Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 23 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1559/14

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [....] marca 2014 r., nr [..] Minister Infrastruktury i Rozwoju na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako Przedsiębiorstwa[...]) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2 (pkt 14 orzeczenia) – w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] m2, odpowiadającej dawnej działce nr [...], zbytej przez Przedsiębiorstwo [...] na rzecz "[...]) aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r., rep. Nr [...] sporządzonym przed notariuszem Z. H. oraz odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. nr [...] w pozostałej części.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Minister Komunikacji orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966 r. nr [...] orzekł o przejściu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], m.in. działki nr [...] o pow. [...] m2 (l.p. 14 orzeczenia).

Przedsiębiorstwo [...] pismem z dnia 3 kwietnia 2006 r. wystąpiło do Ministra Transportu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. w części dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] działka nr [...] o pow. [...] m2 (l.p. 14 orzeczenia).

Minister Transportu decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Komunikacji, a następnie po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2007 r.

Na skutek skargi Przedsiębiorstwa [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 911/07 uchylił decyzję Ministra Transportu z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja obarczona jest wadą wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem organ nie uwzględnił orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1961 r., nr [...], przez co nie ocenił znaczenia prawnego dla orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966r., okoliczności faktycznych wskazanych w ww. orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1961 r. Sąd wskazał, iż ww. orzeczeniem, dokumentując fakt zajęcia nieruchomości na terenach wsi [...] przez Polskie Koleje Państwowe, powołano się na pismo Dyrekcji [..] Kolei Państwowych z dnia [...] listopada 1959r. nr [...] wskazujące, że nieruchomości ujęte w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1961 r. były obejmowane w różnych czasookresach. W uzasadnieniu ww. wyroku wskazano na możliwość zajęcia przez Polskie Koleje Państwowe przed dniem 31 grudnia 1954 r., m. in. przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2.

Minister wskazał, że orzeczenie Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. wydano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958 r., nr 11, poz. 37, ze zm.) – dalej jako ustawy nacjonalizacyjnej. Z tego powodu należy je oceniać w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania. Minister zauważył, że podstawą prawną przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w W. przy ul.[...], w części dotyczącej działki nr [...] o pow [...] m2 był art. 17 pkt 2 lit. b ustawy nacjonalizacyjnej. Z ww. przepisu wynika, w ocenie organu, iż ma on zastosowanie tylko do innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. zostało objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy.

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 18 ustawy nacjonalizacyjnej ww. inne mienie, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. b, podlega zwrotowi na rzecz właściciela na podstawie decyzji właściwego ministra, wydanej na wniosek właściciela, zgłoszony w terminie zawitym do dnia 31 maja 1958 r.

Z powyższego wynika, iż organ oceniając w postępowaniu nadzorczym orzeczenie z dnia [...] lutego 1966 r. winien zbadać, czy zaszły przesłanki wskazane w ustawie nacjonalizacyjnej, tj. czy podmiot uprawniony utracił władanie nad nieruchomością do dnia 31 grudnia 1954 r., nieruchomość pozostawała we władaniu państwowych jednostek organizacyjnych w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. (czyli w dniu 8 marca 1958 r.) nieruchomość nie podlegała zwrotowi na rzecz właściciela, w oparciu o jego wniosek zgłoszony w zawitym terminie do dnia 31 maja 1958 r.

Minister wskazał, że orzeczenie z dnia [...] lutego 1966r. zostało wydane w oparciu o wniosek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. z dnia [....] maja 1965 r. nr [...] złożony w trybie art. 17 ust. 2 lit. b ustawy nacjonalizacyjnej. Z uzasadnienia ww. wniosku wynika, iż ww. nieruchomość znajdowała się we władaniu [...] Kolei [...] przed dniem 31 grudnia 1954 r. i pozostawała we władaniu ww. przedsiębiorstwa państwowego w dacie złożenia przedmiotowego wniosku. Z treści opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012 r., uzupełnionej następnie opinią z dnia [...] września 2012 r. wynika, że działka nr [...] o pow. [...] m2, położona w W. Przy [...], była przed dniem 31 grudnia 1954 r. zajęta przez Polskie Koleje [...] Dyrekcję [...]. Z akt sprawy oraz ustaleń zawartych w ww. opinii wynika, że Z. S. sprzedał Przedsiębiorstwu [...] działkę opow. [...] m2, zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod nr [...], położoną we wsi [...], powiat [...]. Kupujący oświadczył, że jest mu wiadomo, że część tego terenu zajęta została przez kolej państwową.

Organ wskazał, iż Przedsiębiorstwo [...] pismem z dnia 1 grudnia 1947 r. wystąpiło do Ministerstwa Komunikacji o przyznanie mu gruntu zamiennego, oddanie go w użytkowanie lub długoletnią dzierżawę za symbolicznym czynszem za dwie działki o pow. [...] m2 zapisane w tabeli likwidacyjnej wsi [...], bowiem ww. działki były zajęte przez władze niemieckie i została na tym terenie wybudowana stacja rozrządowa [...].

