Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98. poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy K. P., M. J., A. J., Z. O. i L. W. oraz [...] sp. z o.o., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1955 r. nr [...] o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. Nr [...].
Stan sprawy wynikający z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przedstawiał się następująco:
Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona nr [...] o powierzchni [...] m2 w dniu wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) stanowiła własność S. Z. (zaświadczenie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lipca 2000 r.).
Z materiałów Biura [...] z lat 1945-1946 wynika, że nieruchomość ta była zabudowana nowym budynkiem mieszkalnym o [...] kondygnacjach. Natomiast w aktach własnościowych brak jest jakichkolwiek dokumentów sprzed 1 czerwca 1955 r.
Jedynie w piśmie z dnia 25 października 2000 r. nr [...] z dnia 25 października 2000 r. [...] Urząd Wojewódzki poinformował, że w rejestrze wniosków dekretowych istnieje zapis o złożeniu wniosku o przyznanie własności czasowej przez adw. W. pełnomocnika S. Z. Jednakże nie jest możliwe podanie daty złożenia tego wniosku, ponieważ rejestr ten nie posiada rubryki, w której wpisywano datę jego złożenia.
Prezydium Rady Narodowej w W. powołanym orzeczeniem z dnia [...] marca 1955 r. odmówiło S. Z. przyznania prawa własności czasowej do gruntu, bowiem zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową (w aktach znajduje się uwierzytelniona kopia orzeczenia).
Decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r. utrzymano w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. Przy czym Minister Infrastruktury nie dysponował odpisem tej decyzji a jedynie powołał się na fakt jej wydania, na co przywołał 2 pisma Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz Kierownika Oddziału Ustalania Własności Czasowej potwierdzające, że taka decyzja została wydana.
Naczelnik [...] W. decyzją z dnia [...] czerwca 1975 r. nr [...] ponownie odmówił S. Z. przyznania własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Wnioskiem z dnia 11 października 2000 r. M. M. w imieniu K. M., T. M., T. W. oraz J. W. – wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1955 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1955 r.
Wnioskodawcy są spadkobiercami po Z. Z. będącej jedyną spadkobierczynią poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości S. Z. (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po S. Z. z dnia [...] lutego 1968 r. wydane przez Sąd Powiatowy dla m. K. sygn. [...] oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. Z. z dnia [...] sierpnia 1994 r. sygn. [...] wydane przez Sąd Rejonowy dla K.).
W trakcie postępowania nadzorczego prowadzonego przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a potem przed Ministrem Infrastruktury, który to organ przejął kompetencję Prezesa, ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość odpowiada obecnie działkom ewidencyjnym nr [...] oraz nr [...]. Ponadto ustalono, że lokale nr [...] w budynku przy ul [...] zostały sprzedane na rzecz osób trzecich.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności z uwagi na konieczność zbadania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołanej decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] czerwca 1975 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] czerwca 1975 r. o odmowie przyznania własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
Po podjęciu zawieszonego postępowania decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność obu orzeczeń o odmowie przyznania własności czasowej.
Minister podał w uzasadnieniu, że decyzje o odmowie przyznania własności czasowej zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 powołanego dekretu o własności i użytkowaniu na obszarze W., ponieważ odmowa nastąpiła pomimo braku wyjaśnienia czy korzystanie z przedmiotowego gruntu jest rzeczywiście sprzeczne z jego przeznaczeniem w planie. Przy czym Minister Infrastruktury wskazał, że organ winien był ocenić tę przesłankę na podstawie ustaleń "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. (nr [...]). Powołany plan przewidywał dla tej nieruchomości zabudowę luźną lub grupową o [...] kondygnacjach do 30 % powierzchni zabudowy.
W dalszej części decyzji stwierdzono, że sprzedaż [...] lokali w budynku przy ul. [...] (działka nr [...]) nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa, ponieważ skoro umowy ustanowienia użytkowania wieczystego i sprzedaży lokali na rzecz osób trzecich były poprzedzone decyzjami administracyjnymi, to wyłącznie decyzje o sprzedaży lokali, a nie decyzja o odmowie przyznania własności czasowej, stanowiły podstawę sprzedaży lokali w raz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego. Przy czym na poparcie swojego stanowiska organ przywołał uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. (sygn. akt OPS 7/96).
Od tej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli [...] sp. z o.o. oraz K. P. A. J. oraz Z. O. i L. W. We wnioskach tych podniesiono, że organ błędnie uznał, iż sprzedaż lokali nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Dodatkowo spółka [...] wskazała, że lokal nr [...] kupiła na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1997 r. a nie decyzji administracyjnej.
Minister Infrastruktury zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że sprzedaż [...] lokali w budynku przy ul. [...] na rzecz osób trzecich nie spowodowała wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do decyzji o odmowie przyznania własności czasowej.
Decyzja ta stała się przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. J. oraz [...] sp. z o.o.
