Uzasadnienie
Prezydent W. decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku S. K. w sprawie przyznania odszkodowania za frontowy, 14 izbowy budynek wielorodzinny na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] [...] – odmówił przyznania odszkodowania za ten budynek.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. wskazał, że nieruchomość o powierzchni [...] m² położona w W. przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wnioskiem z 7 kwietnia 2004 r. S. K., następca prawny dotychczasowych właścicieli nieruchomości, wystąpiła o odszkodowanie za frontowy 14 izbowy budynek położony na tej nieruchomości.
Decyzją z [...] maja 2006 r. Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, że sprawa odszkodowania za ten budynek została rozstrzygnięta decyzją z [...] marca 1975 r., którą orzeczono o przyznaniu odszkodowania za jednorodzinny dom mieszkalny, inne zabudowania związanej z tym domem, rośliny i działkę oraz stwierdził, że za budynek mieszkalny wielorodzinny odszkodowanie w myśl art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.
- 64) odszkodowanie nie przysługuje.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że decyzja ta nie rozstrzygała sprawy odszkodowania za 14 izbowy budynek mieszkalny. Zdaniem Wojewody to, że za ten budynek nie przysługuje wynika jedynie z uzasadnienia decyzji.
Rozpoznając ponownie wniosek Prezydent W. podał, że kwestie odszkodowań za nieruchomości przejęte na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. reguluje obecnie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie może być przyznane za gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania nim po 5 kwietnia 1958 r., za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W sprawie ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajdował się nowy [...] budynek murowany, którego budowę zakończono w 1939 r. Budynek ten przetrwał okres wojny. Według oświadczenia S. K. na nieruchomości znajdował się również budynek [...] i [...].
W myśl art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy dotychczasowi właściciele mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę mogli wystąpić o przyznanie prawa własności czasowej, a gmina winna taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu prze dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania.
W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, złożonego w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu. Wobec tego należy uznać, że budynek wielorodzinny znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co oznacza, że przesłanka ustalenia odszkodowania za ten budynek nie została spełniona. Wobec tego brak jest podstaw prawnych do przyznania odszkodowania za wielorodzinny budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości przy ul. [...].
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania S. K. decyzją z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że na przedmiotowej nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. był usytuowany budynek wielorodzinny. Z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że do odszkodowania uprawnieni są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości – domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Wojewoda uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące braku podstaw prawnych do przyznania odszkodowania za budynek wielorodzinny znajdujący się na przedmiotowym gruncie. Z zebranych dokumentów wynika, że były właściciel nie złożył wniosku o prawo do gruntu w wymaganym terminie (art. 7 dekretu), co spowodowało, że budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa z dniem 20 października 1948 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. zarzuciła wydanym decyzjom nierozpoznanie istoty sprawy oraz błędy w ustaleniu stanu faktycznego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, iż art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to, że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez sięgania do innych przepisów tej ustawy. Nakazuje to ścisłą jego wykładnię. Dyspozycja tego przepisu została wypełniona. Na przedmiotowej nieruchomości już w okresie powojennym został wybudowany drugi budynek, za który zostało wypłacono odszkodowanie. Od dnia [...] marca 1975 r. kwestia odszkodowania za frontowy budynek 14 izbowy nie została załatwiona.
Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), który stanowił podstawę orzekania w tej sprawie, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Cytowany przepis wyraźnie wskazuje, że chodzi o jedną działkę i jeden dom jednorodzinny. W omawianym przepisie ustawodawca posłużył się pojęciem działki i domu jednorodzinnego. W niniejszej sprawie odszkodowanie zostało ustalone za działkę i dom jednorodzinny na podstawie art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, obowiązującej w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu z dnia [...] marca 1975 r.
W postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z nią przypadki zmiany, uchylenia albo stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych muszą wynikać wprost z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych, do których Kodeks ten odsyła. W sytuacji zatem, gdy odszkodowanie za nieruchomość podlegającą przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ostateczną decyzją administracyjną, to poprzednim właścicielom takiej nieruchomości, jak również ich następcom prawnym nie przysługuje normalny tryb dochodzenia odszkodowania za taką nieruchomość na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami. W takim przypadku mogą oni – w wypadku istnienia stosownych przesłanek – domagać się korekty orzeczonego odszkodowania w trybie nadzwyczajnym, np. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu.
Dopiero wzruszenie ostatecznej decyzji o odszkodowaniu może doprowadzić do jego ponownego ustalenia. Ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami bez wzruszenia decyzji wydanej w tym przedmiocie na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. powodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jako wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Stanowisko to znajduje pośrednie potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1993 r. sygn. IV S.A. 60/93, niepubl.
Skoro, jak już wskazano, odszkodowanie za dom jednorodzinny zostało ustalone, to na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być przyznane odszkodowanie także za inny dom znajdujący się na tej samej działce, gdyż przepis ten jednoznacznie reguluje, że odszkodowanie przysługuje za jeden dom. Nie było w związku z tym podstaw prawnych do orzekania o odszkodowaniu za drugi dom, niezależnie od tego, czy może być on uznany za jednorodzinny. Tylko ewentualne wzruszenie decyzji z 1975 r. w części orzekającej o odszkodowaniu za budynek jednorodzinny może otworzyć drogę do ustalenia odszkodowania za budynek, o jakim mowa we wniosku skarżącej.
Jakkolwiek uzasadnienia zaskarżonych decyzji pomijają przedstawioną wyżej wykładnię art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to w ocenie Sądu decyzje te są co do zasady prawidłowe.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).