Uzasadnienie
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. S., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody W. nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. dotyczącej uwłaszczenia P. L. [...] nieruchomościami położnymi przy [...] - w części dotyczącej Hip. [...] - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2007 r.
W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:
Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu oznaczoną Hip. [...] w związku z dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) oraz ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130).
Prawo zarządu na rzecz P. L. [...] wynika z decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1983 r. Naczelnika Dzielnicy W. Wojewoda W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. wydaną na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm.), stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. L. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy [...] [w decyzji oznaczonego jako nr [...]] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Pismem z dnia 6 lutego 2006 r. A. S. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody W. nr [...] - w części dotyczącej Hip. [...], wskazując na istniejące roszczenia w stosunku do "nieruchomości [...]".
Organ ustalił, że nieruchomość oznaczona Hip. [...] stanowiła własność W. J. G., co wynika z zaświadczenia Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. Nr [...] z dnia 8 lutego 1947 r.
Minister Budownictwa podniósł, że wniosek spadkobierców po W. J. G. o stwierdzenie nieważność orzeczenia administracyjnego Ministerstwa Gospodarki Komunalnej Nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1951 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu oznaczonego nr Hip.[...], został złożony w dniu 27 października 1999 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i w dniu 4 czerwca 2001 r. do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w więc po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej.
Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].
Minister Budownictwa podniósł, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy; uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich.
Zdaniem organu skoro Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jednostka uwłaszczona legitymowała się prawem zarządu, to nie można uznać, że w dacie wydania decyzji naruszone były prawa osób trzecich, skoro nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne w tym zakresie. Natomiast późniejsze stwierdzenie decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r., nieważności orzeczeń odmawiających przyznania prawa własności czasowej do gruntu, stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 kpa), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, skoro istniały przesłanki do stwierdzenia uwłaszczenia, a zmiana istniejącego stanu prawnego nastąpiła w okresie późniejszym.
Organ wskazał, ze powyższy sposób rozstrzygnięcia został już wskazany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt. I SA 1838/01 z dnia 29 maja 2002 r. dotyczącym sprawy oceny legalności powołanej decyzji Wojewody W. nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. w części odnoszącej się do nieruchomości Hip. [...] (decyzja uwłaszczeniowa odnosi się do szeregu różnych nieruchomości).
Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. S. Zaskarżonej decyzji zarzucała:
- - błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez przyjęcie, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] lipca 1992 roku nie jest obarczona wadą prawną mogącą stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności, podczas gdy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), albowiem Wojewoda W. stwierdził nabycie przez P. L. [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu, bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, gdyż nieruchomość ta, z uwagi na istnienie roszczeń osób trzecich, którym przysługiwało pierwszeństwo przed uprawnieniami P. L. [...], nie mogła być przedmiotem uwłaszczenia na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i uwłaszczaniu nieruchomości,
- - naruszenie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) poprzez pozbawienie uprawnień prawowitych właścicieli, których roszczenia o przyznanie prawa własności czasowej odżyły w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. (ze skutkiem ex tunc),
- - naruszenie art. 156 kpa,
- - błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 8 kpa,
- - naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7,8, 12, 77 i art. 80 kpa poprzez pominięcie istotnych dla oceny legalności decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. okoliczności stanu faktycznego.
Wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r.
Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa.
Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 kpa.
W niniejszej sprawie Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu uznając, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa do gruntu nieruchomości [...] może być podstawą do wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa, przy czym powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2002 r., sygn. akt I SA 1838/01.
Jak wskazał w analogicznej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r. I OSK 660/05 jest to pogląd odosobniony.
A. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o uwłaszczeniu P. L. [...] z tego względu, iż została stwierdzona nieważność orzeczeń o odmowie przyznania byłemu właścicielowi, którego jest następcą prawnym, prawa do nieruchomości objętej decyzją uwłaszczeniową. Stwierdzenie nieważności tych orzeczeń oznacza, że odżył wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ze skutkiem ex tunc, a wobec tego postępowanie o przyznanie prawa następcom prawnym byłego właściciela do uwłaszczonej nieruchomości, jest w toku, co nie pozostaje bez wpływu na uwłaszczenie. Uwłaszczenie bowiem, dokonujące się na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), nie może naruszać praw osób trzecich, zgodnie z tym przepisem. Stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa do nieruchomości [...] pociąga za sobą ten skutek, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny staje się osobą trzecią w rozumieniu cyt. art. 2 ust. 1 i stroną postępowania uwłaszczeniowego, którego przedmiotem jest nieruchomość objęta stwierdzeniem nieważności. Prawa tych osób nie mogą zostać naruszone przez uwłaszczenie.
Tak więc stwierdzenie nieważności orzeczeń dotyczących prawa do nieruchomości [...] oznacza, że były właściciel lub jego następca prawny może domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a nie wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 kpa na co wskazywał organ administracji publicznej.
Stanowiło to naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji