Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], zwracające E.S. (dalej jako: skarżąca) jej wniosek z dnia [...] sierpnia 1999 r. o zapłatę odszkodowania.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. skargę na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
W dniu 21 stycznia 2018 r. do akt sprawy wpłynął poświadczony za zgodność z oryginałem, sporządzony przez notariusza T.G., akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] października 2017 r., z którego wynika, że spadek po zmarłej w dniu [...] czerwca 2017 r. skarżącej na podstawie ustawy nabyli: córka H.M. i syn C.S.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik H.M. poparł skargę skarżącej. W pismach z dnia [...] lutego 2018 i dnia [...] marca 2018 r. C.S. również poparł jej skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2017 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd ustalił bowiem, że kwestionowane postanowienie skierowane zostało do osoby nieżyjącej - skarżącej, która zmarła w dniu [...] czerwca 2017 r. Informacja powyższa wynika ze znajdujących się w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu skarżącej, jak również poświadczonego za zgodność z oryginałem, sporządzonego przez notariusza T.G., aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] października 2017 r.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ono obarczone wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). To stanowisko odnosi się to również do wydanych w postępowaniu administracyjnym postanowień.
Powyższe oznacza, że skarżąca, która zmarła w dniu [...] czerwca 2017 r. nie mogła być stroną postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwie strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ww. ustawy.