Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej "kpa" po rozpatrzeniu wniosku [...], dalej,,Sjarżący"/Wnioskodawca" o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], utrzymał je w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Naczelnik Gminy w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1977 r. orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...], stanowiącego własność [...] (syna [...]), położonego we wsi [...], gmina [...] (obecnie w województwie [...], w powiecie [...]).
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1977 r. wystąpił [...], syn [...], dalej "Skarżący".
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia tego wniosku. W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskodawca nie może być uznany, za stronę postępowania, które usiłuje zainicjować, ponieważ nie legitymuje się stosownymi dokumentami potwierdzającymi, że jest spadkobiercą pierwotnego właściciela nieruchomości, a tym samym ma interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1977 r. [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że przepisy obowiązujące w dniu wydania kwestionowanej decyzji nie przewidywały przejmowania na własność Państwa udziałów we wspólnocie gruntowej.
Rozpoznając odwołanie organ II instancji podzielił ustalenia i oceny organu I instancji.
Wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl zaś art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wnoszący żądanie winien wykazać się legitymacją procesową, która dawałaby mu prawo do skutecznego złożenia wniosku. Właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. był [...], syna [...]. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że jest jego następcą prawnym, o czym poinformowano w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. Jednakże wnioskodawca nie dostarczył żądanych dokumentów (tj. postanowienia o nabyciu spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia) potwierdzających jego następstwo prawne a w konsekwencji kreując przymiot strony, co uzasadniałoby wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Odnosząc się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dot. przejęcia kwestionowaną decyzją na własność Państwa udziału we wspólnocie gruntowej organ wskazał, że na tym etapie postępowania merytoryczne ustosunkowanie się do tej kwestii byłoby przedwczesne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. W skardze ponownie podnosił kwestie bezprawnego odebrania udziałów we wspólnocie gruntowej w zamian za emeryturę. Jego zdaniem wystarczającym dokumentem uzasadniającym jego legitymację do wszczęcia postępowania jest akt własności ziemi, postanowienie sądu rejonowego w [...] i testament przekazujący mu gospodarstwo rolne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167)) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie z [...] czerwca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego własność S.K.. Podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji był art. 61 a § 1 kpa.
Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn podmiotowych (podanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną) lub przedmiotowych tj. wtedy gdy z "innych uzasadnionych przyczyn" postępowanie nie może być wszczęte. Skarżący wywodził swe prawo do żądania wszczęcia postępowania z faktu bycia spadkobiercą właściciela tego gospodarstwa, przedkładając testament. Mimo wezwania z [...] stycznia 2020 r. o przedstawienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku skarżący takiego nie złożył.
Trafnie organy wywiodły, że jednym dowodem następstwa prawnego jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, albo akt notarialny poświadczający dziedziczenie, co wynika z art. 1025 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. Sam testament nie potwierdza prawnych skutków wynikających z treści testament. Jest wolą spadkodawcy co do osób które mają być spadkobiercami danej osoby. Osoba legitymująca się testamentem musi uzyskać jego potwierdzenie w stosownej, wyżej wskazanej, procedurze sądowej lub przed notariuszem.
Z tych powodów z uwagi na nie wykazanie odpowiednim dokumentem urzędowym, że skarżący jest spadkobiercą właściciela przejętej nieruchomości, organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 kpa.
W związku z tym organ nie miał podstaw do oceny merytorycznej wniosku, gdyż postępowanie nie mogło być w sposób prawidłowy zainicjowane.
Rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61 a kpa ma bowiem charakter formalny i oznacza, że organ po wstępnej analizie dochodzi do wniosku, że brak jest możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygnięcia lub brak wniosku uprawnionego podmiotu. Tak też się stało w niniejszej sprawie.
Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28.). sąd skargę oddalił.