Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2022 r. nr DSZ.Y.5321.1.757.1.2021.MD Minister Rodziny i Polityki Społecznej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją nr S-YIIL9474.278.AOŻ, PUW/001518/N/2021 z dnia 7 lipca 2021 r. Wojewoda [...] ustalił, że kwota świadczeń rodzinnych w wysokości 5 724 zł, wypłacona A. O. za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał do zwrotu ww. kwoty wraz, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Powyższa decyzja została prawidłowo doręczona dorosłemu domownikowi w dniu 13 lipca 2021 r. jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.
W związku z powyższym, termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 27 lipca 2021 r.
W decyzji Wojewody [...] skarżąca została prawidłowo pouczona o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania.
W dniu 29 lipca 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc po terminie wyznaczonym do wniesienia odwołania, skarżąca złożyła odwołanie. Następnie, w dniu 7 marca 2022 r. do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej wpłynął wniosek A. O. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nadany w placówce pocztowej w dniu 2 marca 2022 r.
Minister wskazał, że w myśl art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego termin należy przywrócić, jeśli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki:
- 1. strona złoży wniosek o przywrócenie terminu,
- 2. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy,
- 3. wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,
- 4. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona dopełni czynności, dla której określony był termin.
W treści wniosku skarżąca wskazała, że w terminie do złożenia odwołania zachorowało dziecko i musiała nad nim osobiście sprawować opiekę oraz nie mogła wychodzić z domu z uwagi na podejrzenie choroby COVID. Wskazała ponadto, iż w mediach była informacja, że z uwagi na pandemię wszystkie terminy do wnoszenia odwołań w administracji uległy zawieszeniu i wydłużeniu.
Minister wskazał, że zgodnie z utrwalonym w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem (por.: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2011, ss. 281-285), w celu uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu strona powinna wykazać, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas biegu terminu.
Na uwagę zasługuje również fakt, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/06, stwierdzono, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy; przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa; a contr ario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku".
W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej.
Oceniając zatem brak winy, organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Minister podkreślił, iż skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła kiedy doszło do zachorowania, jak długo trwała choroba dziecka oraz czy uniemożliwiała ona podjęcie czynności zmierzających do prawidłowego nadania odwołania.
Przy czym na szczególną uwagę zdaniem Ministra zasługuje fakt, że wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu 7 dni od dnia od ustania przyczyny uchybienia terminu. Swoje odwołanie skarżąca złożyła w dniu 29 lipca 2021 r. zatem nie sposób uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, gdyż skarżąca nadała go w placówce pocztowej w dniu 2 marca 2022 r.
Organ orzekający nie jest upoważniony w świetle przepisów art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach uchybienia terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r. II GSK 810/18).
W konsekwencji należy uznać, że skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku o przywrócenie terminu, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz że wniosek został złożony w ustawowym terminie.
Odnosząc się ponadto do treści wniosku Minister wskazał, iż zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych m.in. w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Powyższy przepis wszedł w życie z dnia 31 marca 2020 r. Jednakże, ww. przepis art. 15żzs ustawy COVID-19 został w całości uchylony z dniem 16 maja 2020 r.
- - na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa
SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Zgodnie z art. 68 ust. 6 ustawy osłonowej wszelkie terminy procesowe, których bieg nie rozpoczynał się w okresie obowiązywania art. 15zzs ustawy COVID-19, rozpoczęły swój bieg po upływie 7 dni od dnia uchylenia tego przepisu, tj. od 24 maja 2020 r.
Reasumując powyższe, Minister wskazał, iż w polskim systemie prawnym istniał przepis zawieszający i wydłużający terminy m.in. do wnoszenia odwołań, jednakże miał on zastosowanie wyłącznie do dnia 24 maja 2020 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, Minister stwierdził, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie okoliczności pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Skargę na postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. O. zarzucając mu naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy stan faktyczny i prawny występujący w niniejszej sprawie nie uzasadnia tej odmowy.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że w terminie do złożenia odwołania zachorowało jej dziecko i była zmuszona nad nim osobiście sprawować opiekę oraz że nie mogła wychodzić z domu z uwagi na podejrzenie choroby COVID-19. Ponadto w mediach pojawiało się wiele informacji na temat tego, że z uwagi na pandemię wszystkie terminy do wnoszenia odwołań w administracji uległy zawieszeniu i wydłużeniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o przepis art. 58 k.p.a., który przewiduje przywrócenie terminu do dokonania czynności, których uchybienie skutkuje negatywnymi skutkami procesowymi dla strony. Trafnie organ podkreślił, że dla zastosowania tego przepisu powinny być spełnione przesłanki w nim wymienione. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania.
Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu już nie można przywrócić (art. 58 § 3 k.p.a.).
Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wnieść odwołanie. Czynność procesową należy zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia 7 lipca 2021 r. w dniu 29 lipca 2021 r., a więc z przekroczeniem ustawowego terminu, który upływał w dniu 27 lipca 2021. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wpłynął do organu 7 marca 2022 r. (data nadania 2 marca 2022 r.), a więc po upływie 7-dniowego terminu od ustania przeszkody. Żadna pozostała przesłanka nie została spełniona. Strona przekroczyła siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu licząc od dnia ustania przeszkody.
W dniu 29 lipca 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Wojewody. Zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca mogła wnieść najpóźniej w terminie siedmiu dni liczonym od dnia 29 lipca 2021 r. Skarżąca natomiast wniosek taki sporządziła dopiero w dniu 2 marca 2022 r. nadając go w placówce pocztowej. Złożenie zaś wniosku o przywrócenie terminu z uchybieniem siedmiodniowego terminu wyklucza możliwość jego przywrócenia, a co za tym idzie bez znaczenia jest to, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania było zawinione przez skarżącą czy też nie.
Jak zasadnie podniósł Minister, zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.) w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu
COVID bieg terminów procesowych i sądowych m.in. w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Powyższy przepis wszedł w życie z dnia 31 marca 2020 r. Jednakże, ww. przepis art. 15zzs ustawy COVID-19 został w całości uchylony z dniem 16 maja 2020 r. - na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa
SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875). A zatem nie obowiązywał już w dacie wydania decyzji przez Wojewodę.
W świetle powyższego, wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, gdyż strona przekroczyła siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, niż tylko odmówić przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.