Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. i Zygmunta B., uchylił w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...], o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] (dawniej działki nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2, uregulowana w księdze wieczystej Kw Nr [...]) zajętej pod drogę publiczną – gminną oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną jako działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] (dawniej działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] nr, uregulowana w księdze wieczystej KW nr [...]), zajętej pod drogę publiczną gminną - ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że poprzedni właściciele nieruchomości nie udokumentowali prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. i Z. B. podnieśli, że z dokumentów złożonych w sprawie jednoznacznie wynika, iż na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli M. B. i Z. B., jako nabytej od A. M. aktem notarialnym z dnia [...] października 1998 r., Rep. A nr [...]. Od tej chwili zostali ujawnieni w księdze wieczystej KW nr [...] jako właściciele działki nr [...] o pow. [...] m2 wraz z ulicą o pow. [...] m2.
Organ odwoławczy ustalił, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. zniesiona została współwłasność nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...]. dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] uregulowanej w równych częściach tj. po 1/2 części na M. B. i A. M. Lokal nr 1 na piętrze budynku usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości przyznano M. B., a lokal nr 2 na parterze przyznano A. M. Pozostałe urządzenia i grunt pozostały we współwłasności w częściach równych oraz wspólnym użytkowaniu.
Z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] z [...] marca 1996 r. wynika, że z działki nr [...] odłączono i opisano w odrębnej księdze wieczystej KW nr [...] działkę nr [...] o pow. [...] m2 z ulicą o pow. [...] m2, na wniosek z dnia 3 lutego 1971 r. nr [...]. Jako właścicielka wpisana została M. L. B. Z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. wynika, że nieruchomość położona w [...], dzielnicy [...], przy ul. [...], wpisana jest jako działka zabudowana nr [...] o pow. [...] m2 oraz teren pod ulicą [...] m2, a jako właściciel gruntu właściciel lokalu nr 1 opisanego w księdze wieczystej Kw nr [...] do połowy i właściciel lokalu nr 2 opisanego w księdze wieczystej Kw nr [...] do połowy. Właścicielem lokalu nr 1 w obowiązującej dacie była M. B., lokalu nr 2 była M. B. i jej mąż Z. B. Część tej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 zajęta została pod drogę publiczną - ul. [...] w [...].
W dniu 27 lipca 2005 r. wniosek o odszkodowanie za grunt znajdujący się pod ulicą [...] w [...] złożyła M. B..
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], ma charakter wiążący dla organów prowadzących postępowanie w przedmiocie odszkodowania za tę nieruchomość, jest ostateczna, co oznacza, iż funkcjonuje w obrocie prawym i jest wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Organ II instancji stwierdził, że skoro z akt sprawy i z decyzji Wojewody [...] wynika, kto był właścicielem części przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], w dniu 31 grudnia 1998 r., to w jego ocenie, odmowa przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę była niezasadna.
Wojewoda podkreślił, że w sprawie nie zachodzi niepewność co do przysługiwania własności nieruchomości poprzednikom prawnym, a samo bezpodstawne kwestionowanie tego przez organ administracji, nie przesądza o istnieniu potrzeby ustalania prawa własności na podstawie innych źródeł dowodowych, ponieważ organ dysponuje dokumentami, z których bezspornie wynika, kto w dniu 31 grudnia 1998 r. był właścicielem nieruchomości przy ul. [...] i kto złożył wniosek o jego ustalenie. Brak księgi wieczystej nie może stanowić podstawy do kwestionowania tego faktu, ponieważ wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...], zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób szczegółowy i wyczerpujący oraz, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
- 2) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, że Prezydent [...] w decyzji z dnia [...] października 2012 r. stwierdził, że M. B. i Z. B. nie udokumentowali swojego prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Odpis z księgi wieczystej [...] z dnia [...] lipca 2005 r. obejmował tylko grunt pod placem o pow. [...] m2, nie obejmował gruntu zajętego pod drogę. Tym samym nie może być przyznane na ich rzecz odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy. Zajęcie pod drogi publiczne oznacza zajęcie nieruchomości pod drogę zaliczoną przed 1 stycznia 1999 r. do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Skarżący podniósł, że ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej Kw nr [...]. Stronami tego postępowania byli: M. B., I. P., L. L. i R. L., co potwierdza rozdzielnik tej decyzji. Z treści decyzji deklaratoryjnej Wojewody nie wynika na rzecz kogo i w jakich udziałach należało ustalić i wypłacić odszkodowanie. Stąd, w ocenie skarżącego, zaszła konieczność określenia kręgu osób, którym przysługiwało prawo własności na dzień 31 grudnia 1998 r., wskazane w treści decyzji deklaratoryjnej. Określenie katalogu osób tylko w rozdzielniku orzeczenia nie jest i nie może stanowić podstawy do określenia kręgu osób uprawnionych. Wymienionym osobom może ale nie musi przysługiwać prawo własności.
