Uzasadnienie
Minister Administracji i Cyfryzacji, postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności szeregu działek oznaczonych w operacie ewidencji gruntów wsi [...], opisanych w kartach inwentaryzacyjnych od nr [...] do nr [...].
Z ustaleń organu wnika, że wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej działki nr [...], wystąpił J. F. Wnioskodawca powołał się na to, że przedmiotowa działka była własnością jego ojca J. F., po którym w całości odziedziczył spadek.
Organ nadzoru powołał się na wyciąg hipoteczny księgi wieczystej KW [...], z którego wynika, że w księdze tej wpisany był, jako właściciel działki nr [...], Skarb Państwa a podstawą wpisu była decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] marca 1976 r. Również ocena przez organ dokumentów załączonych do wniosku, tj. kopii umowy kupna-sprzedaży z [...] października 1978 r. pomiędzy J. F. a X dotyczącej odpłatnego przekazania części gospodarstwa rolnego w postaci działki nr [...] i decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] października 1978 r. zatwierdzającej tę umowę, doprowadziła organ do wniosku, że skarżący nie posiadał w dniu [...] maja 1990 r. tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji.
W tym stanie faktycznym i prawnym organ nie znalazł podstaw by uznać J. F. za stronę posiadającą legitymację prawną do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, we wskazanej części, decyzji komunalizacyjnej.
W skardze na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji J. F. nie zgadza się ze stanowiskiem organu, gdyż jego zdaniem zgodnie z art. 28 kpa jest w tej sprawie bezpośrednio zainteresowany, co wykazał stosownymi dokumentami. W ocenie skarżącego z dokumentów tych wynika, że działka objęta komunalizacją stanowiła wyłączną własność jego ojca a nie gminy. Natomiast umowa z [...] października 1978 r. o rzekomej sprzedaży działki nr [...] jest sfałszowana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest ocena interesu prawnego skarżącego J. F. do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] kwietnia 1993 r. Należy wskazać, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Interes osoby domagającej się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej należy oceniać w świetle art. 28 kpa. Jak wnika z utrwalonego, w tym zakresie, orzecznictwa sądów administracyjnych stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), jest Skarb Państwa oraz gmina, na której rzecz następuje przekształcenie własnościowe, a także ten przedmiot, który wykaże, że ma tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym (por. wyrok NSA z 11 września 2007 r. I OSK 450/07, wyrok NSA z 29 czerwca 2010 r. I OSK 1178/09).
Skarżący ani jego poprzednik prawny – ojciec J. F., który zmarł [...] marca 2012 r., co potwierdza postanowienie spadkowe, nie był stroną postępowania komunalizacyjnego. Wobec tego podkreślić należy, że wszczęcie postępowania nadzorczego w trybie art. 156 § 1 w związku z art. 158 kpa może mieć miejsce tylko wtedy, gdy żąda tego podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.
Ze znajdującego się w materiale dokumentacyjnym wyciągu hipotecznego wynika, że na datę [...] maja 1990 r., czyli na datę komunalizacji, w księdze wieczystej Kw. nr 20129 – jako właściciel działki nr [...]wpisany był Skarb Państwa. Podstawą wpisu Skarbu Państwa był wniosek z 27 lutego 1980 r. i decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] marca 1976 r. W myśl art. 3 ust.1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) w odniesieniu do wpisanego w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa obowiązuje domniemanie, że zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Skarżący powołuje się na akt własności ziemi, którym potwierdzone zostało prawo własności jego ojca J. F. do działki nr [...] położonej w [...]. Jednakże wpis prawa własności Skarbu Państwa do tej działki w księdze wieczystej nastąpił na podstawie zdarzeń, które miały miejsce już po uwłaszczeniu i to Skarb Państwa w dacie [...] maja 1990 r. był ujawniony, jako właściciel. Wszelkie spory o własność, o ewentualne niezgodności między stanem prawnym nieruchomości, a jej rzeczywistym stanem prawnym mogą być rozstrzygnięte tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego zapadłego we właściwym postępowaniu.
Również i zgodność z prawem umów może być oceniona tylko przez sąd powszechny. Organ administracji publicznej w powyższych kwestiach nie posiada kompetencji. Wobec tego nie jest władny rozstrzygnąć czy wpis prawa własności Skarbu Państwa do przedmiotowej działki gruntu w księdze wieczystej był zgodny z rzeczywistym stanem prawnym tej działki ani też nie jest władny ocenić, czy umowa z [...] października 1978 r. pomiędzy J. F. a X w C. została sfałszowana.
Prawidłowo zatem organ nadzoru uznał, że skarżący jak i jego poprzednik prawny, zarówno na datę wydania decyzji komunalizacyjnej, jak i na datę [...] maja 1990 r. nie legitymował się tytułem prawno-rzeczownym do przedmiotowej nieruchomości.
To ustalenie doprowadziło organ nadzoru do słusznego wniosku, że skarżący nie ma przymioty strony, w rozumieniu art. 28 kpa, do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Konsekwencją tego jest odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 61a § 1kpa.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.