Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z 29 stycznia 2020 r. nr KOX/965/Po/19 umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej ozn. jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...].
Powyższe orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent m.st. Warszawy pismem z 14 grudnia 2018 r. wypowiedział użytkownikowi wieczystemu P. W. wysokość opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym ww. nieruchomości gruntowej ozn. jako działka nr [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...]. Użytkownik wieczysty otrzymał propozycję wnoszenia od 1 stycznia 2019 r. opłaty rocznej w nowej wysokości.
Użytkownik wieczysty, z zachowaniem ustawowego terminu, złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione w wysokości zaproponowanej przez Prezydenta m.st. Warszawy.
Prezydent m.st. Warszawy pismem z 25 lutego 2019 r. wniósł o oddalenie wniosku informując, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zawarcia ugody.
Z dokumentacji dołączonej do ww. pisma wynika jednocześnie, że wypowiedzenie opłaty rocznej nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym ww. nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę wskazało, że 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270).
Stosownie do art. 4 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej - jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte po 5 października 2018 r., a jak wynika z dokumentacji dołączonej m.in. do pisma Prezydenta m.st. Warszawy z 25 lutego 2019 r. wypowiedzenie opłaty rocznej nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym ww. nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r.
Organ zaznaczył, że do postępowania przed Kolegium stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach (art. 79 ust. 7 u.g.n.).
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.
Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie błędnego pouczenia ww. orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie m.st. Warszawa wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w Warszawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- 2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone,
- 3. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie brak jest sporu, co do tego, że będąca przedmiotem postępowania nieruchomość zabudowana była na dzień 1 stycznia 2019 r. na cele mieszkaniowe. Sporne natomiast jest, czy spełniły się przesłanki do umorzenia postępowania aktualizacyjnego.
Sąd zauważa, że podstawę prawną orzeczenia SKO w Warszawie z 16 lipca 2020 r. stanowił art. 4 ust.2 ustawy zmieniającej. Zgodnie z tym przepisem postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie tej ustawy umarza się. Z kolei ust. 1 art. 4 ustawy zmieniającej przewiduje, że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją.
Z akt sprawy bezspornie wynika, że postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej za udział w użytkowaniu wieczystym przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [...] zostało wszczęte po 5 października 2018 r., zaś 13 lutego2019r. (data wejścia w życie ustawy zmieniającej) było w toku, nie było bowiem zakończone. W tej dacie nie doszło do zawarcia ugody przez strony, ani do wydania przez SKO orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty rocznej stosownie do art.79 ust. 3 u.g.n.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że Skarżący bezzasadnie zarzuca, iż Kolegium zaniechało ustalenia, czy ziściła się druga z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy, tj. czy wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego została skutecznie wypowiedziana wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r., czy też nie. Z uzasadnienia organu wprost wynika, że wypowiedzenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nie zostało wypowiedziane w sprawie niniejszej, w terminie określonym przez ustawodawcę wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości.
Sąd zwraca uwagę, że art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w zakresie zwrotu: "a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją." - dotyczy problematyki ustalania wysokości rocznych opłat przekształceniowych. W tym zakresie art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej dotyczy kwestii materialnoprawnej, tj. zapewnienia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe rocznej opłaty przekształceniowej równej, co do wysokości dotychczasowej opłacie rocznej, jeżeli po wejściu w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2018 r.) właściwy organ skierował do współużytkowników wieczystych wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i zaoferował im nową wysokość opłaty rocznej i jednocześnie do 1 stycznia 2019 r. czynności dotyczące doręczania wszystkim współużytkownikom wieczystym wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały zakończone.
Regulacja z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma charakter gwarancyjny dla współużytkowników wieczystych i chroni ich przed ustalaniem przez właściwy organ wysokości rocznych opłat przekształceniowych wyższych niż dotychczasowa wysokość opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.
Wobec tego art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma zastosowanie w procedurze wydawania na podstawie ustawy przekształceniowej zaświadczeń informujących m.in. o wysokości i okresie wnoszenia opłat przekształceniowych (art. 4 ust. 4 ustawy przekształceniowej), a także decyzji administracyjnych, w przypadku kwestionowania przez właściciela nieruchomości wysokości rocznej opłaty przekształceniowej (art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej).
Art. 4 ust.2 ustawy zmieniającej stosowany w zw. z art. 79 ust.7 u.g.n. i art.105 par.1 k.p.a. dotyczy administracyjnych postępowań aktualizacyjnych toczących się przed właściwymi SKO, które zostały wszczęte po dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2018 r.) i na skutek art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej toczyły się nadal po dacie jej wejścia w życie. Wprowadzenie art. 4 ust.2 do ustawy zmieniającej miało zatem na celu definitywne wygaszenie toczących się 13 lutego 2019 r. administracyjnych postępowań aktualizacyjnych, o których wspomina art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej, jeżeli zostały wszczęte po 5 października 2018 r.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.