Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. L., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul.[...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość położona w W. przy d. ul. [...] ozn. hip. [...] o powierzchni ogólnej [...] m2 znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego W. z dnia [...] marca 2005 r. L. dz. [...] prawo własności przedmiotowej nieruchomości hipotecznej uregulowane było – na mocy aktu z dnia [...] czerwca 1942 r. - na rzecz W. i J. E. małżonków T. w równych częściach niepodzielnie.
Następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości zostało ustalone na rzecz córek A. L. i Z. R. Obecnie nieruchomość ta wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] (zabudowanej budynkiem przy ul.[...]), nr [...] (zabudowanej budynkiem przy ul.[...]), nr [...] (stanowiącej aktualnie ul.[...]) i nr [...] (przedwojenna ul. [...] – "cz. dz. [...] pod ulicę") z obrębu [...], których właścicielem jest Miasto W. W dniu 20 lutego 2005 r. A. L. i Z. R. wniosły o wypłatę odszkodowania za powyżej opisaną nieruchomość.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy d. ul.[...]. Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. była niezabudowana. Teren nieruchomości przewidziany był pod zabudowę zwartą o 4 kondygnacjach i 50% powierzchni zabudowy i znajdował się w strefie IVa oznaczonej kolorem brązowym na Ogólnym Planie Zabudowy Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r.
Organ uznał, że spadkobierczynie dawnych właścicieli nieruchomości utraciły faktyczną możliwość władania nieruchomością przed 1958 r.
Od powyższej decyzji A. L. wniosła odwołanie.
Wojewoda [...] uznał za zasadne ustalenia organu pierwszej instancji, iż w sprawie nie zostały spełnione obie przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a mianowicie pozbawienie poprzedniego właściciela faktycznej możliwości władania działką nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz że parametry Planu Zabudowy z 1931 r. wskazują, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.
Mając na uwadze wymóg przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, iż obie przesłanki musza być spełnione kumulatywnie, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
A. L. i Z. R. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na powyższą decyzję. W skargach wniosły o uchylenie obu decyzji zarzucają im naruszenie art. 7 ust. 5 dekretu, art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargi okazały się uzasadnione, bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania - art. art. 7, 77 § 1, 80 i 138 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w stosunku do działek gruntu objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), które spełniają przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 5 wymienionej ustawy. Przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok NSA z dnia 26 marca 2003 r. sygn. I SA 2187/01). Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 in fine prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.
Warszawy, przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Omawiany przepis przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania.
W sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W. przy d. ul.[...], ozn. hip. "[...], o powierzchni ogólnej [...] m2 podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Do oceny pozostaje, czy rozpoznając sprawę o odszkodowanie organy orzekające stwierdziły istnienie pozostałych przesłanek z art. 215 ust. 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sporne jest ustalenie, czy spełniona została jedna z przesłanek wynikająca z przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. czy działka mogła być przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.
Przeznaczenie przedmiotowego gruntu w Ogólnym Planie Zabudowy Miasta W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. pod zabudowę zwartą 4 kondygnacyjną do 50% powierzchni zabudowania oznacza zdaniem organów, że brak było możliwości zabudowy działki domem jednorodzinnym, wobec czego nie można było uznać, że zaistniała przesłanka do przyznania odszkodowania z mocy art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowiska tego nie można podzielić. Jeśli chodzi o zapis planu o treści: "zabudowa zwarta, 4 kondygnacyjna i 50% powierzchni zabudowy, należy zwrócić uwagę, że zagadnienie to było wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W wyroku NSA z dnia 14 stycznia 1997 r. – sygn. akt IV SA 843/95 (niepubl.) stwierdzono, że zapisy planu o zabudowie czterokondygnacyjnej i 50% powierzchni zabudowy nie wykluczały same przez się zabudowy jednorodzinnej, a tym samym przeznaczenia takiej nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne.