Minister wskazał, że w aktach archiwalnych znajdują się dokumenty dotyczące wywłaszczenia nieruchomości zajętych pod stację [...] w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz.U. z 1948r., nr 20 poz. 138 ze zm.), m. in. wniosek Polskich Kolei [...] Dyrekcji [...] z dnia [...] czerwca 1948 r. dotyczący wywłaszczenia nieruchomości położonych między innymi we wsi [...] oraz w osiedlu [...], wniosek Polskich Kolei [...] Dyrekcji [...] z dnia [...] maja 1949r. nr [...] dotyczący m.in. nieruchomości zajętych przez okupanta w okresie wojny 1939 r. – 1945 r. na cele budowy urządzeń kolejowych i w chwili wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia. 1948 r. (tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r.) będących w użytkowaniu Polskich Kolei [...].

Do ww. wniosku PKP z dnia 4 maja 1949 r. dołączony został szkic gruntów projektowanych do wywłaszczenia pod stację [...] w powiecie i województwie [...], sporządzony przez Polskie Koleje [....] Dyrekcję [...] z 1948 r. nr [...], w którym zaznaczony został obszar (kolorem różowym) zajętych przez okupanta w okresie wojny 1939 r. – 1945 r. na cele budowy urządzeń kolejowych i w chwili w wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., będący w użytkowaniu wieczystym PKP. Jak wynika z treści ww. szkicu oraz opinii z dnia [...] września 2012 r., działka nr [...] o pow. [...] m2 została zaznaczona kolorem różowym. Jak wynika z treści protokołu z dnia [...] listopada 1951 r., na rozprawie wywłaszczeniowej dokonano oględzin zajętych przez Polskie Koleje [...] nieruchomości objętych wnioskiem z dnia [...] maja 1949 r.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu części nieruchomości objętych ww. wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] maja 1949 r. Z treści ww. orzeczenia wynika, iż nie została nim objęta nieruchomość stanowiąca własność Przedsiębiorstwa [...], przejęta następnie orzeczeniem z dnia [...] maja 1949 r., nr [...], a których nie wywłaszczono ww. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1953 r., nr [...]. W związku z powyższym, pismem z dnia 26 stycznia 1960 r. nr [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei [...] w W. wystąpiła z wnioskiem o wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 4 maja 1949 r., a których nie wywłaszczono ww. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r.

Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1961 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] oddaliło wniosek Polskich Kolei [...] Dyrekcji [...] z dnia [...] maja 1949 r. w części dotyczącej min. nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność [...] i umorzyło postępowanie wywłaszczeniowe. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą nieuwzględnienia wniosku w części dotyczącej wywłaszczenia m.in. nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność [...] był fakt niewykazania przez Polskie Koleje [...] faktu zajęcia nieruchomości przed dniem 9 maja 1945 r.

Organ pierwszej instancji zauważył, że z ww. dokumentów bezspornie wynika, że działka nr [...] znajdowała się we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej – Polskich Kolei [...]. Wprawdzie w oparciu o ww. dokumenty nie można określić konkretnej daty zajęcia nieruchomości przez PKP - jednakże wynika z nich bezspornie, że PKP władało tą nieruchomością w dacie wskazanej w art. 17 ustawy to jest w dniu 31 grudnia 1954 r. Z akt wynika również, że Polskie Koleje [...] nie utraciły władania nad ww. nieruchomością o pow. [...] m2, jak również władały nią do dnia wydania kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1966 r. nr [...], gdyż na m.in. na nieruchomości nr [...] została urządzona stacja rozrządowa O. Z opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012 r. wynika że w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dokumentów dotyczących zmiany powierzchni działki o pow. [...] m2 zakupionej aktem notarialnym z [...] września 1941 r., wskazywanej następnie w pozyskanych dokumentach jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Jednocześnie, aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r. zawartym w Kancelarii notarialnej Z. H. - Przedsiębiorstwo [...] sprzedało "[..] Kolej [...] działkę o pow. [...] m2 oznaczoną nr 1 na planie załączonym do tego aktu. Z treści opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012r. wynika, że sprzedana działka o pow. [...] m2 oznaczona nr [...], weszła następnie - w części o pow. [...] m2- w skład działki nr [...] o pow. [....] m2.

Minister wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 lit. d dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. z 1946r., nr 13,1 poz. 87, ze zm.), z mocy samego prawa przechodzi na własność Skarbu Państwa wszelki majątek spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich lub gdańskich albo przez administrację niemiecką lub gdańską. Zaś, w myśl ust. 4 ww. art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946r. majątek niemieckich i gdańskich osób prawnych prawa publicznego przechodził z mocy samego prawa na własność odpowiednich polskich osób prawnych.

Z treści ww. przepisu oraz ustalonego stanu faktycznego wynika zatem, iż część przejętej orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966r. nieruchomości, tj. część działki nr [...] wskazanej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r. o pow. [...] m2, stanowiła już w dacie 31 grudnia 1954, a tym bardziej w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej (tj. w dniu 8 marca 1958 r.) z mocy prawa własność Skarbu Państwa. Prawo to przeszło na rzecz Skarbu Państwa z dniem 19 kwietnia 1946r. Wyżej wymienione dokumenty wskazują, że Minister Komunikacji wydając orzeczenie z dnia [...] lutego 1966 r. w stosunku do części działki nr [...] o pow. [...] m2 (zbytej przez [...] aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r. jako część działki nr [...]) rażąco naruszył art. 17 ust. 2 lit b ustawy nacjonalizacyjnej. Polskie Koleje Państwowe władały przedmiotową nieruchomością w oparciu o treść aktu notarialnego z dnia [...] maja 1942 r. zawartego w Kancelarii notarialnej Z. H. i przepisy dekretu z 8 marca 1946 r., co oznacza, iż posiadały tytuł prawnorzeczowy do ww. części nieruchomości objętej orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966 r.

