Uzasadnienie
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta B., działającego w imieniu Skarbu Państwa oraz Gminy B., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gm. kat. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] o powierzchni [...] m, stanowiącej własność firmy N. [...], w części dotyczącej odszkodowania, a w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości stwierdzającą wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa – umorzył postępowanie odwoławcze z wniosku Prezydenta Miasta B. działającego w imieniu Gminy B. oraz uchylił w całości zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. i umorzył postępowanie zakończone tą decyzją a wszczęte z wniosku I. N. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa podał, że pismem z dnia 11 września 2002 r. I. N. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1954 r. orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gm. kat. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność firmy N. [...].
Po śmierci I. N., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2003 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po I. N., spadek po niej nabyły J. O., E. N. i M. R. Minister Budownictwa stwierdził, że wobec braku dokumentów potwierdzających istnienie spółki lub jej likwidacji oraz umocowania pełnomocników do reprezentowania jej interesów, Minister Infrastruktury nie miał podstaw do wszczęcia postępowania z wniosku I. N., w miejsce której wstąpili jej następcy prawni i wobec powyższego, mając na uwadze utrwalone orzecznictwo sądowe z którego wynika, że jeżeli organ odwoławczy uzna, że decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji ostatecznej została wydana na wniosek podmiotu nie będącego stroną, może wyłącznie zastosować odpowiednio art. 138 § 1 pkt 2 kpa, to jest wydać decyzję o uchyleniu decyzji pierwszej instancji i umorzyć postępowanie zakończone tą decyzją (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt OSK 130/04 z dnia 20 kwietnia 2004 r. opubl. ONSAiWSA 2004/3/59).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Budownictwa wniosły J. O., E. N. oraz M. R. - w części dotyczącej uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. i umorzenia postępowania wszczętego z wniosku I. N., a zakończonego w/w decyzją.
Zarzucając:
- • naruszenie art. 7, 77 oraz 80 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie legitymacji wnioskodawczyni I. N. oraz jej następców prawnych: J. O., E. N. i M. R. do występowania w imieniu Firmy N. [...] o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej w S. Wydziału Administracyjnego z [...] grudnia 1954 r.;
- • błędne przyjęcie, iż I. N., J. E. N. i M. R. nie przysługiwał status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia przez ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z regułami rządzącymi postępowaniem dowodowym w procedurze administracyjnej i przerzucenie w całości ciężaru dowodu na wnioskodawczynie;
- • brak wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów skutkujący bezpodstawnym zakwestionowaniem obowiązywania w Firmie [...] zasady, zgodnie z którą po śmierci wspólnika spółka istniała nadal z jego spadkobiercami, którzy wstępowali w jego miejsce, oraz
- • naruszenie art. 7, 8 oraz 157 § 2 kpa i wyrażonych w tych przepisach zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa poprzez nie wydanie z urzędu rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1954 r. pomimo dokonanych przez Ministra Infrastruktury w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. ustaleń faktycznych przesądzających o obowiązku wydania takiej decyzji przez organ administracji – skarżące wniosły o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
- 2. Przede wszystkim należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 139/07 oddalił skargę J. O., E. N. i M. R. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, uznając za niezasadne wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 28 kpa oraz naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 października 2008 r. I OSK 211/08, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 139/07 – uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który to Sąd, stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
- 4. Ponownie dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa.
Zdaniem Sądu,
- • materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym nie pozwala na wydanie rozstrzygnięcia kwestionującego istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawczyni I. N. a następnie jej spadkobierców; ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zwrócić uwagę na uzasadnienie legitymacji przedstawione we wniosku I. N. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1954 r., w którym wnioskodawczyni podała, że jest spadkobierczynią jednego ze wspólników spółki, a z uzasadnienia tego wniosku nie wynika, że wywodzi swoją legitymację wyłącznie z faktu bycia wspólnikiem spółki jawnej;
- • organ administracji publicznej nie poczynił dalej idących starań, aby doprowadzić do wyjaśnienia, czy spółka N. [...] nadal istniała w chwili wprowadzania w posiadanie firmy [...] postanowieniem Sądu Grodzkiego w B. z dnia [...] maja 1945 r. – czy też ustał jej byt prawny; wyjaśniając tę kwestię organ administracji powinien mieć na względzie, stosownie do regulacji Kodeksu handlowego z 1934 r., że spółka jawna jest spółką osobową i w związku z tym postępowanie likwidacyjne w przypadku takiej spółki nie jest przymusowe jak w spółkach kapitałowych, ponieważ ma ono na celu przede wszystkim umożliwienie zakończenia interesów spółkowych samym wspólnikom i służy ich interesom, a zatem zakończenie działalności spółki jawnej może nastąpić w drodze postępowania likwidacyjnego bądź w inny sposób;
- • w aktach administracyjnych sprawy nie ma materiałów wskazujących na zakończenie działania spółki w drodze postępowania likwidacyjnego, jednakże organ nie poczynił żadnych ustaleń zmierzających do wyjaśnienia, czy niniejsza spółka istniała po 1945 r., bowiem sam fakt wprowadzenia w posiadanie firmy spadkobierców wspólników spółki jawnej na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 marca 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych nie przesądza o istnieniu spółki zawiązanej przez jej założycieli; śmierć wspólnika powoduje rozwiązanie spółki, chyba że w umowie spółki postanowiono, że w razie śmierci wspólnika spółka trwać będzie z jego spadkobiercami (art. 114 i 115 kh), albo jeśli po śmierci wspólnika pozostali wspólnicy umówią się, że spółka trwa nadal pomiędzy pozostałymi wspólnikami na co pozwalał art. 119 § 1 kh.
- 5. W niniejszej sprawie koniecznym było zatem ustalenie faktu istnienia spółki po śmierci dwóch z trzech wspólników spółki jawnej i zakończeniu działań wojennych, a bez tych ustaleń nie ma podstaw aby odmawiać interesu prawnego stronie wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, bowiem interes prawny może wynikać z faktu bycia wspólnikiem spółki jawnej, zaś w przypadku ustania bytu prawnego tej spółki – z faktu bycia spadkobiercą wspólnika takiej spółki.
Fakt, że w postępowaniu wywłaszczeniowym jako podmiot wywłaszczany wskazano Spółkę N. [...] nie przesadza o tym, że spółka ta jako podmiot prawa wówczas istniała, a zatem, że postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone wobec rzeczywistego właściciela nieruchomości.
- 6. Należy zatem uznać, że organ administracji nie wyjaśnił należycie stanu sprawy, czym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji.
- 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.