Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 lutego 2016 r. (26 września 2017 r. – data wpływu do Sądu) A. Z., M. R., A. C., M. Z., W. G., N. V., J. F., M. G. i E. P. (dalej jako: skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego A. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: ugn), wniosku z dnia [...] kwietnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2015, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów;
- 2) przyznanie na rzecz skarżących od Prezydenta sumy pieniężnej w wysokości połowy nałożonej na organ grzywny;
- 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;
- 4) zasądzenie od Prezydenta na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12 wpłynęły do Prezydenta w dniu 26 listopada 2012 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 26 stycznia 2013 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi wezwali Prezydenta do wykonania ww. wyroku pismem z dnia 23 lutego 2016 r., jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i na mocy art. 1 tego dekretu przeszła na własność [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stała się własnością Skarbu Państwa. Ponadto organ wskazał, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie.
Z akt sprawy wynika, że wyrokami z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 588/13 i z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 402/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niewykonanie wyroku z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12, wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości po [...] zł. Następnie skarżący wystąpili z kolejną skargą z dnia 29 lutego 2016 r. na niewykonanie powołanego wyroku z dnia 28 września 2012 r., która to skarga zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako ppsa) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z dnia 29 lutego 2016 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12, skarżący pismem z dnia 23 lutego 2016 r. wezwali Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12 pozostaje w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości [...] zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął również pod uwagę fakt, że Prezydent rozpoznał wniosek w znacznej części, tj. trzema decyzjami ustalił odszkodowanie za [...] % gruntu ww. nieruchomości na blisko [...] zł. Odpowiednio decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] ustalono odszkodowanie za [...]% gruntu, decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] przyznano odszkodowanie za kolejne [...] % gruntu oraz decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] za następne [...]% gruntu.
Wniosek odszkodowawczy nie został jednak rozpoznany w całości ww. decyzjami, a zatem Prezydent nie wykonał wyroku z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12 zobowiązującego organ do rozpoznania opisanego wniosku odszkodowawczego w całości - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na jego niewykonanie.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 400/12 nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywaniu tej oceny Sąd wziął bowiem pod uwagę to, że organ czynił starania w celu wykonania tego wyroku, przeprowadził całe postepowanie dowodowe i ustalił dotychczas odszkodowanie za [...]% gruntu objętego powołanym wnioskiem odszkodowawczym.
Zatem do rozpoznania całości tego wniosku pozostała jedynie kwestia odszkodowania tylko za [...] % gruntu objętego wnioskiem. Ponadto za zajętym przez Sąd stanowiskiem o braku rażącego charakteru bezczynności przemawia również okoliczność, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...], a ustalenie stanu prawnego nieruchomości i ustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania jest czasochłonne.
Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Sąd uznał, że jest on niezasadny i w tym zakresie skargę oddalił. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, by skarżący na skutek nierozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie doznali krzywdy wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie sumy pieniężnej.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) ([...]).