Uzasadnienie
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej kpa, po rozpatrzeniu wniosku Z. W. – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] ([...]) odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia w rejestrze pomiarowym części gruntów Kolonia [...] przeznaczonych do wywłaszczeń jako działki nr [...] o pow. [...] ha we wsi Kolonia [...] gromada [...] powiat [...].
Organ wskazał, że decyzja ta została doręczona Z. W. w dniu 19 sierpnia 2013 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłyną 4 września 2013 r.
Pismem z dnia 18 września 2013 r. Z. W. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania załączając odwołanie oraz orzeczenie o inwalidztwie i akt zgonu męża. Wskazała, że jest osobą niepełnosprawną, inwalidą pierwszej grupy z powodu niedowidzenia oraz zmarł jej mąż, który służył pomocą w codziennym życiu. Stawianie się w urzędach, czy korespondencja są możliwe dzięki pomocy córki E.W., którą uczyniła pełnomocnikiem w tej sprawie. Jednak córka od 20 sierpnia do 15 września 2013 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, a strona z powodu niedowidzenia źle odczytała termin odwołania.
Organ uznał, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności braku winy w uchybieniu terminu. Doręczenie przesyłki nastąpiło bowiem do rąk własnych Z. W., która pokwitowała odbiór. W aktach zaś brak jest pełnomocnictwa dla E.W. do działania w niniejszej sprawie.
Wskazał następnie, że od strony lub jej pełnomocnika nie można wymagać stałej obecności w miejscu zamieszkania, jednak to ich staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków nieobecności. Staranność ta nie ma charakteru rygorystycznego, gdyż strona lub pełnomocnik mógł poinformować organ prowadzący postępowanie o nieobecności, lub zaplanowanym wyjeździe. Również strona mogła ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli sama z jakiś powodów nie może prowadzić swoich spraw.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła Z.W. Skarżąca opisała swój stan zdrowia i poinformowała, że ma pierwszą grupę inwalidzką, cierpi na zaniki pamięci i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W [...] zmarł jej mąż, który pomagał w codziennych sprawach i od tego czasu pomaga jej córka.
Strona wskazała, że treść decyzji przeczytała za pomocą lupy, zaś na pouczeniu o terminie wniesienia odwołania postawiono okrągłą pieczęć starostwa, która sprawiła, że treść była nieczytelna.
Stwierdziła, że sprawa ta toczy się od [...] i przed wydaniem decyzji z dnia [...] nie została poinformowała o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim. W ocenie skarżącej decyzję wydano pośpiesznie w związku ze skargą na bezczynność do Wojewody.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa.
W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Poddanym kontroli Sądu postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] odmówił Z. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia w rejestrze pomiarowym części gruntów Kolonia [...] przeznaczonych do wywłaszczeń jako działki nr [...] o pow. [...] ha położone we wsi Kolonia [...] gromada [...] powiat [...].
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 58 kpa, zgodnie z którym organ przywraca termin pod warunkiem, że zainteresowany złoży taką prośbę w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i jednocześnie z wniesieniem prośby dopełni czynności, dla której określony był termin. Przy czym przesłanki te muszą zostać spełnione kumulatywnie.
W niniejszej sprawie organ odmówił przywrócenia terminu z uwagi na niespełnienie przez skarżącą przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Stanowisko to należało podzielić.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W doktrynie przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przytacza się wiele przykładów (stanów faktycznych) niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności procesowych w terminie, m. in. obłożna choroba uniemożliwiająca stronie działającej osobiście wniesienie odwołania, czy niedoręczenie stronie zapadłej decyzji.
Jednakże za przyczynę uprawdopodobniająca brak winy nie można uznać np. braku staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt doręczenia skarżącej w dniu 19 sierpnia 2014 r. decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Oznacza, to, jak słusznie wskazał organ, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 4 września 2014 r. Skarżąca jako przyczyny uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu wskazała: swoją niepełnosprawność, śmierć męża oraz wyjazd córki.
Odnosząc się do powyższych przyczyn należy wyjaśnić, że choć skarżąca ma orzeczoną pierwszą grupę inwalidztwa i została uznana za niezdolną do samodzielnej egzystencji, to jednak sama odpowiada za swoje działania i ponosi ich konsekwencje. Stwierdzone inwalidztwo nie oznacza również, że nie jest zdolna do podejmowania samodzielnie żadnych czynności, a tylko to, że wykonywanie pewnych czynności przez skarżącą jest utrudnione. Strona sama przyznała, że sprawa toczy się od wielu lat, zatem powinna być świadoma jak ważne jest przestrzeganie terminów. Wskazała przy tym, że była w stanie samodzielnie przeczytać pismo z użyciem lupy, co pozwala przyjąć, że i pouczenie również była w stanie przeczytać. Nie było również przeszkód - nawet w przypadku braku możliwości przeczytania - żeby skarżąca zwróciła się o pomoc do córki jeszcze przed jej wyjazdem, skoro decyzję doręczono 19 sierpnia, a córka wyjechała w dniu 20 sierpnia, lub po wyjeździe córki skorzystania z pomocy innej osoby.
W razie wątpliwości strona mogła również, przy zachowaniu należytej staranności, zadzwonić do urzędu, z prośbą o wskazanie terminu do wniesienia odwołania.
Podobnie śmierci męża, który był pełnomocnikiem skarżącej, nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy. Doręczenie decyzji nastąpiło bowiem 4 miesiące później, więc skarżąca miała wystarczająco dużo czasu, aby wiedząc o swoich trudnościach w prowadzeniu sprawy, upoważnić inną osobę.
Zaznaczyć również trzeba, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - córka nie była ustanowiona jej pełnomocnikiem w tej sprawie.
W konsekwencji powyższych ustaleń organ prawidłowo ocenił powołane przez skarżącą przyczyny, jako przyczyny nieprawdopodobniające braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i odmówił jego przywrócenia.
Natomiast zarzut niepoinformowania skarżącej o zebraniu i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym mógł podlegać kontroli wyłącznie przy ocenianiu prawidłowości wydania decyzji przez organ I instancji, co w tej sprawie nie miało miejsca.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.