Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 560/14, uwzględniającym skargę W. G., U. K., A. N., A. J., B. L., P. S., E. M.(poprzedniczki prawnej J. M.), M. M., W. K., M. K., S. K., G. K., W. S., K. N. i A. S. (dalej: skarżący), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. pochodzącą z księgi hipotecznej N. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu 1 lipca 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 25 marca 2015 r. wpłynęły do organu.
Wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1925/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 5604/14.
Pismem z 15 września 2016 r. pełnomocnik skarżących wezwał Prezydenta [...], w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 5604/14.
Pismem z [...] września 2016 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ ww. wyroku wnosząc o wymierzenie organowi grzywy oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę konieczne jest zlecenie wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności w wykonaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.
Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 5604/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. pochodzącą z księgi hipotecznej N. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 1 lipca 2015 r. Zaś pismem z 15 września 2016 r. skarżący wezwali organ do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.
Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Zatem, skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Biorąc pod uwagę ponadroczny okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 P.p.s.a. wysokość grzywny Sąd uznał kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych. Ustalając taką wysokość grzywny Sąd wziął także pod uwagę to, że pomimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1925/15, Prezydent [...] wciąż nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie organu do terminowego załatwiania wniosku skarżących.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 5604/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że każde, nawet krótkotrwałe niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, uznać trzeba za wysoce naganne i nie może ono być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 i § 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).