Z analizy akt sprawy wynika, że orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966 r. orzeczono w pkt 14 o przejściu na własność Państwa części nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność Skarbu Państwa, co stanowi naruszenie celu, dla którego ustawodawca wprowadził przepisy ustawy nacjonalizacyjnej.

Dokonując oceny legalności przejęcia przez Skarb Państwa pozostałej części nieruchomości orzeczeniem z dnia [....] lutego 1966 r. organ zauważył, iż z wyżej przedstawionych okoliczności nie wynika, aby Minister Komunikacji orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966 r. naruszył przepisy art. 17 ust. 2 lit. b ustawy nacjonalizacyjnej. Jak już bowiem wcześniej wskazano, Polskie Koleje Państwowe władały przedmiotową nieruchomością w datach wskazanych w tej ustawie (tj. zarówno do dnia 31 grudnia 1954 r., jak i w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1958 r.). Akta archiwalne sprawy potwierdzają bowiem, że Polskie Koleje Państwowe władały działką nr [...] o pow. [...] m2 niewątpliwie w dacie 1 grudnia 1947 r. (na co wskazuje choćby treść ww. pisma Przedsiębiorstwa [...] z dnia 1 grudnia 1947 r.) i nie utraciły go do dnia wydania orzeczenia z dnia [...] lutego 1966 r. (co potwierdzają akta dotyczące postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [....] kwietnia 1953 r. nr [...] oraz akta dotyczące orzeczenia z dnia [...] grudnia 1961 r., nr [...]).

Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby Polskie Koleje [...] władały częścią działki nr [...] (z wyłączeniem części nabytej przez "[...] Kolej [...] o pow. [...] m2 pochodzącej z działki nr [...]) na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego. Minister zauważył ponadto, że akta archiwalne nie zawierają wniosku uprawnionego podmiotu (np. firmy [...]) dotyczącego zwrotu, w trybie art. 18 ustawy nacjonalizacyjnej, przejętej orzeczeniem z dnia [....] lutego 1966 r. nieruchomości. Powyższe oznacza, iż zostały spełnione przesłanki wskazane w art 17 ustawy nacjonalizacyjnej stanowiące podstawę przejęcia części nieruchomości (z wyjątkiem części nieruchomości nabytej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r. o pow. [...] m2 oznaczonej nr [...]).

Minister zauważył również, że z pisma Urzędu [...] z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] i treści opinii geodezyjnej geodety, uzupełnionej opinią z dnia [...] września 2012 r. wynika, że część nieruchomości o powierzchni [...] m2 oznaczona nr [...] nabyta aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r., zawartym w Kancelarii notarialnej Z. H., która następnie weszła w skład działki nr [...] o pow. [...] m2, wchodzi obecnie w skład działki nr [...] o pow. [...] m2. Z treści wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] kwietnia 2012 r. dołączonego do ww. pisma Urzędu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wynika, iż nieruchomość stanowi grunt niehipotekowany stanowiący własność Skarbu Państwa. Z ww. okoliczności nie wynika, aby orzeczenie Ministra Komunikacji z dnia [....] lutego 1966 r. (pkt 14) w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] m2 oznaczonej nr [...], nabytej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r., która wchodziła w skład nieruchomości działka nr [...] o pow. [...] m2, nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Minister podkreślił jednak, że z uwagi na akt notarialny z dnia [...] maja 1942 r. oraz przepisy dekretu z dnia 8 marca 1946 r., ww. nieruchomość stanowi z mocy prawa własność Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe, Minister decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdził nieważność decyzji Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. w części dotyczącej działki nr [....] o pow. [...] m2 (pkt 14 orzeczenia) - w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] m2, odpowiadającej dawnej działce nr [...], zbytej przez [...] na rzecz "[...] " (Kolej [...]) aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 r., rep. Nr [...], sporządzonym przed notariuszem Z. H. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. w pozostałej części.

Od w. decyzji Przedsiębiorstwo [...] złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi niewykazanie, iż Polskie Koleje [...] władały działką nr [...] o powierzchni [...] m2 przed dniem 31 grudnia 1954 r. i wskazując, że na poparcie tej tezy strona powołała się na okoliczność oddalenia w 1961 r. wniosku PKP o wywłaszczenie ww. nieruchomości.

W toku postępowania odwoławczego Minister badając przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał na charakter ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Ponadto zauważył, że dla dokonania ustaleń w zakresie władania przedmiotową nieruchomością przez Polskie Koleje [....] w okresie od dnia 31 grudnia 1954 r. do dnia 8 marca 1958 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.) kluczowe znaczenie mają dowody zgromadzone w postępowaniu wywłaszczeniowym prowadzonym na wniosek Dyrekcji [...] z dnia 4 maja 1949 r. o wywłaszczenie nieruchomości położonych m.in. we wsi [...], w tym przedmiotowej nieruchomości stanowiącej dawniej własność Przedsiębiorstwa [...].

