Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie uznania wypłaconego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, umarzając postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego postanowienia wskazano, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy był już kolejnym żądaniem wniesionym w tejże sprawie wobec tego, że postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nie wykazała, by doszło do zmiany jej sytuacji materialnej w stopniu uzasadniającym uwzględnić złożony przez nią kolejny wniosek.
Postanowieniem z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw skarżącej od powyższego postanowienia. Zażalenie skarżącej na ww. postanowienie Sądu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. sygn. I SA/Wa 162/15. Odrębnym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. I SA/Wa 162/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu od wniesienia sprzeciwu. Zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 14 kwietnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. sygn. I OZ 693/16. Kolejnym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. I OZ 852/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 8 lutego 2016 r. pozostawiającej bez rozpoznania wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15.
W ślad za złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 27 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 162/15 skarżąca ponownie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 162/15 odmówiono D. G. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz umorzono postępowanie w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz powołał się na art. 165 ustawy Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej jako "ppsa" wskazując, że ze występując z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nie wykazała czy jej sytuacja materialna zmieniła się w stopniu, który dezaktualizowałby wcześniej wyrażoną ocenę możliwości partycypowania w kosztach postępowania. Wnioskodawczyni wraz z mężem tak wcześniej, jak i obecnie utrzymują się z dochodów z wykonywanej pracy. Ich wysokość nie zmieniła się na niekorzyść, mając na uwadze wskazane w oświadczeniu kwoty uzyskiwanych dochodów. Ich wysokość nie zmieniła się na niekorzyść, mając na uwadze wskazane w oświadczeniu kwoty uzyskiwanych dochodów.
Rozważając deklarowane wydatki rodziny, niezależnie od wątpliwości jakie się mogą rodzić na tle traktowania wszystkich podanych wydatków jako wydatków koniecznych, nie powinno ulegać wątpliwości, że zobowiązaniom rodziny w żaden sposób nie można przypisać cechy szczególności, albowiem stanowią one w przeważającej mierze zwykłe wydatki regularnie ponoszone w innych gospodarstwach domowych.
Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej gdyż nie jest w stanie ponieść opłaty za skorzystanie z usług prawnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ppsa od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 ppsa, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3.).
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy).
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Słusznie zatem referendarz sądowy uznał, że rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ppsa.
Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić trzeba, że referendarz dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie.
Słusznie, w ocenie Sądu, podniósł referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, że występując z ponownym wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy skarżąca nie wykazała aby jej sytuacja materialna zmieniła się w sposób uzasadniający przyznanie jej prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca uzyskuje wraz z mężem stały dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Sytuacja ta natomiast nie uległa zmianie. Nie jest ona zatem osobą pozbawioną środków do życia, co uniemożliwiałoby jej skorzystanie z usług adwokata lub radcy prawnego w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej jak wskazała sama w złożonym sprzeciwie.
Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji stanowiłoby w istocie niczym nieuzasadnione przeniesienie na budżet państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego o niepodejmowaniu przysługującego mu świadczenia pieniężnego.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że prawidłowo referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 260 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.