Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] uznające w oparciu o przepis art. 19 k.p.a. swoją niewłaściwości do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] grudnia 1983 r., [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość, która przeszła na własność Skarbu Państwa i przekazujące na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. sprawę do rozpoznania Wojewodzie [...].
Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2006 r. wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Z. M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] grudnia 1983 r. orzekającej o ustaleniu odszkodowania za przejętą na podstawie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, ze zm.) na rzecz Skarbu Państwa działkę stanowiącą własność W. K., położoną w W. przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., doręczonym spadkobierczyni dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości - Z. M. w dniu 1 czerwca 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało swoją niewłaściwość do rozpoznania sprawy z powyższego wniosku i przekazało sprawę Wojewodzie [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że zgodnie z art. 10 ust. 3 ww. ustawy, w sprawach o odszkodowanie za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa, miały zastosowanie przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości. Sprawy dotyczące wywłaszczenia nieruchomości w czasie wydawania kwestionowanej decyzji regulowała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Obie wymienione ustawy utraciły moc obowiązującą na podstawie przepisu art. 89 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 tej ustawy oraz art. 5 pkt 21/I lit. c) ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), organem właściwym do prowadzenia postępowania i orzekania o odszkodowaniu był rejonowy organ rządowej administracji ogólnej. Przepis art. 129 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) stanowi, że odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zaś w myśl art. 9a tej ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących orzekania w przedmiocie odszkodowania jest wojewoda. Ponieważ Kolegium, do którego wniesiono podanie, było niewłaściwe w sprawie, to wniosek należało przekazać organowi właściwemu – Wojewodzie [...].
W dniu 14 czerwca 2006 r. Z. M. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem podnosząc, że nierozpatrzenie zarzutów wniosku, dotyczących wadliwości decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] grudnia 1983 r. jest dla niej krzywdzące.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia środka odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej przez Z. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozstrzygnięcie organu zostało oparte na mylnym odczytaniu wniosku skarżącej. Zdaniem strony, decyzja Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] grudnia 1983 r. została wydana z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Przedmiotem złożonego przez skarżącą wniosku nie była ocena skutków wywołanych decyzją w postaci ustalenia wysokości odszkodowania, co leży w gestii wojewody, lecz podjęcia samej decyzji w sposób rażąco naruszającej ówczesne prawo, do czego właściwe rzeczowo jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto zarzucono organowi, że w wydanych w sprawie postanowieniach nie odniósł się merytorycznie do zarzutów wniosku, co zdaniem skarżącej narusza art. 7, 8 i 77 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż zostały w niej podniesione.
Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.
W świetle art. 141 § 1 i 2 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, które należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie z art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 "Zażalenia" do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W oparciu o przepis art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji (na podstawie powołanego art. 144 k.p.a. również od postanowień) wydanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie (odpowiednio zażalenie) jednakże strona niezadowolona z decyzji (odpowiednio postanowienia) może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania, zażalenia czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Uchybienie zaś wskazanego terminu powoduje, w tym przypadku, bezskuteczność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego następstwem jest ostateczność wydanego w I instancji orzeczenia. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie, zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały wniesione w przewidzianym przepisami terminie.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po wpłynięciu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem, nie poczyniło na tym etapie postępowania ustaleń, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie. Z materiału dokumentacyjnego wynika, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2006 r. zostało doręczone Z. M. w dniu 1 czerwca 2006 r. W przedmiotowym postanowieniu zawarto pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. M. wniosła dopiero w dniu 14 czerwca 2006 r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Wymaga wskazania, że skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem.
Należy stwierdzić, że merytoryczne rozpatrzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosku Z. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym postanowienia ostatecznego, a zatem orzeczenia, które korzysta z ochrony trwałości w oparciu o przepis art. 16 k.p.a. (przykładowo wyrok NSA z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1866/00, publik. LEX nr 55303).
W omawianej sytuacji Kolegium, stosownie do przepisu art. 134 k.p.a., powinno było wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zgodnie z ww. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji (w oparciu o przepis art. 126 k.p.a. również postanowienia), która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej ustalone wyżej rażące naruszenie prawa jest przesłanką stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi bowiem, że Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Wykazanie przyczyny nieważności postanowienia jest okolicznością przesądzającą o treści rozstrzygnięcia. Sąd nie może zatem ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, bowiem wyrokowanie w sprawie niniejszej determinowane jest omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.