A. J. podniósł w skardze następujące zarzuty:
- - naruszenie prawa materialnego,
- - niedopuszczenie właścicieli lokali na prawach strony w postępowaniu administracyjnym,
- - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności,
- - rażące naruszenie prawa administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi A. J. wywodzi, że niezgodne z prawem było uznanie, iż zaszły nieodwracalne skutki prawne. Wskazuje na brak zawiadomienia właścicieli lokali o toczącym się postępowaniu. Ponadto zarzuca nie zbadanie okoliczności związanych z objęciem nieruchomości w posiadanie, w szczególności nie wyjaśnienie czy wniosek o przyznanie własności czasowej został złożony w ustawowym terminie.
Spółka [...] sp. z o.o. w skardze zarzuciła natomiast:
- - naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.,
- - naruszenie art. 10 w zw. z art. 28 Kpa,
- - niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,
- - uznanie, że nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.
W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skarg, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2004 r.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2005 r. Wydawnictwo [...] Sp. z o.o. poinformowało Sąd, że w dniu [...] lutego 2002 r. przeniosło własność lokalu mieszkalnego nr [...] na rzecz pani K. N. Do pisma załączona została kopia aktu notarialnego Rep A nr [...].
Pismem z dnia 29 sierpnia 2005 r. H. M. wniósł o uznanie go za uczestnika postępowania w związku z nabyciem na podstawie umowy sprzedaży praw i roszczeń dotyczących przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skargi zasługują na uwzględnienie.
Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od wyrażonej w art. 16 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i z tych względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 kpa. Organ upatruje wystąpienia przyczyn rażącego naruszenia prawa poprzez organ wydający decyzję w 1955 r., w tym że została wydana bez wyjaśnienia czy korzystanie z przedmiotowego gruntu jest rzeczywiście sprzeczne z jego przeznaczeniem w planie.
Minister Infrastruktury uznając, że decyzje o odmowie przyznania własności czasowej dotknięte są wadą powodującą ich nieważność, w ogóle nie zbadał jednak czy wniosek o przyznanie własności czasowej był złożony w terminie. Należy w związku z tym podzielić zarzut skarżących co do nie wyjaśnienia tej kwestii, co stanowi naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. właściciel gruntu lub jego pełnomocnik, czy spadkobierca mieli obowiązek złożenia takiego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
W niniejszej sprawie w ogóle nie ustalono, czy wniosek taki został złożony w terminie, przyjmując że brak odnotowania daty złożenia wniosku w rejestrze zwalnia organ od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Oceniając powyższe uchybienie postępowania i decyzji należy uznać, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie, odmowa dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], byłaby prawidłowa, chociaż podano wadliwe motywy rozstrzygnięcia, ale nie było to rażące naruszenie prawa, ponieważ i tak nie było w zaistniałym stanie faktycznym prawnych możliwości do wydania decyzji pozytywnej dla stron.
W takiej sytuacji Minister Infrastruktury nie miałby podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych z 1955 r., z tego tylko powodu, że zaistniała sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem.
Ponadto Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, chociaż w aktach sprawy brak jest egzemplarza tej decyzji. Organ nie skorzystał w ogóle z możliwości odtworzenia orzeczenia kończącego sprawę oraz tej części akt, który są niezbędne do ustalenia jego treści, stosując w drodze analogii przepisy art. 288 -298 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd dostrzegł również, że Minister Infrastruktury prowadząc postępowanie administracyjne nie ustalił w sposób właściwy, zgodny z przepisami kodeksu cywilnego kręgu stron postępowania, ponieważ z pisma Wydawnictwa [...] sp. z o.o. wynika, że od dnia [...] lutego 2002 r. Spółka ta nie jest już właścicielem lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...].
Właściciel lokalu nr [...] jako dysponujący prawem własności nieruchomości lokalowej i związanej z tym prawem udziałem w prawie do gruntu posiada przymiot stron w postępowaniu dotyczących legalności orzeczeń o odmowie przyznania własności czasowej. Organ natomiast pominął tę osobę w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji jak i postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] marca 2004 r.
Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu mogłoby stanowić przesłankę do wznowienia postępowania i choćby tylko z tego powodu zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministerstwa Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. należało uchylić.
Wskazać wreszcie należy, że Minister Infrastruktury rozpoznał złożony w trybie art. 127 § 3 Kpa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy K. P., M. J., A. J., Z. O. i L. W, Wydawnictwa [...] sp. z o.o., pomimo że wniosek ten nie został podpisany przez M. J. oraz osobę uprawnioną do reprezentowania Wydawnictwa [...] sp. z o.o., który zresztą od ponad 2 lat nie był już właścicielem lokalu.
Wszystkie powyższe uchybienia procesowe polegające na naruszeniu art. 7, art. 10, art. 28, art. 77§ 1 oraz art. 127 § 3 Kpa skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 31 marca 2004 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.