Z treści ww. wniosku wynika, iż na załączonym planie wnioskodawca wskazał nieruchomości, które zostały zajęte przez okupanta w okresie wojny 1939-1945 r. na cele budowy urządzeń kolejowych, przy czym niektóre z tych nieruchomości zostały objęte w "użytkowanie" przez PKP do dnia sporządzenia wniosku (zaznaczono je kolorem różowym na planie sytuacyjnym), a pozostałe były przewidziane do zajęcia według projektu stacji rozrządowej [...], zgodnie z opinią Biura Projektów Ministra Komunikacji (zaznaczono je na planie kolorem różowym - kreskowanym).

Ponadto, z załącznika nr [...] do opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego wynika, iż na planie załączonym do ww. wniosku PKP z dnia 4 maja 1949 r. kolorem różowym zaznaczono m.in. przedmiotową nieruchomość o powierzchni [...] m2, stanowiącą własność skarżącej spółki.

Organ odwoławczy wskazał, że powyższy plan wraz z wnioskiem PKP z dnia [...] maja 1949 r. stanowi dowód na okoliczność objęcia we władanie przedmiotowej nieruchomości przez PKP do dnia 31 grudnia 1954 r. Tezę tę potwierdza również treść pisma Przedsiębiorstwa [...] z [...] grudnia 1947 r., w którym wskazano, iż w 1943 r. władze niemieckie nakazały firmie natychmiastowe opuszczenie zajmowanych terenów, "nie pozwalając nawet rozebrać znajdujących się tam nieruchomości". Wskazano również, iż "obecnie na terenach będących własnością firmy znajduje się stacja rozrządowa [...]".[...] zwróciła się do Ministra Komunikacji o przyznanie prawa użytkowania lub dzierżawy za symboliczną opłatą nieruchomości położonej w pobliżu torów kolejowych w zamian za zrzeczenie się przez spółkę własności całości ww. nieruchomości, zajętej pod stację rozrządową.

W ocenie organu, powyższe pismo [...] w sposób bezsporny potwierdza okoliczność zajęcia przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 przez władze niemieckie oraz okoliczność wybudowania na jej terenie stacji rozrządowej.

Minister zauważył, że orzeczeniem z [...] kwietnia 1953 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło niektóre nieruchomości objęte ww. wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia [...] maja 1949 r., jednak pominęło m.in. nieruchomość stanowiącą własność Przedsiębiorstwa [...], przejętą następnie orzeczeniem z dnia [...] lutego 1966 r. nr [...]. W związku z powyższym, Dyrekcja [...]wystąpiła z wnioskiem o wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 4 maja 1949 r., których nie objęto orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w [....] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1961 r. nr [...] oddaliło wniosek Polskich Kolei Państwowych Dyrekcji [....] z dnia [...] maja 1949 r. nr I [...] w części dotyczącej m.in. nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność [...] i umorzyło postępowanie wywłaszczeniowe. W uzasadnieniu stwierdzono, że podstawą nieuwzględnienia wniosku w części dotyczącej wywłaszczenia m.in. nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność ww. spółki, był fakt niewykazania przez Polskie Koleje [...] dokładnej daty objęcia przedmiotowej nieruchomości oraz innych nieruchomości położonych we wsi [...] we władanie po wojnie. Zdaniem organu ww. okoliczność mogła zajść po dniu 16 kwietnia 1948r., co miało kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy na gruncie przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z 7 kwietnia 1948 r.

Organ odwoławczy wskazał również, że umową z dnia [...] maja 1942 r., zawartą w Kancelarii Notarialnej Z. H., Przedsiębiorstwo [...] sprzedało na rzecz Kolei [...] działkę o powierzchni [...] m2 z której część o powierzchni [...] m2 leżała w granicach działki nr [...] o powierzchni [...] m2. Minister podkreślił, że z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa przeszedł wszelki majątek m.in. Rzeszy Niemieckiej (art. 2 ust. 1 lit. a). Tym samym, część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem 19 kwietnia 1946 r.

Zdaniem organu, skoro ww. część nieruchomości stanowiła własność Skarbu Państwa, to jej przejęcie w trybie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy nacjonalizacyjnej było niedopuszczalne. Ponadto, władze okupacyjne wybudowały na przedmiotowej nieruchomości widoczne urządzenie w postaci części stacji rozrządowej [...]. Przejście zatem ww. części nieruchomości na własność Skarbu Państwa należy interpretować jako jej przejście również we władanie PKP, które wprawdzie nie od razu przejawiało się fizycznym z niej korzystaniem (z uwagi na jej zdewastowanie przez okupanta wraz z opuszczaniem terytorium Polski), ale z uwagi na jej zajęcie pod widoczne urządzenie, które uniemożliwiało korzystanie z niej przez właściciela (co wynika z treści pisma Przedsiębiorstwa [...] z dnia 2 grudnia 1947 r.) miało charakter prawnego władania. O władaniu w sensie prawnym ww. nieruchomością przez PKP świadczy w szczególności formułowanie przez to przedsiębiorstwo planów odbudowy stacji rozrządowej [...] oraz składanie wniosków o wywłaszczenie oraz o nacjonalizację przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2.

