Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), po rozpatrzeniu wniosku S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2019 r. nr [...], odmawiającym wszczęcia postępowania z wniosku S. K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] października 2002 r. znak [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w D. obręb S., oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2 w kwocie [...] zł, na rzecz Pani K.K. – [...] zł, Pana K. L. – [...] i Pana S. K. – [...] zł., utrzymał w mocy ww. postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2019 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania z wniosku S. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] października 2002 r. znak [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w D. obręb S., oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2 w kwocie [...] zł, na rzecz Pani K.K. – [...] zł, Pana K. L. – [...] i Pana S. K. – [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przeszkoda przedmiotowa uniemożliwiająca wszczęcie postępowania nadzorczego w przedmiocie wniosku S. K., bowiem prawidłowość ww. decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta miasta D. z [...] października 2002 r. były już oceniane zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie.
Organ wskazał, że istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 stycznia 2005 r. sygn. akt IISA/Ka 79/03 oddalający skargę m.in. skarżącego na decyzje Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2006 r. sygn.. akt I OSK 606/05 oddalający skargę kasacyjną. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu swojego wyroku podniósł, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2002 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] lutego 1980 r. jedynie w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a nie jak twierdzi skarżący w całości.
Ponadto Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że odszkodowanie należało ustalić jedynie za składnik gruntowy, bowiem w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana, a także ocenił prawidłowość ustalenia przez organy administracyjne wysokości odszkodowania za składnik gruntowy wywłaszczonej nieruchomości oraz terminu i zasad jego wypłaty na rzecz współwłaścicieli nieruchomości. Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę S. K. rozważył także zarzuty na jakie powoływał się skarżący we wniosku z 25 września 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ podniósł, że podnoszone przez skarżącego okoliczności zostały objęte powagą rzeczy osądzonej, co skutkowało brakiem formalnych podstaw do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł S. K. zaskarżając je w całości. Wskazał, że odmowa stwierdzenia nieważności rażąco narusza prawo, jest bezzasadna i sprzeczna z prawem. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że ponownie dokonano wywłaszczenia nieruchomości na podstawie decyzji z [...] października 2002 r. oraz ponownie orzeczono o ustaleniu odszkodowania, które zostało już ustalone w decyzji z [...] lutego 1980 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu.
Niniejsze postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem S. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] października 2002 r. znak [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w D. obręb S., oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2 w kwocie [...] zł, na rzecz Pani K. K. – [...] zł, Pana K. L. – [...] i Pana S. K. – [...] zł., utrzymał w mocy ww. postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] marca 2019 r.
Zgodnie z art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Na tle przytoczonej regulacji nie budzi wątpliwości, że ustawodawca rozróżnił dwa etapy postępowania tj. postępowanie wstępne, polegające na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego oraz postępowanie właściwe, w ramach którego następuje merytoryczne badanie sprawy i rozpatrywanie wniosku, które co do zasady kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej.
Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika zatem, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w danej sprawie nie powoduje automatycznego skutku jego wszczęcia. Organ zobowiązany jest bowiem przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem zbadania, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie wniosku, a więc okoliczności określone w art. 61a kpa. W ramach unormowania art. 61a § 1 kpa ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. tzw. przesłankę podmiotową i przesłankę przedmiotową. Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, tj. od osoby, która nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku (przesłanka podmiotowa). Przesłanka przedmiotowa objęta jest z kolei sformułowaniem "uzasadnione przyczyny".
Analiza orzecznictwa i doktryny w zakresie interpretacji tego sformułowania pozwala na przyjęcie, że chodzi o przeszkody wynikające z przepisów postępowania administracyjnego, czy z przepisów materialnych, które wykluczają samo wszczęcie postępowania lub też w ogóle sprzeciwiają się tej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków strony w akcie stosowania prawa administracyjnego. Jednak samo wystąpienie takiej przeszkody nie decyduje o wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, ponieważ decydująca jest oczywistość jej występowania na tym wstępnym etapie procedowania. Cecha "oczywistości" przeszkody w prowadzeniu postępowania może być pojmowana z kolei jako sytuacja, w której przeszkoda wynika z niezgodności prowadzenia postępowania z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego. Mogą być to zatem przykładowo takie sytuacje, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub zapadło już rozstrzygnięcie albo gdy sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ w drodze decyzji administracyjnej.
Oczywistą przeszkodą sprzeciwiającą się wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego jest na pewno sytuacja gdy w tej samej sprawie w postępowaniu administracyjnym zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie.
Oczywistość istnienia przeszkody w aspekcie poznawczym występuje wówczas, gdy wynika ona z treści samego wniosku o wszczęcie postępowania, lub okoliczności znanych organowi z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że wnioskodawca posiada przymiot strony postępowania. Zatem do rozważenia pozostała okoliczność czy zaistniała przesłanka przedmiotowa sprzeciwiająca się wszczęciu postępowania w tej sprawie, czy postępowanie w tej sprawie już się toczyło i czy było tożsame. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest bowiem stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] października 2002 r. znak [...] orzekająca o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w D. obręb S., oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2 w kwocie [...] zł, na rzecz Pani K. K. – [...] zł, Pana K. L. – [...] i Pana S. K. – [...] zł. była już przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i była już przedmiotem badania przed sądem administracyjnym.
Mianowicie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 stycznia 2005 r. sygn. akt IISA/Ka 79/03, oddalono skargę m.in. skarżącego na decyzje Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 r. znak [...] wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2006 r. sygn.. akt I OSK 606/05 oddalono skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2002 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] lutego 1980 r. jedynie w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a nie jak twierdzi skarżący w całości także w zakresie jej wywłaszczenia. Wbrew stanowisku skarżącego decyzją tą nie dokonano ponownego wywłaszczenia nieruchomości a jedynie ustalono odszkodowanie za nią wobec wcześniejszego stwierdzenia nieważności decyzji właśnie w zakresie odszkodowania.
W powołanym wyroku Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że odszkodowanie należało ustalić jedynie za składnik gruntowy, bowiem w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana, a także ocenił prawidłowość ustalenia przez organy administracyjne wysokości odszkodowania za składnik gruntowy wywłaszczonej nieruchomości oraz terminu i zasad jego wypłaty na rzecz współwłaścicieli nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę S. K. rozważył także zarzuty na jakie powołuje się skarżący w niniejszej skardze, we wniosku z 25 września 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji oraz we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Organy prawidłowo uznały zatem i oceniły, że skarżący żąda ponownie wszczęcia postępowania i wydania decyzji w sprawie, która podlegała już kontroli sądowoadministracyjnej i jest ostateczna. Niedopuszczalne jest zatem ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej gdyż wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a decyzja ta nie została następnie uchylona czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany.
Sąd zwraca uwagę, że wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.