Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1952 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W., przy ul. [...] oraz stwierdzającej, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej w części dotyczącej wyodrębnionych lokali o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] została wydana z naruszeniem prawa, zaś nie można stwierdzić jej nieważności z uwagi na wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli w dniu [...] czerwca 2012 r. D. K., E. W., W. J. i K. G. W uzasadnieniu skargi wskazali, że nie budzą ich wątpliwości wskazane przez Kolegium naruszenia prawa dokonane przez Prezydium Rady Narodowej [...] w decyzji z dnia [...] listopada 1952 r., natomiast w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie zgadzają się na dokonaną przez Kolegium ocenę tego naruszenia jako rażącego. Ponadto w ocenie skarżących organ nadzoru naruszył art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz art. 7, 77 i 80 K.p.a. nakazujące dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W toku postępowania Sąd ustalił, że w aktach sądowych znajdują się odpisy skrócone aktów zgonu Z. K., który zmarł w dniu [...].12.2010 r. oraz B. K., która zmarła w dniu [...].04.2008 r. Wymienione osoby były adresatami zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej ustalenia Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje dotknięte są wadą nieważności postępowania.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydając zarówno decyzję z dnia [...] września 2011r. jak i decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. prowadziło postępowanie czyniąc jego stronami osoby nieżyjące – Z. K., który zmarł w dniu [...].12.2010 r. oraz B. K., która zmarła w dniu [...].04.2008 r.
Podkreślić wypada, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 K.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przepis art. 109 § 1 K.p.a. daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne.
Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 K.p.a, szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego.
W razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć, czy uprawnienie lub obowiązki, których dotyczy postępowanie, mają charakter osobisty, czy rzeczowy lub majątkowy.
W zależności od tej oceny organ administracyjny wyda decyzję o umorzeniu postępowania w przypadku uprawnień lub obowiązków osobistych, bądź też w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych do zajęcia miejsca dotychczasowej strony wezwie jej następców prawnych (art. 30 § 4 K.p.a.).
W przypadku zaś, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą wskazane w art. 30 § 5 K.p.a. okoliczności, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, to należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji.
Jeżeli zaś organ administracji wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 30 § 4 i 5 K.p.a., art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. bądź art. 105 K.p.a., czy też skierował decyzję do osoby zmarłej, to wadliwość takiej decyzji pozwala na ewentualne jej uchylenie, jeżeli jest ona badana w trybie odwoławczym, zaś sądowi administracyjnemu dokonującemu kontroli legalności pozwala na stwierdzenie nieważności takiego rozstrzygnięcia.
Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108; wyrok NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10).
Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ przepis art. 156 § K.p.a. w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. Ponadto organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, ustalić krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu nadzorczym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prowadziło postępowanie i wydało decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r oraz decyzję z dnia [...] września 2011 r. które to decyzje skierowało do nieżyjących Z. K., który zmarł w dniu [...].12.2010 r. oraz B. K., która zmarła w dniu [...].04.2008 r. w sytuacji gdy uczestnikami tego postępowania i adresatami wymienionych decyzji winni więc być ich następcy prawni.
Powyższe, w świetle przedstawionych wyżej wywodów, uzasadnia stwierdzenie nieważności kontrolowanych decyzji.
Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak na wstępie.