Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] uchylającej decyzję tego organu z [...] stycznia 2019 r., nr [...] i odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. dla osoby uprawnionej Z.B. utrzymało w mocy decyzję z [...] lutego 2020 r.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r., po rozpatrzeniu wniosku E.B. działającej w imieniu osoby uprawnionej Z.B., orzekł o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie po 470 zł miesięcznie dla Z.B.
Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...] Prezydent [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z [...] stycznia 2019 r.
Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., wydaną po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. dla osoby uprawnionej Z.B.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E.B. zarzucając naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazała, że wystąpiła o świadczenia jako opiekun prawny małoletniej Z.B., gdyż otrzymywane dotychczas świadczenia są niewystarczające na pokrycie niezbędnych potrzeb Z.B. Podkreśliła, że status rodziny zastępczej i opiekuna prawnego otrzymała postanowieniami Sądu Rejonowego dla [...] w [...] - odpowiednio: z [...] października 2013 r., sygn. Akt [...] i [...] grudnia 2016 r., sygn. akt [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością faktyczną, która istniała w dniu wydawania decyzji, a nie była znana organowi było ustanowienie E.B. rodziną zastępczą dla małoletniej Z.B. - postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...] Organ przytoczył treść art. 151 § 1 kpa.
Kolegium podniosło, że stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 670 ze zm., dalej jako: ustawa) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej.
Organ wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...]ustanowiono rodzinę zastępczą dla małoletniej Z. B. w osobie E.B. Natomiast postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] grudnia 2016 r., sygn. Akt [...] ustanowiono E.B. opiekunem prawnym małoletniej Z.B. Bezspornym zatem jest, że skarżąca jest zarówno opiekunem prawnym jak i rodziną zastępczą Z.B.
Zdaniem organu, powyższa okoliczność nie powoduje, że nie ma zastosowania przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy wyłączający możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Posługuje się on bowiem ogólnym pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując rozróżnienia, czy mamy do czynienia z formą tej pieczy, która jest powiązana z brakiem opieki prawnej lub ustanowieniem takiej opieki w sytuacjach określonych w art. 94 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ratio legis ustanowienia powyższego wyłączenia wynika z faktu, że rodzinom zastępczym wypłacane są świadczenia przewidziane w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1111), które mają na celu pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nich umieszczonych, a tym samym ich cel i funkcja jest zbliżona ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego.
Są to, m.in. następujące świadczenia: na pokrycie kosztów utrzymania (art. 80 ust. 1), którego wysokość kształtuje od 660 do 1.000 zł, dodatek na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 80 ust.
1) w kwocie nie mniejszej niż 200 zł, dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka, świadczenie na pokrycie kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka, wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych mających wpływ na jakość sprawowanej opieki (art. 83 ust. 1), na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (art. 80 ust. 2). Kolegium podkreśliło, że przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 września 2007 r. zapobiega dublowaniu wypłacania przez państwo świadczeń mających ten sam cel.
Mając zatem na uwadze jednoznaczną regulację art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz okoliczność, że osoba uprawniona Z.B. została umieszczona w pieczy zastępczej w osobie E.B., organ uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 146 kpa uniemożliwiające uchylenie decyzji z [...] stycznia 2019 r.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2020 r. złożyła E.B. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Podniosła, że będąc rodziną zastępczą i posiadając status opiekuna prawnego wystąpiła o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego ponieważ ojciec biologiczny Z.B. nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego zasądzonego przez sąd. Skarżąca zaznaczyła, że tylko ze względu na potrzeby dziecka takie, jak opieka medyczna, wakacje oraz ogólny rozwój dziecka wystąpiła na drogę sądową o przyznanie opieki nad wnuczką. Zdaniem skarżącej, art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy nie powoduje możliwości odmowy przyznania ww. świadczeń, gdyż posługuje się on pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując jej rozróżnienia i wspieranie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w formie środków wypłacanych ze świadczeń przewidzianych w ustawie z 9 czerwca 2011 r., które mają na celu pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nim umieszczonych, a tym samym ich cel i funkcja zbliżona jest ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy.
