Uzasadnienie
Pismem z [...] czerwca 2018 r. I. M., K. M., H. C., B. K. i M. B., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 559/17.
Powołanym wyrokiem sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i przyznając na rzecz I. M. sumę pieniężną w wysokości 1000 złotych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie, w której całkowity okres bezczynności organu od momentu złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania wynosi prawie cztery lata. Skarżący wskazali, iż w wyroku z 19 grudnia 2017 r. uwzględniającym skargę na bezczynność sąd wymierzając sumę pieniężną uznał, iż organ dopuścił się rażącej zwłoki w rozpoznaniu sprawy nie dokonując żadnych czynności procesowych w sprawie.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2.000 złotych, w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, iż pismem z [...] lipca 2018 r. wezwał pełnomocnika stron do uzupełnienia wniosku o odszkodowanie poprzez dostarczenie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów potwierdzających, kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., tj. w dniu 21 listopada 1945 r. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika, że przedłożenie ww. dokumentów jest niezbędne do udowodnienia praw podmiotowych wnioskodawców do ubiegania się o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Prezydent wskazał, iż do [...] lipca 2018 r. pełnomocnik stron nie ustosunkował się do ww. pisma. Organ podniósł również, iż pismem z [...] lipca 2018 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...][...] Wydziału Ksiąg Wieczystych, o wydanie zaświadczenia potwierdzającego kto był właścicielem nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Pismem procesowym z [...] sierpnia 2018 r. skarżący wyjaśnili, iż zaświadczenie potwierdzające własność nieruchomości, o którym mowa w odpowiedzi na skargę, zostało przesłane organowi w dniu [...] lipca 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tutejszego sądu we wskazanej w niej części jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.
Skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania, w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, przed wniesieniem skargi strona musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Poza sporem pozostaje bowiem, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 559/17, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] marca 2018 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg trzymiesięczny termin wyznaczony wyrokiem w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny powinna być rozpoznana.
Termin do wykonania powyższego wyroku sądu z 19 grudnia 2017 r. upłynął w dniu 22 czerwca 2018 r. Z akt sprawy wynika ponadto, iż pismem z [...] maja 2018 r. skarżący wezwali organ do wykonania ww. wyroku. Pomimo powyższego do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Mając na uwadze zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z 19 grudnia 2017 r. (dwa i pół miesiąca), Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 1000 złotych, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania.
W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek.
Jednocześnie Sąd uznał, iż bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 559/17, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nieznaczny okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy (dwa i pół miesiąca), znana Sądowi z urzędu ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] z zakresu z tzw. nieruchomości dekretowych, jak również stopień ich skomplikowania z uwagi na historyczny charakter. Przy ocenie charakteru zwłoki w załatwieniu sprawy Sąd uwzględnił również okoliczność, iż organ podjął czynności niezbędne do ustalenia praw podmiotowych wnioskodawców (vide: pisma organu do pełnomocnika skarżących z [...] lipca 2018 r. oraz do Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca), choć uczynił to już po wniesieniu skargi do sądu.
Sąd uznał jednocześnie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił okoliczność, iż grzywna może zostać nałożona wielokrotnie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wydano zaś na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 120 P.p.s.a.