Uzasadnienie
I.K. wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.K. i K.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości pod budowę drogi krajowej.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m² (udział - ½) oraz nieruchomość o powierzchni [...] m² (udział - ½). W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że roczne koszty utrzymania domu wynoszą około [...] zł i nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Wnioskodawczyni zaznaczyła ponadto, że finansowo wspiera ją syn K.K..
W piśmie z dnia 11 maja 2010 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 13 kwietnia 2010 r. do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej strony, wnioskodawczyni oświadczyła, że do dnia 11 maja 2010 r. nie otrzymała odszkodowania ustalonego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. Do pisma dołączone zostały m.in. kserokopie rachunków (częściowo nieczytelne) za dostawę wody w 2009 r. wystawione na I.K. oraz liczne dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej K.K..
W piśmie z dnia 28 kwietnia 2010 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. poinformowała zaś, że pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. zwrócono się do I.K. i K.K. o wskazanie nr konta na jaki należy przekazać odszkodowanie ustalone decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. oraz że w razie braku pisma w przedmiotowej sprawie zajdzie konieczność złożenia wniosku o zezwolenie na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Udzielenie prawa pomocy powinno zaś sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że I.K. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że skarżąca utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości [...] zł i uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie. Zauważyć jednak należy, że decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. ustalone zostało na rzecz skarżącej odszkodowanie w wysokości [...] zł. Jak wynika zaś z treści pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. z dnia 28 kwietnia 2010 r., pismem z dnia 20 kwietnia 2010 r. zwrócono się do strony o wskazanie nr konta na jaki należy przekazać powyższe odszkodowanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskodawczyni uprawniona jest do odebrania przyznanego jej odszkodowania we wskazanej wyżej wysokości.
Przy czym zauważyć trzeba, że nawet jeżeli przyznane odszkodowanie złożone zostanie w depozycie sądowym, strona w każdej chwili będzie mogła je odebrać. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni znajduje się w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sytuacji majątkowej skarżącej nie można bowiem utożsamiać z sytuacją osób nieposiadających środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.