Skarżąca podniosła, że w jej ocenie pomoc finansowa z funduszu świadczeń alimentacyjnych nie jest tym samym co środki pozyskiwane z ośrodka pomocy społecznej, gdyż środki z funduszu alimentacyjnego są pozyskiwane od rodzica biologicznego (ojca), a nie ze środków publicznych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 23 czerwca 2021 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącej i organ zostali powiadomieni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Decyzja Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ wznawia postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taką nową okolicznością było ustanowienie E. B. rodziną zastępczą dla małoletniej wnuczki-Z.B., postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...].
Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W niniejszej sprawie, wobec stwierdzenia zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji z [...] stycznia 2019 r. Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2020 r. uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za wskazany okres.
Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej Z.B., było ustalenie przez organy obu instancji, że uprawniona do alimentów małoletnia Z.B. pozostaje od [...] listopada 2013 r., w pieczy zastępczej - rodzinie zastępczej określonej w art. 39 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 34 pkt 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Bezspornym jest, że skarżąca E.B. jest zarówno opiekunem prawnym, jak i rodziną zastępczą dla Z.B. - na mocy wyżej wskazanych postanowień Sądu Rejonowego dla [...] w W. W myśl art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej.
W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że organy administracji nie mają żadnej możliwości przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego z chwilą umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Jak wyżej zaznaczono Z.B. (wnuczka E.B.) od [...] listopada 2013 r. przebywa w pieczy zastępczej, a jak wskazała skarżąca w treści skargi wnuczka mieszka z nią od sierpnia 2009 r.
Wbrew zarzutom skargi okoliczność, że skarżąca jest jednocześnie opiekunem prawnym Z.B. nie powoduje, że nie ma zastosowania powołany wyżej przepis wyłączający możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Posługuje się on bowiem ogólnym pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując rozróżnienia, czy mamy do czynienia z formą tej pieczy, która jest powiązana z brakiem opieki prawnej lub ustanowieniem takiej opieki w sytuacjach określonych w art. 94 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako k.r.o.). Opiekę prawną należy bowiem odróżnić od pieczy zastępczej, która obejmuje obowiązek i prawo do wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem oraz jego wychowania. Piecza zastępcza obejmuje również reprezentowanie dziecka w powyższych sprawach, a w szczególności w sprawach alimentacyjnych (art. 112 (1) § 1 k.r.o.). Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka, bądź do opiekuna prawnego, o ile ten został przez sąd ustanowiony.
Sprawowanie opieki nad małoletnimi może być połączone z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej (art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o.) wówczas zakres obowiązków i uprawnień rodziców zastępczych ulega poszerzeniu, jednak wynika on z faktu ustanowienia ich opiekunami prawnymi, a nie z faktu wykonywania pieczy zastępczej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1123/17).
Jak słusznie podniosło Kolegium racio legis ustanowienia przez ustawodawcę wyłączenia przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób pozostających w pieczy zastępczej jest uzasadnione tym, że rodzinom zastępczym wypłacanych jest szereg świadczeń, które mają zapewnić pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nich umieszczonych, a wymienionych przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ich cel i funkcja są zbliżone ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Wobec tego przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy zapobiega dublowaniu wypłacania przez państwo świadczeń mających ten sam cel.
Odnośnie zarzutu skargi, że art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy posługuje się pojęciem pieczy zastępczej nie dokonując jego rozróżnienia podnieść należy, że zgodnie z art. 34 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej piecza zastępcza jest sprawowana w formie rodzinnej i instytucjonalnej. Natomiast stosownie do art. 39 ust. 1 pkt. 1 lit. a tej ustawy formami pieczy zastępczej jest rodzina zastępcza spokrewniona. Przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy dotyczy każdej formy sprawowania pieczy zastępczej.
Odnosząc się do zarzutu, że środki z funduszu alimentacyjnego są pozyskiwane od osób zobowiązanych do alimentów wobec czego, w ocenie skarżącej, nie są to środki publiczne, wskazać należy, że zarzut ten jest chybiony. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa. Środki te są wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji. Natomiast pozyskanie od dłużników alimentacyjnych już wypłaconych z funduszu kwot nie zawsze okazuje się skuteczne i w pełnej wysokości. Wobec czego środki te wypłacane są z budżetu państwa, a następnie dochodzone od dłużników alimentacyjnych. Nie są to więc środki osób prywatnych.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd jak w sentencji wyroku.