Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...] r. A. W. zwrócił się do Zarządu Miejskiego w W. o przyznanie mu prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip [...] na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawa.
Pismem z dnia [...] r. A. W. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej ww. nieruchomości.
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] odmówiło przywrócenia terminu na złożenie wniosku o prawo własności czasowej wskazując, iż termin ten upłynął w dniu [...] r., a podanie o przywrócenie terminu nie zawiera wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy A. W. Orzeczeniem z dnia [...] r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło A. W. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip [...].
Pismem z dnia [...] r. M. M., następczyni prawna A. W., wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję własną z dnia [...] r. i stwierdziło nieważność ww. orzeczeń administracyjnych.
Pismem z dnia [...] r. M. M. wskazała, że złożony przez jej ojca wniosek w dniu [...] r. był błędnie traktowany jako złożony po terminie i dopiero decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. przyznała prawo do ubiegania się o przyznanie prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości. Powyższe pismo zatytułowane było "Wniosek o zwrot nieruchomości przy ulicy [...] w W.".
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego w Sądzie Rejonowym dla W. o stwierdzenie nabycia spadku po A. W. Pismem z dnia [...] r. M. M.-U. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania oraz o wydanie decyzji z zwrocie przedmiotowej nieruchomości.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Prezydent W. podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku M. M. z dnia [...] r. oraz wniosku M. M.-U. z dnia 12 maja 2010 r. (o podjęcie zawieszonego postępowania) odmówił M. M.-U., D. W., W. W. przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. prawni następcy właściciela uprawnieni byli. w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Organ wskazał, że objęcie gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., a zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] r. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się opatrzony prezentatą organu wniosek A. W. jednakże o przywrócenie terminu, który umotywowany został tym, że wnioskodawcy długi okres czasu nie było w W., co potwierdza brak złożenia wniosku w terminie.
Nadto organ wskazał, że kierując się wytycznymi zawartymi w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. wystąpił o sprawdzenie w jakiej dacie został złożony wniosek A. W. opatrzony datą [...] r. Organ wskazał, że w oparciu o nadesłane pisma zostało ustalone, że nie odnotowano wpływu tego wniosku w tym terminie ([...] r.). Jednocześnie organ, z uwagi na treść art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651), wskazał również, że wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nie został złożony w terminie od [...] r. do [...] r. Ponadto organ stwierdził, że nie został złożony stosowny wniosek wynikający z art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczonymi nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651).
Podsumowując powyższe organ podniósł, że terminy określone w tych przepisach mają charakter terminów materialnych i jako takie nie podlegają przywróceniu. Tym samym wnioski M. M. z dnia [...] r. oraz M. M.-U. z dnia [...] r. należy uznać za złożone po terminie.
Odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. wniosła M. M.-U. W uzasadnieniu wskazała, że zarówno wniosek z dnia [...] r., jak i wniosek z dnia [...] r. dotyczył uwzględnienia wniosku A. W. z dnia [...] r. Podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdzając nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. nie miało wątpliwości co do złożenia wniosku w terminie wskazując, że takie same dokumenty z dopiskiem "wzór", w innych aktach nieruchomości warszawskich stanowią wielokrotnie wystarczający element do prowadzenia postępowań w oparciu o nie i w rezultacie do uwzględniania tych wniosków. Tym samym podniosła, że kwestionowanie przez Prezydenta W. złożenia wniosku przez A. W. w dniu [...] r. należy uznać za nieuprawnione.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzja nie dotyczyła rozpoznania wniosku A. W. z dnia [...], a jedynie wniosków z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Organ wskazał, że wniosek z dnia [...] r. zatytułowany jest "wniosek o zwrot nieruchomości przy ul. [...] w W.", zaś wniosek z dnia [...] r. jest wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, a w jego treści wnioskodawczyni wskazuje, że wniosek złożony w trybie dekretu nie został rozpoznany. Wydanie decyzji w wyniku rozpoznania tych wniosków oznacza zatem, że do rozpoznania pozostaje wniosek A. W. z dnia [...] r., a Prezydent W. jako organ właściwy powinien wydać decyzję w sprawie tego wniosku.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. złożyła M. M.-U. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazała, że powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, albowiem w oparciu o wnioski z [...] r. i [...] r., nie zaś w oparciu o wniosek z dnia [...] r., który powinien być przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu Kolegium podtrzymało argumentację dotyczącą złożenia wniosków z [...] r. i [...] r. po terminach wynikających z przepisów prawa, jak również podniosło, że w swej decyzji wyraźnie wskazało na konieczność rozpoznania wniosku A. W. z [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, choć z nieco innych powodów niż wskazane w skardze. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. nie rozstrzygnęły wniosku złożonego przez A. W.o w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. (Dz.U.Nr 50, poz.279), który to wszczął niniejsze postępowanie i opatrzony został datą [...] r. W toku niniejszego postępowania wpłynęły dwa kolejne wnioski/pisma, do których odwołują się oba organy administracji, błędnie rozpoznając je jako odrębne i nie łączące się z wnioskiem pierwotnym. Zdaniem Sądu organy zupełnie pominęły treść wniosku z dnia [...] r., który w precyzyjny sposób nawiązał do wniosku dekretowego, wskazując przy tym na prawomocną decyzję SKO w W. z dnia [...] r., (Nr [...]), która spowodowała reaktywowanie wniosku dekretowego.
Chociaż tytuł wniosku zawiera określenie "o zwrot nieruchomości", to jednak jest on kolejnym pismem w sprawie wniosku dekretowego. Nie podaje żadnej nowej podstawy prawnej, do której odwołują się w uzasadnieniach organy obu instancji. Powołuje się natomiast na tryb dekretowy i wniosek A. W. złożony w trybie dekretu z 26 października 1945 r.
Natomiast wniosek z dnia [...] r. był wnioskiem natury procesowej (wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania), również nawiązującym do całego toku postępowania zapoczątkowanego wnioskiem dekretowym z dnia [...] r. Umknęło uwadze organów, że to nie nazwa/tytuł wniosku czy pisma kierowanego do organu ale jego treść determinuje formę, sposób i rodzaj rozstrzygnięcia, w szczególności gdy strona nie jest profesjonalistą. Gdyby nawet przyjąć, co wobec klarownej treści wniosków założyć można jedynie teoretycznie, że wnioski nie czyniły zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ winien wezwać wnoszącego do usunięcia braków, czego jednak nie uczynił i tym samym naruszył przepis procedury art. 64 § 2 k.p.a.. Zdaniem Sądu naruszone zostały wobec nierozpoznania właściwego wniosku, a wydania decyzji w odniesieniu do pism, które nie rodziły skutku w postaci konieczności wydania decyzji, a jedynie były pismami składanymi w toku postepowania: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada sformułowana w przepisie art. 8 k.p.a. - pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasada udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.). Sąd wskazuje nadto na naruszenie przez organy obu instancji przepisu art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Reasumując, organy ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, winny rozpoznać właściwy wniosek, który wszczął niniejsze postępowanie, traktując wnioski z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. jako pisma składane w toku postępowania a nie wnioski wywołujące konieczność wydania w ich zakresie odrębnych decyzji. Na marginesie podnieść należy, że z oświadczeń złożonych do protokołu rozprawy w dniu 24 lipca 2014 r. wynika, że nie toczy się żadne inne postępowanie administracyjne mające za przedmiot rozstrzygnięcie wniosku dekretowego z dnia [...] r.
Wobec powyższego organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązane są do zastosowania powyższych rozważań Sądu, w szczególności dotyczących obowiązujących zasad procedury administracyjnej.
Wobec powyższego sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)