Trudno, bowiem z takich zapisów planu wyprowadzić zakaz zabudowy jednorodzinnej, jeżeli tylko spełnione zostały inne warunki z tego planu. Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 1997 r. – sygn. akt IV S.A. 188/96 (niepubl.). Stąd też skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za poglądem zaprezentowanym w powyższych orzeczeniach. Poprzestanie, zatem przez organy orzekające w niniejszej sprawie, na zacytowaniu zapisów planu o zabudowie czterokondygnacyjnej niczego nie wyjaśnia, a przeciwnie samo przez się nie wyklucza zabudowy jednorodzinnej. Konieczne są dalsze ustalenia związane z realizacją takich zapisów planu i jego interpretacją.
Ponadto argumentowana przez organy gęstość zabudowy na terenie sąsiadującym z przedmiotowa działką i zabudowa tego terenu budynkami fabrycznymi, w ocenie Sądu, nie świadczy o braku możliwości zabudowy nieruchomości domem jednorodzinnym.
Jeśli chodzi o przesłankę faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., to Sąd stwierdza, że podzielić można zasadność tylko niektórych ustaleń organu.
A mianowicie prawidłowo organ ustalił, że część nieruchomości o pow. [...] m2 została odstąpiona przez dawnych właścicieli W. i J. T. na własność Gminy W. pod regulację ulicy [...] (akt notarialny z dnia [...] lipca 1943 r.). A zatem ta część nieruchomości nie może być brana pod uwagę w sprawie o ustalenie odszkodowania.
Prawidłowe też pozostają ustalenia organu co do pozbawienia następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością w odniesieniu do tej części nieruchomości, która stanowi obecnie część działki nr [...] ([...] m2) i część działki nr [...] ([...]m2) - obie zabudowane. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że budynek położony w W. przy ul. [...] (działka ew. nr [...]) wybudowany został w 1956 r. Budynek przy obecnej ul. [...] (działka ew. nr [...]) został wybudowany przed 1953 r. Potwierdzają to dokumenty, z których wynika, że w lokalu nr [...] w tym budynku J. i M. C. zamieszkują od 27 października 1951 r.
Nie można się jednak zgodzić z ustaleniami organu co do przejęcia przed dniem 5 kwietnia 1958 r. terenu odpowiadającego dzisiejszej działce ew. nr [...]. Działka ta zajęta jest pod ulicę [...]. W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] czerwca 1963 r. nr [...] dla inwestycji polegającej na budowie ul. [...] na odcinku od ul. [...] do ul [...]. Z dokumentu tego wcale nie wynika, że dotyczy on urządzenia i poszerzenia istniejącej ul. [...] na obszarze obecnej działki nr [...], gdyż mówi on wyłącznie o budowie tej ulicy. Dokumenty potwierdzają jedynie, że ul. [...] została urządzona jeszcze przed II wojną światową do nr [...] i po wojnie jej przebieg został zmieniony. Tyle, że jedyny dokument dotyczący realizacji tej inwestycji znajdujący się w aktach sprawy wskazuje, że budowa ulicy [...] na tym zmienionym odcinku rozpoczęła się najwcześniej w 1963 r. Twierdzenie organu, iż grunt ten – pomiędzy budynkami przy ul. [...] a ul. [...] - wcześniej wykorzystywany był na dojazd i dojście do tych budynków nie zostało poparte żadnymi dowodami, które wykluczyłyby faktyczną możliwość władania nieruchomością przez następców prawnych przed 1958 r. W ocenie Sądu, wydane decyzje nie zawierają w tym zakresie dostatecznych ustaleń.
Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł korzystać z nieruchomości i ta okoliczność, jako niedostatecznie wyjaśniona w dotychczasowym postępowaniu, powinna być ustalona w ponownym postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo należy podnieść, że wydanie decyzji lokalizacyjnej było zdarzeniem prawnym i nie przesądzało samo przez się, że po jej wydaniu poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Opierając się na tym przepisie Sąd uznał, że sprawa niniejsza wymaga dalszych ustaleń także z powodu niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym wystąpienia w sprawie przesłanki odnoszącej się do pozbawienia poprzednich właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.