Skarżący zauważył, że to na Prezydencie [...] jako na organie osoby prawnej prawa publicznego i jednocześnie płatniku spoczywa obowiązek potwierdzenia ustaleń poczynionych przez Wojewodę w decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez właściwy podmiot gruntów zajętych pod drogę publiczną. Zdaniem skarżącego, sprawa odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania została szczegółowo i wyczerpująco wyjaśniona. Podjęte zostały w tym zakresie wszelkie niezbędne działania, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.
Skarżący powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012, sygn. akt I SA/Wa 2324/11, że czynienie samodzielnych ustaleń wbrew treści istniejącego w księdze wieczystej wpisu co przynależności nieruchomości uchybia zasadzie ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego, a nadto godzi w zasady jawności materialnej wpisu oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, wyrażonych w art. 3 i art. 5 ustawy; z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Zasada wyrażona w art. 3 tej ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach albowiem wpis jest formą orzeczenia sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym polegającą na ujawnieniu w księdze wieczystej powstania, przeniesienia, zmiany lub ustania praw rzeczowych i wymienionych w art. 16 ustawy praw osobistych i roszczeń, a także na usunięciu niezgodności ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym i na ostrzeżeniu o takiej niezgodności co wynika wprost z brzmienia art. 6268 § 3 Kpc.
Rozstrzyganie takiego zagadnienia przez organy administracji państwowej stanowi naruszenie naczelnych zasad podziału władz w państwie i sprawowania wymiaru sprawiedliwości wyłącznie przez sądy, wyrażonych w art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Organ nie posiada uprawnień do arbitralnego orzekania w oparciu o nie stwierdzoną sądownie rozbieżność pomiędzy stanem prawnym bowiem ustalenia takiego mógłby dokonać jedynie sąd powszechny w powództwie przewidzianym w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które służy ochronie interesu osoby nie wpisanej lub błędnie wpisanej do księgi wieczystej, a jego hipotezą objęte są wszystkie możliwe stany faktyczne, których stwierdzenie prowadzi do niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Rację ma Wojewoda [...] twierdząc, że w niniejszej sprawie nie zostało w sposób wszechstronny i dokładny wyjaśnione to, czy M. B. inicjująca postępowanie odszkodowawcze pismem z dnia 27 lipca 2005 r. (data wpływu do organu) jest uprawniona do odszkodowania za nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w [...].
Jeżeli chodzi o reguły ustalania osoby uprawnionej do odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy istotne znaczenie ma wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 (ONSAiWSA 2010/3/44). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że - co do zasady - podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia o odszkodowanie jest osoba (osoby), która w dniu 1 stycznia 1999 r. z mocy samego prawa, na podstawie art. 73 ust. 1 (przepisu o charakterze wywłaszczeniowym) utraciła własność gruntu zajętego pod drogę publiczną. Ta zasada ma zastosowanie w sytuacjach typowych, gdy pod dniu 31 grudnia 1998 r. (daty istotnej z punktu widzenia nabycia gruntu drogowego przez podmiot publicznoprawny) nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości przez właściciela wpisanego do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przed upływem terminu ustawowego z art. 73 ust. 4 ustawy i przed wydaniem przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy.
