Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. orzekającą o ustaleniu na rzecz G. S. odszkodowania za utratę prawa własności jego nieruchomości położonej w obrębie [...], Gm. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, [...]o pow. [...]ha dla której Sąd Rejonowy w A. prowadzi księgę wieczystą nr [...], przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej Nr [...].
Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. znak: [...], Wojewoda [...] ustalił lokalizację drogi krajowej nr [...], dla inwestycji polegającej na budowie obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] wraz z przebudową i budową niezbędnych obiektów i urządzeń związanych z obsługą ruchu i transportu drogowego na drodze krajowej oraz przebudową i budową niezbędnej infrastruktury technicznej. Decyzją tą objęta została opisana wyżej nieruchomość położona w obrębie [...], Gmina [...].
W związku z wnioskiem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w B., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu wartości ww nieruchomości na kwotę [...]zł, zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] marca 2008 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego J. S., w pkt 2 ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...]zł, w pkt 3 zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty przedmiotowego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna.
Ustalona kwota została zapłacona.
Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Minister Infrastruktury uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu wartości nieruchomości położonej w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...] i [...] na kwotę [...]zł zgodnie ze sporządzonym w sprawie operatem z dnia [...] czerwca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. E., w pkt 2 ustalił odszkodowanie na rzecz G. S. w wysokości [...] zł, w pkt 3 zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty powyższego odszkodowania na rzecz byłego właściciela nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Od decyzji powyższej odwołanie w ustawowym terminie złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zarzucając organowi naruszenie art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezaliczenie w poczet odszkodowania kwoty [...] zł wypłaconej uprzednio w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...].
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że w sprawie niniejszej podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za odjęte prawo własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...] stanowi operat szacunkowy z dnia [...] czerwca 2010 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego E. E. W operacie niniejszym rzeczoznawca zastosowała podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej i wskazała, że przedmiotem wyceny jest nieruchomość gruntowa niezabudowana, położona poza centrum miasta [...]. Dla potrzeb wyceny przedmiotowej nieruchomości biegła przeprowadziła analizę rynku nieruchomości na terenie miasta [...], miasta [...] i miejscowości gminnych oraz terenu miejscowości gminnej [...] i miejscowości w gminie [...].
Rzeczoznawca stwierdziła, że na rynku lokalnym w okresie ostatnich dwóch lat nie stwierdzono transakcji sprzedaży gruntów pod budowę drogi krajowej na powyższej trasie w związku z czym badania rynku rozszerzono na rynek regionalny. Zbadane zostały transakcje dokonane na terenie powiatu [...],[...],[...] oraz [...] i [...]. Biegła stwierdziła, że na tym terenie miały miejsce pojedyncze transakcje wykupywania gruntów pod drogi publiczne na terenach wiejskich. Były to jednak, zdaniem rzeczoznawcy, transakcje nieporównywalne z wycenianymi w sprawie nieruchomościami pod względem położenia, sposobu korzystania oraz przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dlatego też nie mogły zostać wykorzystane w sporządzonym przez nią operacie.
W związku z powyższym biegła dokonała wyceny nieruchomości w oparciu o przepis § 36 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. Do końcowej analizy biegła przyjęła 11 transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod zabudowę oraz 16 transakcji dotyczących gruntów rolnych.
Minister Infrastruktury podniósł, że analiza sporządzonego operatu szacunkowego wykazała, że został on sporządzony prawidłowo, odpowiada obowiązującym przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Jednocześnie podzielił zarzuty odwołującej się strony dotyczące braku wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji kwestii niezaliczenia na poczet należnego odszkodowania wcześniej wypłaconej kwoty, niemniej jednak wskazał, że uchybienie to nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Zauważył przy tym, że dopiero w piśmie z dnia [...] września 2010 r., przekazując wniesione odwołanie, Wojewoda [...] wyjaśnił, podstawy niezaliczenia w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. na poczet odszkodowania kwoty wypłaconej na podstawie uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] maja 2008 r. Wskazał jednocześnie na przepis art. 132 ust. 3 a ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie, z którym jeżeli decyzja na podstawie, której wypłacone odszkodowanie, została następnie uchylona lun stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Z przepisu tego jednak, zdaniem Ministra, nie wynika aby w przedmiocie tego obowiązku organy administracji miały upoważnienie do orzekania w drodze decyzji administracyjnej.
Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i; Autostrad reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego K. M., wniosła skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając powyższej decyzji Ministra Infrastruktury naruszenie przepisów prawa materialnego art. 132 ust, 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd dokonał jedynie kontroli decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...].06.2011r. oraz poprzedzającej ją decyzji
Wojewody [...] z dnia [...].08.2010r. pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że Sąd zbadał, czy organy administracji publicznej, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie odszkodowanie w wysokości [...]zł - ustalone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. - zostało wypłacone G. S. w trybie art. 18a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.) obowiązującego do dnia [...] września 2008 r. Przepis ten stanowił, iż stronie odwołującej się od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania wypłaca się, na jej wniosek kwotę określoną w tej decyzji, zaś wypłata tej kwoty nie ma wpływu na prowadzone postępowanie odwoławcze.
W niniejszej sprawie rolą Sądu była ocena, czy Wojewoda [...] ponownie ustalając odszkodowanie za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa spornej nieruchomości położonej w gminie [...] - w wysokości wyższej niż uprzednio tj. [...] zł w miejsce [...] zł - uprawniony był do zobowiązania Generalnego Dyrektora
Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości a więc [...]zł.
W ocenie Sądu, decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. w części określającej zasady wypłaty odszkodowania, utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...].06.2011 r., była nieuprawniona i w tym zakresie zarzuty strony skarżącej Sąd uznał za trafne.
Przepis art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierca, są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Z przepisu tego wynika więc obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jednakże wtedy gdy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia skutkuje tym, iż odszkodowanie już nie przysługuje. Zdaniem Sądu, przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji takiej jak niniejsza, gdyż G. S. przysługuje roszczenie, co do różnicy pomiędzy kwotą ustalonego ponownie odszkodowania a kwotą odszkodowania już wypłaconego, czyli jest on wierzycielem organu.
Sąd zauważa, iż gdyby przyjąć interpretację organów administracji strona, której wypłacono odszkodowanie na podstawie decyzji nieostatecznej, w przypadku jego podwyższenia, musiałaby dokonać zwrotu otrzymanego świadczenia tylko po to, aby następnie otrzymać je ponownie w nowej wysokości. Niewątpliwie nie taka była intencja ustawodawcy.
Tym samym w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 7 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.
Z uwagi na powyższe zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji w zakresie ustalenia kwoty należnej do wypłaty na rzecz G. S. bez uwzględnienia kwoty już zapłaconej.
W pozostałym zakresie postępowanie organów administracji publicznej I i II instancji było prawidłowe, co skutkowało oddaleniem skargi.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury - stosownie do treści art. 136 kpa - powinien we własnym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji, a następnie w sposób prawidłowy dokonać zaliczenia wypłaconej części odszkodowania na poczet odszkodowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.