Uzasadnienie
T. L., Z. L. i B. S. pismem z 13 lipca 2017 r. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 1569/17) oraz M. W. pismem z 30 października 2017 r. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 2114/17) wnieśli skargi w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 530/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny, w tym M. W. wniosła o wymierzenie grzywny do wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej. Skarżący wnieśli także o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca M. W. wniosła także o orzeczenie o odszkodowaniu na jej rzecz za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], nr hip. [...] (w 1/8 części).
W uzasadnieniach skarg skarżący podnieśli, że sprawa została wszczęta na podstawie wniosku z 30 marca 2015 r. Prezydent W. nie wykonał wyroku ze skargi na bezczynność, pomimo wezwania z 17 maja 2017 r. oraz pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1710/16 wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 500 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o odszkodowanie za ww. nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką.
Organ wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Prezydent wskazał, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż przedmiotowy wniosek jest relatywnie nowy, w stosunku do innych wniosków o odszkodowana oczekujących na rozpatrzenie.
Postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ppsa połączył sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2114/117 i sygn. akt I SA/Wa 1569/17 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1569/17
Na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. skarżąca M. W. cofnęła żądanie odnośnie orzeczenia przez Sąd o odszkodowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę.
Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 530/15 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], ozn. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi W. 17 lutego 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 530/15 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął 17 kwietnia 2016 r.
Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżących organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. Z powodu niewykonania wyroku tutejszy Sąd wyrokiem z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1710/16 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 zł.
Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu nie załatwił sprawy, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Taka sytuacja prowadzi do podważania zaufania jednostek do organów władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę, z jednej strony przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 530/15 terminu na załatwienie sprawy oraz już wymierzoną organowi grzywnę, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, spełniając funkcję represyjno- dyscyplinującą. Dlatego na podstawie art. 154 § 1 ppsa Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku Sądu z 25 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o wypłatę odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz wyroku wymierzającego grzywnę - nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony.
Podnoszony w odpowiedzi na skargę fakt opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowany między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 zd. 2 ppsa.
W kwestii żądania przyznania sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 154 § 7 ppsa nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta poza funkcją represyjną i prewencyjną ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie w wyżej wskazanym przepisie czasownika "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie stronie od organu sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę jaką poniosła na skutek bezczynności organu.
Wobec tego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie i nawiązywać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w tym zakresie uwarunkowana wskazaną argumentacją. Sąd rozpoznający skargę powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeżeli istnienie takiej okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uwarunkowane względami materialnoprawnymi (por. wyrok NSA z 16 V 2017 r., sygn. akt OSK 2934/16). Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania skarżących T. L., Z. L. i B. S. Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji wyroku). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
O kosztach postępowania skarżącej M. W. Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa (pkt 5 sentencji wyroku). Na koszty te składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.