Minister zaznaczył, że granice władania okupanta, jak wynika z oświadczenia ww. spółki, rozciągały się na całą nieruchomość o powierzchni [...] m2, a nie tylko na jej część o powierzchni [...] m2, którą spółka zbyła na rzecz Kolei [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby doszło do rozebrania znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości urządzeń kolejowych, a wręcz przeciwnie - wniosek Dyrekcji [...] z dnia [...] maja 1965 r. potwierdza bowiem, iż aż do wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., nieruchomość ww. spółki pozostawała we władaniu Polskich Kolei Państwowych.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wystąpiła przesłanka jej przejęcia na własność Skarbu Państwa, określona w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy nacjonalizacyjnej. W odniesieniu zaś do części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2, zbytej przez Przedsiębiorstwo [...] na rzecz Kolei [...], pomimo objęcia jej we władanie przez PKP nie było dopuszczalne jej przejęcie, albowiem stanowiła ona już w dniu 8 marca 1958 r. własność Skarbu Państwa. Organ nie stwierdził jednocześnie zajścia nieodwracalnych skutków prawnych, tj. przesłanki negatywnej stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r.

Na decyzję Ministra [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju. Zaskarżonej decyzji [...] zarzuciło:

1. - naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie czy skarżący utracił w całości przed dniem 31 grudnia 1954 r. władanie w całości nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] m2 stanowiącej działkę o nr ewidencyjnym [...] oraz czy przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w całości przed ww. datą i w dacie wydania decyzji z dnia [...] lutego 1966 r. we władaniu przedsiębiorstwo Polskie Koleje [....], a nadto poprzez błędne ustalenie, iż biegła powołana w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji ustaliła, iż działka o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] m2 przed dniem 31 grudnia 1954 w całości znajdowała się we władaniu Polskie Koleje [....], co wszystko nastąpiło w braku dowodów powyższe jednoznacznie potwierdzających i w istnieniu dowodów potwierdzających brak władania przedsiębiorstwa PKP nad przedmiotową nieruchomością w całości;
2. - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia do twierdzeń i zarzutów skarżącego zawartych w złożonym w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie,
3. - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 nr [...] pomimo naruszenia przez Ministra Komunikacji w postępowaniu zakończonym w/w decyzją obowiązku zapewnienia prawa skarżącego do udziału w tym postępowaniu, jak również nie przeprowadzenia przez Ministra Komunikacji czynności wyjaśniających z udziałem skarżącego w przedmiocie ustalenia spełnienia przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe przesłanek art. 17 pkt. 2 ppkt. b ustawy nacjonalizacyjnej,
4. - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię poprzez naruszenie art. 17 pkt. 2 ppkt b ustawy nacjonalizacyjnej poprzez uznanie, iż władanie przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe części działki o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] m2 stanowiło podstawę do wydania przez Ministra Komunikacji decyzji z dnia [...] lutego 1966 nr [...].

W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2007 r. zaskarżona decyzja w dalszym ciągu nie wyjaśnia wątpliwości wynikających z orzeczenia PRN z dnia [...] lutego 1961 r. Skarżący zauważył, że w uzasadnieniu w/w decyzji wskazano, iż nieruchomości, których wywłaszczenia domagało się PKP pozostawały we władaniu dotychczasowych właścicieli jeszcze w dacie sporządzenia protokołu z dnia [...] października 1951 roku oraz że nie można ustalić daty ewentualnego uzyskania władztwa tymi nieruchomościami, a więc należącymi także do [...], władztwa przez PKP – co jest niezbędne do ustalenia czy takowe władztwo w ogóle nastąpiło.

Ponadto, całkowicie pominięto treść pisma [...] w W. z dnia [...] stycznia 1960 roku kierowanego do Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, w którym [...] przyznaje, iż grunty, do których przedmiotowe pismo się odnosi, a więc i również przedmiotowa działka nr [...] należąca do skarżącego nie była użytkowana przez PKP i nie była eksploatowana w znaczeniu kolejowym w latach 1946-1954 a samą konieczność wywłaszczenia tłumaczono planami rozbudowy infrastruktury kolejowej na wskazanych w piśmie gruntach w tym działce [...] na skutek zatwierdzenia projektu rozbudowy z 1959 roku. Zdaniem skarżącego, treść ww. dokumentacji wyraźnie wskazuje, że działka [...] należąca do [...] nie znajdowała się w całości przed dniem 31 grudnia 1954 we władaniu PKP.

Skarżący wskazał również, że z opinii biegłej geodety z dnia [...] lipca 2012 r. i z dnia [...] września 2012 r., wynika wyraźnie, że grunty należące do [...] nie były objęte w posiadanie przez PKP w terminie wskazanym w dekrecie 7 kwietnia 1948 oraz to, że ewentualnie kolejowo użytkowana była przez spółkę [...] część [...] m2 późniejszej działki o nr ewidencyjnym [....] należącej do [...], która została zbyta przez [...] spółce [...] aktem notarialnym z dnia [....] maja 1942 roku. Dlatego też w zaskarżonej decyzji błędnie uznano, że biegła ustaliła, że cała działka została zajęta przed dniem 31 grudnia 1954 roku przez PKP.