Inna sytuacja wystąpi natomiast wówczas, gdy przed dniem 31 grudnia 2005 r. wniosek o odszkodowanie złożą spadkobiercy właściciela nieruchomości, czy też nowi właściciele nieruchomości, którzy nabyli grunt zajęty pod drogę publiczną w ramach obrotu dokonanego pod dniu 1 stycznia 1999 r. i zostali wpisani do księgi wieczystej, w sytuacji braku ujawnienia w księdze wieczystej podmiotu publicznoprawnego na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. W wyroku tym NSA stwierdził, że uprawnionym do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy może być także osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do ustalenia odszkodowania zarówno w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie, jak i w dacie wydania decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Innymi słowy, jeżeli więc dana osoba stała się właścicielem gruntu zajętego pod drogę publiczną na mocy umowy notarialnej przenoszącej własność nieruchomości i na tej podstawie została wpisana do księgi wieczystej, a zdarzenie to miało miejsce przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, wówczas osoba taka jest uprawniona do wnioskowania o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 i 5 ustawy.
Z uzasadnienia wyroku NSA wynika też, że stroną postępowania o odszkodowanie jest nie tylko osoba wnioskująca o odszkodowania, ale też osoba (osoby), która jako zbywca nieruchomości zawierała umowę przenoszącą własność nieruchomości z nabywcą, który wnioskuje o odszkodowanie. Interes prawny zbywcy, który nie złożył wniosku o odszkodowanie może się bowiem wyrażać w tym, że chce on wykazać, iż umowa przeniesienia własności nieruchomości była skuteczna i że uprawnionym do odszkodowania jest nabywca nieruchomości.
Przenosząc zaprezentowane wyżej stanowisko na grunt niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie pierwszoplanowe znaczenie miało to, czy M. B. była jednym ze współwłaścicieli gruntu zajętego pod drogę publiczną ul. [...] w [...], zarówno w dacie składania wniosku o odszkodowanie, jak i w dacie wydawania decyzji stwierdzającej nabycie przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Na gruncie art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie za nieruchomość zajętą w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, nabytą w dniu 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...]ustalane jest i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Poza sporem jest to, że wniosek taki złożyła w dniu 27 lipca 2005 r., a więc w ustawowym terminie M. B. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dacie składania wniosku nie była wydana decyzja stwierdzająca nabycie nieruchomości pod drogę publiczną ul. [...] w [...]. Decyzję taką (nr [...]) wydał Wojewoda [...] w dniu [...] maja 2006 r., stwierdzając, że pod drogę publiczną została zajęta nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiąca część gruntu uregulowanego w Kw nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2006 r.
Z akt sprawy wynika, że grunt o pow. [...] m2, zajęty pod drogę publiczną ul. [...] już w dacie 31 grudnia 1998 r. funkcjonował w ramach odrębnej działki ewidencyjnej i stanowił część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zapisana w Kw nr [...], natomiast na potrzeby sprawy o wydanie decyzji deklaratoryjnej z art. 73 ust. 3 ustawy grunt zajęty pod drogę publiczną został oznaczony jako działka nr [...] zapisana w Kw nr [...]. Obecnie działka nr [...] stanowi działkę nr [...] i [...] (pismo Biura Geodezji i Katastru Delegatury Dzielnicy [...] Urzędu [...] z dnia [...] marca 2012 r.).
Z kolei grunt pod budynkiem przy ul. [...] o pow. [...] m2 stanowił część działki nr [...], tj. działkę nr [...], której odpowiadała dawna działka nr [...] oznaczona na mapie [...] (sprawozdanie techniczne z dnia [...] sierpnia 2005 r., odpis z Kw nr [...] z 1996 r., szkic nieruchomości Kw [...] w skali 1:1000).
