Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] wydaną po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2004 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1991 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji na rzecz Gminy i Miasta R. nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr [...] i nr [...] położonych w R..
W uzasadnieniu decyzji Minister podał następujący stan sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1991 r. wydaną w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę i Miasto R. m. In. własności działek Nr [...] i [...].
M. K. wystąpił o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji komunalizacyjnej jako wydanej bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w odniesieniu do tych działek brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego, że Skarb Państwa był ich właścicielem.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na brak przymiotu strony przez wnioskodawcy. M. K. nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby że jest właścicielem spornych nieruchomości.
Po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymał w mocy własną decyzję uznając, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności powołanej decyzji. Organ stwierdził, że podstawowy dokument wskazujący na prawo własności tj. treść księgi wieczystej wskazuje jednoznacznie, że sporne działki były uregulowane jako własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej Kw nr [...]. Przy czym zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) wpis w księdze wieczystej korzysta z domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K.. W skardze stwierdził, że z przedstawionych w toku postępowania odpisów aktów notarialnych, szkicu sytuacyjnego oraz opisu nieruchomości jednoznacznie wynika, że posiada interes prawny do żądania unieważnienia powołanej decyzji komuanlizacyjnej. Skarżący wywodzi, że ujawnienie Skarbu Państwa w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. nastąpiło bez należytej podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte uprzednio stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja ostateczna nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem materialnym i procesowym. Stanowisko, że stronie skarżącej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] jest prawidłowe. Minister prawidłowo ustalił i ocenił stronę podmiotową prowadzonego postępowania komunalizacyjnego oraz postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w trybie art. 157 § 3 Kpa.
Należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu /art. 157 § 2 Kpa/. Przy tym nie ma tu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 Kpa, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ stosownie do postanowień zawartych w art. 157 par. 3 Kpa /"odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji"/ wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu, jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie - por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1998, str. 829.
W przedmiotowej sprawie M. K. wystąpił o wszczęcie postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jednak stroną postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), jest co do zasady tylko Skarb Państwa i właściwa gmina, na którą z mocy prawa przeszła nieruchomość. Inny podmiot może w tym postępowaniu uczestniczyć, gdy wykaże, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku.
Znajduje to potwierdzenie w treści art. 28 Kpa, stanowiącym, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy istnieje konkretny interes prawny, decydują normy prawa materialnego, na gruncie których należy rozstrzygać, czy żądanie podmiotu znajduje ochronę w konkretnej normie prawnej.
M. K. żądając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, winien wykazać, iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że nie przedstawił dokumentów świadczących o tym, iż był właścicielem przedmiotowych działek do dnia 27 maja 1990 r. Swoje przeświadczenie w tej materii skarżący opiera na dokumentach, które w żaden sposób nie potwierdzają jego twierdzeń i nie obalają treści księgi wieczystej.
W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że zarówno w postępowaniu administracyjnym jak też w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie wykazał się prawem do przedmiotowej działki.
W odniesieniu do tej działki nie zostało wydane orzeczenie o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a żaden z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, że był on w dniu 27 maja 1990 r. właścicielem przedmiotowych działek.
Skoro zatem M. K. nie wykazał, że jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, to decyzja o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego jest prawidłowa.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.