Skarżący zaznaczył, że choć biegła nie odnalazła odwołania od orzeczenia Ministra Komunikacji, bezspornym jest, że [...] odwoływała się od tego orzeczenia do Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych, bowiem jest to powołane w tym orzeczeniu. Oznacza to, że komisja odwoławcza przy MSW wypowiadała się w tej sprawie i mimo zaginięcia orzeczenie takie istniało i jest bardzo ważnym aktem prawnym przemawiającym na korzyść [....], gdyż MSW podzieliło stanowisko negatywne dla PKP. W sprawie musiała zachodzić oczywista nieprawidłowość skoro Prezydium Rady Narodowej jak i Komisja Odwoławcza nie uwzględniły stanowiska PKP. Jedną z przesłanek, dlaczego tak się stało wskazuje biegła na stronie 3 w opinii [...] lipca 2012 stwierdzając, że po wojnie niektórzy właściciele korzystali ze swoich działek tam gdzie kolej nie budowała, a okupant przed odejściem zdewastował i rozebrał zbudowaną przez siebie stację pozostawiając opustoszały teren.

Jeżeli więc zaraz po wojnie niektórzy właściciele - w tym zapewne [....] - korzystali, z tych działek, to oczywistym staje się, że nie mogły być one objęte przez PKP przed dniem 5 września 1945 r. bo jest to faktyczna data zakończenia wojny. Określenie, że działki były użytkowane po wojnie oznacza, że były użytkowane po tej dacie. Ponadto, biegła na ostatniej stronie opinii powołała się na dokumenty z Archiwum Państwowego znajdujące się w teczce "[...]" i dokumenty archiwalne nadesłane przed DOKP z których wynika, że w wykazie użytkowników i właścicieli gospodarstw w O. z [...] września 1965 pod pozycją 14 wpisana jest firma [...] o nieznanym adresie jako właściciel i użytkownik działki nr [...] o powierzchni [...] m2 (kopia wykazu znajduje się w teczce nr 1 [....]).

Nie można więc twierdzić, że PKP przejęła w posiadanie nieruchomość, skoro jeszcze w 1965 roku wpisywana jest przez [...] jako właściciel i użytkownik tego gruntu firma [...]. Wskazuje to na zasadność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1961 oraz Komisji Odwoławczej z 1962 odmawiających PKP przejęcia własności tych terenów.

Gdyby nawet w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia z [...] lutego 1966 r. PKP władały faktycznie tą nieruchomością, to jest to bez żadnego znaczenia, gdyż data ta nie jest datą graniczną przed którą nieruchomość powinna być objęta przez PKP, aby wniosek o wywłaszczenie mógł być uwzględniony. Ani w dacie 9 maja 1945 ani w dacie 31 grudnia 1954 PKP nie władało tą nieruchomością, a [...] nie utraciło nad nią posiadania.

Skarżący podkreślił również, że o postępowaniu zakończonym ww. decyzją Ministra Komunikacji nie zawiadomiono Przedsiębiorstwa [....], nie pozwolono na jego udział w toczącym się postępowaniu, nie przeprowadzono rozprawy w celu ustalenia okoliczności faktycznych związanych z władztwem nad przedmiotową działka [...] przez PKP przed 31 grudnia 1954 r. Ponadto, zaniechano ustalenia adresu Przedsiębiorstwa pomimo, iż adres ten Ministrowi Komunikacji winien być znany, albowiem został wskazany w piśmie [...] w W. z dnia [...] stycznia 1960 r.

Skarżący wskazał ponadto, że okoliczność ewentualnego znajdowania się w dyspozycji PKP części działki [...] zbytej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1942 [...] Kolej [...] nie stanowi o utracie przez [...] władztwa nad działką [...]. Skarżący podzielił w tym względzie stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w wyroku dnia 6 listopada 1964 r. w sprawie o sygn. akt I CR 235/64.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że zarzuty w niej podniesione stanowią jedynie powtórzenie tego co zostało już wyjaśnione i ocenione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Polega ona na kontroli legalności, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ppsa). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] lutego 1966 r. w części dotyczącej nieruchomości określonej w pkt 14 ww. orzeczenia oraz o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w pozostałej części. Jest więc to decyzja wydana w postępowaniu nadzorczym prowadzonym na podstawie przepisu art. 156 – 158 k.p.a.

W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 kpa wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco.

Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym.

W postępowaniu dowodowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny.

Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 kpa, to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Jak twierdzi skarżący, kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Ministra Komunikacji zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, iż w kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w orzecznictwie i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, LEX nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71).

Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - decydują takie przesłanki jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja. Przy czym, przesłanki te muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680).

W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że nie można mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnej przepisów. Zatem nawet uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2011 r. sygn. akt 743/10, LEX nr 965221; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1061/08, LEX nr 596660, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz dnia 30 maja 2008 r., LEX nr 505307; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 28/06, LEX nr 319171).

Analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją potwierdza prawidłowość twierdzenia organu nadzoru, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie Ministra Komunikacji o przejściu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w W. przy ul.[...], tj. działki nr [...] o pow. [...] m2 dotknięte jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa w stosunku do części nieruchomości o pow. [...] m2 odpowiadającej dawnej działce nr [...], zaś w stosunku do pozostałej części nieruchomości określonej w pkt 14 ww. orzeczenia nie można temu orzeczeniu zarzucić wady nieważności.