Trzeba wskazać, że z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] Kw nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że z księgi tej odłączono w 1971 r. działkę nr [...] o pow. [...] m2 z ulicą o pow. [...] m2. Dla powyższego gruntu wraz z częścią zajętą pod ulicę prowadzona była księga wieczysta Kw nr [...]. Z odpisu z Kw nr [...] nie wynika wprost kto jest właścicielem gruntu objętego tą księgą wieczystą. Z działu II tej księgi wynika, że właścicielem gruntu jest właściciel lokalu nr 1 opisanego w Kw nr [...] do połowy i właściciel lokalu nr 2 opisanego w Kw nr [...] do połowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Kw nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, że księga ta prowadzona jest dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, natomiast w rubryce "komentarz" polu 1.9.0.1. "komentarz do migracji" podpolu A wpisano: 1. w Łamie 6 /obszar/ Działu I-O Wpisano: [...] m2 oraz teren pod ulicą [...]m2.
Jeżeli chodzi o kwestię dotyczącą stanu prawnego lokali nr 1 i 2 trzeba wskazać, że na mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 1976 r., sygn. akt [...] została zniesiona współwłasność działki nr [...] w ten sposób, że lokal nr 1 w budynku mieszkalnym przyznano na własność M. B., lokal nr 2 w budynku mieszkalnym na własność A. M., natomiast grunt pod budynkiem pozostawiono we współwłasności M. B. i A. M. w częściach równych. W dniu [...] października 1998 r. na mocy umowy Rep. A Nr [...] A. M. sprzedała M. i Z. małż. B. lokal nr 2 wraz z udziałem wynoszącym ½ części we współwłasności nieruchomości na której znajduje się budynek. Nie budzi wątpliwości Sądu, że budynek znajdował się na nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Wpis tego nabycia do Kw nr [...] nastąpił w dniu [...] października 1998 r. Na mocy umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] zawartej w dniu [...] stycznia 2000 r. M. i Z. małż.
B. sprzedali R. i L. małż. L. lokal mieszkalny nr 2 wraz z udziałem w części nieruchomości wspólnej. Wpis tego nabycia do Kw nr [...] nastąpił w dniu [...] lipca 2001 r. Z kolei po śmierci R. L., co wynika z postanowienia spadkowego z dnia [...] stycznia 2002 r, sygn. akt [...], jako nowi właściciele lokalu nr 2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej ujawnieni zostali A. L. i A. L. Na mocy przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2002 r. Rep. A Nr [...] M. B. zobowiązała się sprzedać I. P. nie później, niż do dnia 30 września 2003 r. lokal nr 1 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2, na którym znajduje się budynek. Z odpisu z Kw nr [...] wynika, że umowa przyrzeczona dotycząca sprzedaży lokalu została zawarta w dniu [...] września 2004 r., Rep. A Nr [...]. Wpis przeniesienia praw do lokalu został dokonany w dniu 7 listopada 2005 r., ze skutkiem od chwili złożenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego, tj. od dnia 5 listopada 2004 r. (art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).
Z powyżej opisanego stanu prawnego wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. M. B. była współwłaścicielem gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 znajdującego się pod budynkiem, a udział w gruncie wiązał się z odrębną własnością lokalu nr 1. Jednak w dniu składania przez M. B. wniosku o odszkodowanie (27 lipca 2005 r.) M. B. nie była już właścicielem lokalu nr 1 oraz przypadającego doń udziału w gruncie pod budynkiem, ponieważ zbyła ten grunt I. P. na mocy umowy sprzedaży lokalu zawartej w dniu [...] września 2004 r., Rep. A Nr [...]. M. B. w dniu składania wniosku o odszkodowanie nie była też współwłaścicielem lokalu nr 2 wraz z przypadającym nań udziałem w gruncie pod budynkiem, ponieważ prawa swe sprzedała R. i L. małż. L. na mocy umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] zawartej w dniu [...] stycznia 2000 r.
