Uzasadnienie
Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. B. R., E. S., H. C. i D. L. (dalej: skarżący) wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 329/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147, dalej: ugn) wniosku z dnia 20 stycznia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną jako część osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] dz. nr [...]. W wyroku tym Sąd, stwierdził jednocześnie, iż bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 2 grudnia 2015 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 2 marca 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. wezwali Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku, jednak Prezydent [...] nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ wyjaśnił również, że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze zlecenie opracowania operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości i zabezpieczenie środków na wypłatę odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 329/15, skarżący wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania. Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2015 r. pozostawał zatem w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny organowi Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze okoliczność, iż sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ugn mają historyczny charakter, są sprawami szczególnie skomplikowanymi oraz znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe. Sąd uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 ppsa.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 329/15, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z powyższych względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 i § 2 związku z art. 154 § 6 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa