Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań K. C. i D. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] ([...]) ([...]) odmawiającą potwierdzenia R. C., M. P., D. S. i K. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. i M. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości w miejscowości [...], powiat [...], w byłym województwie [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. odmówił potwierdzenia R.C., M. P., D. S. i K. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.R. i M. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Odwołania od ww. decyzji wnieśli K. C. (reprezentowana przez P.C.) oraz R. C., M. P., D. S. i K. C.(reprezentowani przez r.pr. L. K.).
Minister postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania R. C., M. P. i K. C..
Następnie decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań K. C. i D. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że wnioskodawcy nie przedstawili dowodów świadczących, że M. R. i M. R. byli przed wybuchem II wojny światowej właścicielami przedmiotowej nieruchomości.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły D. S. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1435/18) oraz K. C. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1436/18).
D. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając Ministrowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., obecnie Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez nie odniesienie się do zarzutów stron postępowania podniesionych w odwołaniu; art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkującą ustaleniem, że poprzednicy prawni wnioskodawców nie pozostawili mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz przez nierozważenie całego materiału dowodowego, w szczególności dowodu w postaci oświadczenia strony postępowania – R. C..
K. C. w swojej skardze wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie: przepisów postępowania, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które mogłyby stanowić podstawę ustalenia stanu faktycznego, co doprowadziło do naruszenia zasady prawdy materialnej określonej w art. 7 K.p.a., a także zasad określonych w art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.; prawa materialnego, tj. art. 2 i art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) przez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, o którym w przepisie tym jest mowa, na potwierdzenie pozostawienia przez jej poprzedników prawnych przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z [...] października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1436/18 połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1435/18 i I SA/Wa 1436/18 i postanowiono prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 1435/18.
Następnie prawomocnym postanowieniem z [...] maja 2019 r. odrzucono skargę D. S. na decyzję Ministra z [...] maja 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wyznacza z kolei art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że skarga K. C. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Minister dopuścił się bowiem naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.
Przepis art. 127 § 1 i § 2 K.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Z art. 134 K.p.a. wynika ponadto, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy Minister, po rozpatrzeniu odwołań K.C. i D. S., zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. odmawiającą potwierdzenia R. C., M. P., D. S. i K. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. i M. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotowej nieruchomości.
Z kolei postanowieniem z [...] maja 2018 r. Minister stwierdził niedopuszczalność odwołania R. C., M. P. i K. C., wniesionego w ich imieniu przez r.pr. L. K..
Sądowi z urzędu wiadome jest jednak, że ww. postanowienie [...] maja 2018 r. zostało zaskarżone przez R. C. w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to wyrokiem z 28 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1434/18 uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej stwierdzenia niedopuszczalności odwołania R. C.. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wskazał na wadliwe działanie organu odwoławczego, polegające na zanegowaniu prawidłowej reprezentacji R.C. w postępowaniu odwoławczym. W konsekwencji Sąd uznał, że organ zobowiązany jest do rozpoznania odwołania ww. osoby. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2921/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra od wyroku z 28 marca 2019 r.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że nie budzi wątpliwości, że gdy w postępowaniu administracyjnym występuje wiele podmiotów, które skorzystają ze swojego prawa i wniosą kilka odwołań to, co do zasady, organ odwoławczy ma obowiązek łącznego ich rozpatrzenia. W niniejszej sprawie zaistniała taka sytuacja, że część odwołań została rozpatrzona i w stosunku do nich została wydana zaskarżona decyzja, zaś na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1434/18, którym uchylono w części postanowienie Ministra z [...] maja 2018 r., do rozpatrzenia pozostało jeszcze odwołanie R. C..
Wobec jednak funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z [...] maja 2018 r., rozpatrzenie odwołania R. C., o których mowa ww. wyroku, nie byłoby możliwe. Z tej przyczyny, aby stworzyć prawną możliwość łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań (które są dopuszczalne), Sąd był zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Podkreślić bowiem należy, że w przypadku, gdy organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego" odwołania, względnie innych dotychczas nierozpoznanych pism procesowych (odwołań) pochodzących od innych stron postępowania. Dopiero po uchyleniu takiej decyzji można zrealizować obowiązek łącznego rozpoznania wszystkich odwołań.
Mając na uwadze powyższe Sąd za przedwczesne uznał objęcie merytoryczną oceną zarzutów zawartych w skardze K. C..
Ponownie rozpoznając sprawę Minister rozpozna wszystkie dopuszczalne odwołania od decyzji z [...] stycznia 2018 r., uwzględniając powyżej przedstawioną ocenę prawną.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekła jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...] zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.