Na wstępie wskazać trzeba, iż ww. orzeczenie Ministra Komunikacji zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. z 1958r., nr 11, poz. 37, ze zm). Zauważyć trzeba, iż powołana ustawa z dnia 25 lutego 1958r. miała charakter nacjonalizacyjny, a nie wywłaszczeniowy. Regulowała bowiem przejęcie własności na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. Przy czym, omawiana regulacja mogła mieć zastosowanie jedynie do tego innego mienia, które w okresie do 31 grudnia 1954 r. zostało objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawało w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., I OSK 185/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawą prawną kontrolowanego orzeczenia jest art. 17 pkt 2 lit. b ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Zgodnie z tym przepisem, na własność Państwa przechodziło inne mienie, którego władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba że to władanie opierało się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych, aniżeli wymienione w art. 1 lub art. 17 pkt 1 ww. ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Zgodnie zaś z art. 18 ww. ustawy, inne mienie, o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. b, podlegało zwrotowi na rzecz właściciela na podstawie decyzji właściwego ministra, wydanej na wniosek właściciela - zgłoszony w terminie zawitym do dnia 31 maja 1958 r.

Powołane przepisy uzależniały zatem możliwość przejęcia własności innego mienia na rzecz Skarbu Państwa od spełnienia trzech przesłanek: (i) utraty przez podmiot uprawniony własności innego mienia do dnia 31 grudnia 1954 r., (ii) pozostawania innego mienia we władaniu faktycznym państwowych jednostek organizacyjnych w dniu 8 marca 1958 r. (tj. w dniu wejścia w życie ww. ustawy), (iii) niepodlegania innego mienia zwrotowi na rzecz właściciela w oparciu o jego wniosek do właściwej jednostki złożony do dnia 31 maja 1958 r.

W ocenie Sądu, organ nadzoru prawidłowo, na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy i po analizie czy zostały spełnione ww. przesłanki umożlwiające przejęcie własności innego mienia na rzecz Skarbu Państwa, stwierdził nieważność ww. orzeczenia Ministra Komunikacji w stosunku do części nieruchomości o pow. [...] m2 odpowiadającej dawnej działce nr [...] i odmówił stwierdzenia nieważności w stosunku do pozostałej części nieruchomości określonej w pkt 14 ww. orzeczenia.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi, iż Polskie Koleje Państwowe nie objęły przedmiotowej nieruchomości we władanie przed dniem 31 grudnia 1954 r. wskazać trzeba, iż ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wniosku Dyrekcji [...] w dnia 4 maja 1949 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych m.in. we wsi [...] (w tym przedmiotowej nieruchomości stanowiącej dawniej własność [...]) wynika, iż na załączonym planie powołana Dyrekcja wskazała nieruchomości, które zostały zajęte przez okupanta w okresie wojny 1939-1945 r. na cele budowy urządzeń kolejowych. Przy czym, niektóre z tych nieruchomości zostały objęte w "użytkowanie" przez PKP do dnia sporządzenia wniosku (zaznaczono je kolorem różowym na planie sytuacyjnym), a pozostałe były przewidziane do zajęcia według projektu stacji rozrządowej [...], zgodnie z opinią Biura Projektów Ministra Komunikacji (zaznaczono je na planie kolorem różowym - kreskowanym).

W aktach administracyjnych znajduje się również załącznik nr [...] do opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego, z którego wynika, iż na planie załączonym do ww. wniosku PKP z dnia 4 maja 1949 r. kolorem różowym zaznaczono m.in. przedmiotową nieruchomość o powierzchni [...] m2 stanowiącą własność skarżącej spółki. Powyższe dokumenty jednoznacznie potwierdzają, w ocenie Sądu, iż przedmiotowa nieruchomość została objęta we władanie PKP przed dniem 31 grudnia 1954 roku.

Wskazać ponadto trzeba, iż w aktach administracyjnych znajduje się pismo [....] z dnia 2 grudnia 1947 r. skierowane do Ministerstwa Komunikacji, w którym [...] podniosło, iż w 1943 r. władze niemieckie nakazały firmie natychmiastowe opuszczenie zajmowanych terenów, "nie pozwalając nawet rozebrać znajdujących się tam nieruchomości". W ww. piśmie [...] podniosło również, iż "obecnie na terenach będących własnością firmy znajduje się stacja rozrządowa [...]". Ponadto, [...] zwróciło się do Ministra Komunikacji o przyznanie prawa użytkowania lub dzierżawy za symboliczną oplata nieruchomości położonej w pobliżu torów kolejowych w zamian za zrzeczenie się przez spółkę własności całości ww. nieruchomości, zajętej pod stację rozrządową.

Z powyższego wynika, iż w dacie 2 grudnia 1947 r. tj. w dacie przedmiotowego pisma [...], nieruchomość była zajęta przez władze niemieckie, a na jej terenie została wybudowana stacja rozrządowa [...].

Dodać trzeba, iż w aktach administracyjnych brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na to aby PKP władały częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (z wyłączeniem części nieruchomości o pow. [...] m2 nabytej przez [...] Koleje [...]) na podstawie jakiegokolwiek tytułu prawnego. Z akt tych nie wynika również aby [...] złożyło wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 18 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.

Mając na względzie wskazany materiał dokumentacyjny sprawy, w ocenie Sądu, prawidłowo organ nadzoru uznał, iż w stosunku do przedmiotowej nieruchomości (poza częścią nieruchomości o pow. [...] m2 nabytej w 1942 roku przez [...] Koleje [...]) spełnione zostały przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ww. ustawy umożliwiające jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa.