Z powyższego wynika, że: 1) w dniu 31 grudnia 1998 r. grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] był faktycznie częścią innej działki ewidencyjnej (działki nr [...]), niż działka pod budynkiem przy ul. [...] (działka nr [...]);
- 2) dla obu tych działek była prowadzona wspólna księga wieczysta Kw nr [...];
- 3) zawierane od 1998 r. umowy sprzedaży lokali dotyczyły gruntu znajdującego się pod budynkiem, oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, a nie gruntu znajdującego się pod drogą publiczną ul. [...] zawierającego się w działce nr [...], a następnie oznaczonego jako działka nr [...] w decyzji deklaratoryjnej nr [...].
W niniejszej sprawie M. B. twierdzi, że legitymowała się dokumentem wskazującym, że jest właścicielem terenu znajdującego się pod ulicą [...] o pow. [...] m2. Jej zdaniem takimi dokumentami są odpis z Kw nr [...] z 2004 r. oraz odpis z elektronicznej Kw nr [...] z 2005 r., gdzie w polu "komentarz do migracji" podpolu A widnieje wpis dotyczący pow. [...] m2 oraz terenu pod ulicą [...] m2. Podzielając stanowisko M. B., że – co do zasady – migracja papierowej księgi wieczystej do postaci elektronicznej nie powoduje zmian w stanie prawnym Sąd zwraca uwagę, że wskazywane wyżej odpisy z księgi wieczystej, same w sobie, nie wskazują właściciela gruntu oznaczonego w Dziale I Kw, czy w Dziale I-O elektronicznej Kw. Dział II wskazanych ksiąg odwołuje się do właścicieli lokali nr 1 i 2. Ja wskazano wyżej w dacie składania wniosku o odszkodowanie M. B. nie posiadała już praw do lokali nr 1 i 2 w budynku posadowionym na gruncie o pow. [...] m2.
Wobec tego odpisy z ksiąg wieczystych dotyczące gruntu wraz z terenem o pow. [...] m2 pod ulicą nie mogły być dowodami potwierdzającymi prawo własności M. B. do gruntu zajętego pod drogę publiczną ul. [...] w [...].
Rację należało zatem przyznać Wojewodzie [...], który w zaskarżonej decyzji kasacyjnej wskazał, że w niniejszej sprawie są dokumenty umożliwiające ustalenie, czy M. B. jest uprawniona do uzyskania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...].
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Wojewody [...], że w sprawie o odszkodowanie organ związany jest ustaleniami poczynionymi w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], jeżeli chodzi o stan własności gruntu zajętego pod drogę ul. [...]. W sprawie o stwierdzenie nabycia gruntu zajętego pod drogę publiczną miarodajny był stan faktyczny i prawny istniejący w dacie 31 grudnia 1998 r., a w sprawie tej wydana została decyzja deklaratoryjna. Natomiast w sprawie o odszkodowanie istotne znaczenie miał stan faktyczny i prawny z chwili złożenia przez M. B. wniosku o odszkodowanie oraz chwila wydania decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. W sprawie o odszkodowanie wydawana jest decyzja o charakterze konstytutywnym, a istotne było to, czy M. B. w dacie składania wniosku była właścicielem gruntu zajętego pod drogę publiczną i w dacie wydawania przez Wojewodę [...] decyzji nr [...].
W niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, z tego powodu, że w niniejszej sprawie po dniu 1 stycznia 1999 r. był dokonywany obrót lokalami nr 1 i 2. Zatem ustalenie, czy M. B. była uprawniona do odszkodowania należało wiązać, nie z datą 31 grudnia 1998 r., ale z datą złożenia wniosku o odszkodowanie i wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy.
