Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 11 sierpnia 2022 r., nr KOC/4582/Go/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "organ") - po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymało w mocy własne postanowienie z 5 lipca 2022 r., nr KOC/963/Go/22 w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego zawartego w uzasadnieniu decyzji Kolegium z 20 kwietnia 2022 r., nr KOC/963/Go/22.
Postanowienie Kolegium zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Nieruchomość przy ul. [...] w W. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość stanowiła własność [...] (zaświadczenie Sądu Rejonowego [...]).
Decyzją z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52, Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
W dniu 17 czerwca 2002 r. [...] wnieśli do Kolegium o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium.
Decyzją z 6 kwietnia 2017 r., nr KOC/2599/Go/16, Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.IM5C/14/52.
Pismem z 10 maja 2017 r. [...] - kurator spadku po [...] oraz pismem 12 maja 2017 r. [...] (działający w imieniu własnym oraz jako kurator [...]), [...] - wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 6 kwietnia 2017 r.
Postanowieniem z 8 listopada 2018 r., nr KOC/3027/Go/17, Kolegium zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52 - do czasu ustalenia następców prawnych po [...].
Następnie, decyzją z 17 stycznia 2022 r., nr KOC/182/Go/22, Kolegium - na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. - podjęło z urzędu zawieszone postępowanie (pkt 1 decyzji) oraz - na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - stwierdziło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52 – uległo umorzeniu z mocy prawa (pkt 2 decyzji).
Po rozpatrzeniu wniosków: [...] - kuratora spadku po [...], [...] o ponowne rozpoznanie sprawy, Kolegium decyzją z 20 kwietnia 2022 r., nr KOC/963/Go/22, utrzymało w mocy własną decyzję z 17 stycznia 2022 r.
Decyzja z 17 stycznia 2022 r. została sprostowana postanowieniem organu z 7 lutego 2022 r. w zakresie nazwiska strony (z "[...]" na "[...]").
Powołanym na wstępie postanowieniem z 5 lipca 2022 r., organ - na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. - sprostował błąd pisarski w uzasadnieniu decyzji Kolegium z 20 kwietnia 2022 r. polegający na użyciu nieprawidłowego zwrotu: "orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 15 listopada 1950 r. Nr PB/7001/50/U’' zamiast zwrotu: "orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r. nr GM.Il-15C/14/52".
Ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z 11 sierpnia 2022 r.
Na powyższe rozstrzygnięcie organu [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 113 § 1 k.p.a., poprzez jego niezasadne zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że dokonana czynność przez organ nie jest jedynie sprostowaniem błędu pisarskiego, a prowadzi do istotnej zmiany merytorycznej. Uzasadnienie wskazuje jakie dokumenty organ analizował w postępowaniu przed wydaniem decyzji w sprawie. Zdaniem skarżącego wydane postanowienie prowadzi do istotnej zmiany i ujęcia całkowicie innych dokumentów niż wskazano w uzasadnieniu prostowanej decyzji.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej; "p.p.s.a."), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 11 sierpnia 2022 r., nr KOC/4582/Go/22, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn bezpośrednio w niej podniesionych.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed wydaniem postanowienia Kolegium z 5 lipca 2022 r. w sprawie sprostowania błędu pisarskiego w uzasadnieniu decyzji Kolegium z 20 kwietnia 2022 r., [...] - działając jako kurator spadku po [...] (pismem z 6 czerwca 2022 r.) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r. Z kolei, pismem z 9 czerwca 2022 r., skargę na tą decyzję wnieśli również [...] (jako spadkobierca po [...]).
Wyrokiem z 2 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w wyniku rozpoznania połączonych skarg) stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z 17 stycznia 2022 r. Sąd podkreślił, że Kolegium wydając decyzję z 17 stycznia 2022 r. działało jako organ odwoławczy albowiem rozpoznawało wnioski (w postępowaniu nieważnościowym) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 6 kwietnia 2017 r., nr KOC/2599/Go/16 odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z 2 lutego 1952 r., nr GM.II-15C/14/52. Postanowieniem z 8 listopada 2018 r. organ zawiesił przedmiotowe postępowanie. Zawieszenie to dotyczyło jednak postępowania odwoławczego a nie jak przyjęło Kolegium postępowania przed organem pierwszej instancji, albowiem to zostało zakończone nieostateczną decyzją z 6 kwietnia 2017 r., którą to z kolei Kolegium miało obowiązek ocenić w drugiej instancji.
SKO w Warszawie, decyzją z 17 stycznia 2022 r., podjęło zawieszone postępowanie i wobec wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nowelizujących Kodeks postępowania administracyjnego umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 2 lutego 1952 r. pomijając, że w obrocie prawnym znajduje się merytoryczna decyzja organu pierwszej instancji z 6 kwietnia 2017 r. Wobec tego Sąd stwierdził, że Kolegium wydając decyzję 17 stycznia 2022 r. rażąco naruszyło przepis art. 17 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. statuującym zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Natomiast, utrzymując w mocy takie rozstrzygnięcie (decyzją z 20 kwietnia 2022 r.) Kolegium rażąco naruszyło przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. W tym ostatnim przypadku, organ zadziałał niejako jako organ trzeciej instancji, co jest niedopuszczalne. Wyrok z 2 marca 2023 r. jest prawomocny.
Wyeliminowanie powyższych decyzji z obrotu prawnego wywołało skutek ex tunc, tym samym – zdaniem składu orzekającego – w przedmiotowej sprawie Kolegium wydając postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki, na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., naruszyło ten przepis poprzez jego zastosowanie do nieistniejącego już aktu (wobec stwierdzenia jego niewazności). To z kolei, skutkowało koniecznością uchylenia przez Sąd zarówno zaskarżonego postanowienia Kolegium z 11 sierpnia 2022 r. jak i poprzedzającego go postanowienia tego organu z 5 lipca 2022 r.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej ustawy.