Prawidłowo również organ nadzoru uznał, iż w odniesieniu do części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 nie było dopuszczalne jej przejęcie, bowiem stanowiła w dniu 8 marca 1958 r. (w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.) własność Skarbu Państwa. Wniosek taki potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy umowa z dnia [...] maja 1942 r. zawarta w Kancelarii Notarialnej Z. H., z której wynika iż [...] sprzedało na rzecz Kolei [...] działkę o pow. [...] m2. Jednocześnie, ze znajdującej się w aktach sprawy opinii geodezyjnej z dnia [...] września 2012 r. wynika, iż sprzedana na mocy ww. umowy działka oznaczona nr [...] weszła następnie – w części o pow. [...] m2 – w skład działki nr [...] o pow. [...] m2.

Wskazać trzeba, iż z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich z mocy samego prawa na własność Skarbu Państwa przeszedł wszelki majątek m.in. Rzeszy Niemieckiej (art. 2 ust. 1 lit. a ww.dekretu). Zasadnie zatem organ nadzoru ustalił, iż część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] m2 przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem 19 kwietnia 1946 r. i z tego powodu jej przejęcie w trybie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. było niedopuszczalne.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu nierozważenia skutków orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1961 r. o oddaleniu wniosku wywłaszczeniowego wskazać trzeba, iż podstawą materialnoprawną ww. orzeczenia były przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. z dnia 16 kwietnia 1948 r., nr 20, poz. 138 z późn. zm.). Co za tym idzie, rozpoznając wniosek złożony w oparciu o przepisy tego dekretu organ badał spełnienie przesłanek w nim określonych. W szczególności, badaniu podlegały przesłanki wynikające z art. 1 ust. 1 dekretu, tj. okoliczność zajęcia nieruchomości na cele wskazane w art. 2 pkt 1 dekretu w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. oraz fakt znajdowania się tych nieruchomości w dniu 16 kwietnia 1948 roku we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.

W ww. orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1961 r. Prezydium Rady Narodowej [...] wskazało na to, iż PKP nie przedstawiła dokumentu, z którego wynikałaby dokładna data objęcia przedmiotowej nieruchomości po wojnie - co miało znaczenie w świetle przepisów ww. dekretu z 7 kwietnia 1948 r. Przy czym, wbrew twierdzeniu skarżącej Spółki, z orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1961 r. nie wynika, iż PKP nie posiadała w ogóle władania przedmiotową nieruchomością. W ocenie Sądu, orzeczenie to stanowi jedynie dowód tego, iż PKP nie udokumentowała tego władania i jest zobligowana przedstawić dokumenty na to władanie wskazujące. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku PKP z dnia 18 maja 1965 r. o wydanie orzeczenia na podstawie art. 17 ust. 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. wynika, iż do ww. wniosku został załączony plan stacji [...] według stanu z roku 1951. W ww. wniosku wskazano, iż z położenia torów na poszczególnych działkach wynika, iż w dacie sporządzenia ww. planu stacji działki gruntu, na których tory są położone były już zajęte.

Z powyższego wynika, iż PKP przedstawiła w postępowaniu wszczętym na wniosek z 1965 roku dowód objęcia nieruchomości we władanie (powołanego planu stacji [...] nie ma w aktach administracyjnych, gdyż dokument ten nie został odnaleziony).

Nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszony przez skarżącą Spółkę zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, Minister podjął w postępowaniu nadzorczym wszelkie czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wypełniając tym samym obowiązki nałożone powołanymi przepisami kpa. Minister prawidłowo przedstawił stan sprawy, dokonał właściwej oceny legalności orzeczenia Ministra Komunikacji, wskazując na obowiązujące w dacie jego wydania przepisy prawa materialnego i dokonując ich właściwej wykładni w odniesieniu do stanu faktycznego z postępowania zwykłego, słusznie wskazując, że kontrolowane orzeczenie w zakresie części nieruchomości o pow. [...] m2 zbytej na rzecz Kolei [...] jest dotknięte wadą nieważności, a w zakresie pozostałej części nie jest dotknięte żadną z wad wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. Podkreślić trzeba, iż przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest ponowne merytoryczne badanie sprawy, ale weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 156 k.p.a. Innymi słowy mówiąc, w postępowaniu nadzorczym nie rozstrzyga się więc ponownie istoty sprawy załatwionej kontrolowaną decyzją (tu kwestii przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości), ale jedynie ocenia legalność wydanego rozstrzygnięcia na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów, w kontekście ustalonego wówczas przez organy stanu faktycznego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., II FSK 27/05, LEX nr 187767; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., II FSK 1637/11, Lex nr 1336893).

W takim rozumieniu, Sąd orzekający w sprawie niniejszej nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w jakikolwiek sposób, nie mówiąc już o jego naruszeniu w sposób rażący. Podkreślić trzeba, iż zarzuty skarżącego związane z brakiem udziału [...] jako strony w postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia z 22 lutego 1966 r., nie stanowią przesłanki nieważnościowej w rozumieniu przepisu art. 156 k.p.a., a mogą być podnoszone tylko w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego konkretną decyzją.

Sąd również z urzędu nie stwierdził naruszenia prawa, które nakazywałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.