. zostały spełnione.
Jak wskazano powyżej, M. Ż. wezwał organ do wykonania wyroku z 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 441/15, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę skarżących na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 1 grudnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi W. w dniu 2 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-75 akt sprawy o sygn. I SAB/Wa 441/15). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 2 czerwca 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny, tj. do 25 stycznia 2018 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi W. grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 1 grudnia 2015 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił kontekst sprawy, w rozpoznaniu której organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczy ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) za utraconą nieruchomość [...].
Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem oraz ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, co także determinuje zwłokę w ich załatwianiu. Nie bez znaczenia jest również fakt, że postanowieniem z [...] września 2017 r. przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku, jednakże muszą być uwzględnione przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny.
Rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 P.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. W szczególności zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Po otrzymaniu w dniu 2 marca 2016 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie organ przez okres ponad 18 miesięcy nie podjął działań uzasadniających zwłokę, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do oceny, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również nie informował skarżących o przyczynach zwłoki, a następnie postanowieniem z [...] września 2017 r. zawiesił przedmiotowe postępowanie.
Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a., gdyż w ocenie Sądu, wymierzona grzywna stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, tym bardziej biorąc pod uwagę specyfikę postępowań dotyczących gruntów [...]. W tym zatem zakresie przedmiotowa skarga podlegała oddaleniu.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 4 sentencji, natomiast na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.