Błędne było stanowisko organu pierwszej instancji, że odpis z Kw nr [...] z 2005 r. obejmował tylko grunt o pow. [...] m2. Z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575) wynikało, że Dział I-O księgi wieczystej, którego treść została przeniesiona do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym, zawiera rubrykę "komentarz", oznaczoną odpowiednio: 1.9 w dziale I-O, składającą się z jednego pola "komentarz do migracji", odpowiednio: 1.9.0.1 w dziale I-O - zawierającego zamieszczone w podpolu A wpisy lub części wpisów, ujawnione w księdze wieczystej w toku migracji, które zawierają treść nieobjętą strukturą księgi wieczystej.
Z kolei § 103 ust. 2 i 3 rozporządzenia przewidywał, że dane w rubryce "komentarz", które dotyczą oznaczenia nieruchomości, podlegają wykreśleniu z chwilą pierwszego sprostowania oznaczenia nieruchomości. W przypadku zaś wykreślenia lub przeniesienia do struktury księgi wieczystej wpisu lub części wpisu z podpola A w polu "komentarz do migracji", w tym samym polu sąd wpisuje adnotację o przeniesieniu lub wykreśleniu wpisu, zawierającą datę, podstawę wykreślenia lub przeniesienia oraz informację, czy nastąpiła ona z urzędu, czy na wniosek. Z odpisu z Kw nr [...] z 2005 r. nie wynika, aby został wykreślony wpis w rubryce "komentarz" polu 1.9.0.1. "komentarz do migracji" podpolu A wskazujący, że Dział I-O obejmuje "[...] m2 oraz teren pod ulicą [...]m2". Brak było zatem podstaw do pomijania tego wpisu przez Prezydenta [...]. Wadliwe były też ustalenia organu pierwszej instancji wskazujące, że Z. B. nie udokumentował swoich praw do nieruchomości i że nie może być przyznane na jego rzecz odszkodowanie.
Organ pierwszej instancji pominął to, że w niniejszej sprawie Z. B. był stroną postępowania, ale wniosek o odszkodowanie złożyła tylko M. B., która na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego była reprezentowana przez pełnomocnika syna W. B. (pismo z dnia 23 kwietnia 2010 r.), a na etapie odwoławczym przez adwokata K. T. Z akt sprawy wynika, że Z. B. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. prosił o wypłatę kwoty odszkodowania w kasie urzędu. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jednak, jaki charakter ma to pismo, zwłaszcza, czy pismo to należy traktować jako wniosek Z. B. o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę ul. [...].
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest zgodna z prawem, jeżeli chodzi o rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 138 § 2 Kpa, ponieważ, jak Sąd wskazał wyżej, Prezydent [...] nie przeprowadził w sposób dokładny i wszechstronny postępowania wyjaśniającego w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym sprawy przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił stanowiska Miasta [...], że w niniejszej sprawie istotne znaczenie porządkujące stan prawny miałoby postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o którym mowa w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd zwraca uwagę, że kwestia ustalenia, czy osoba składająca wniosek o odszkodowanie jest właścicielem gruntu nabytego pod drogę publiczną jest przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie o odszkodowanie, a zatem Prezydent [...] miał obowiązek wyjaśnienia tej kwestii w toku postępowania administracyjnego, zwłaszcza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ocenę, czy M. B. była osobą uprawnioną do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy.
Sąd zwraca uwagę, że w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym sąd powszechny orzeka mając na uwadze stan prawny istniejący w dacie orzekania. W sytuacji, gdy w 2006 r. stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa gruntu zajętego pod drogę publiczną nr [...] sąd powszechny orzekając w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej byłby związany tą decyzją (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30).
W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] rozpozna sprawę o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...], mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. W pierwszej kolejności organ wyjaśni, czy pismo Z B. z dnia 20 kwietnia 2011 r. należy traktować jako wniosek o odszkodowanie złożony w trybie art. 73 ust. 4 ustawy. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.