Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia W. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości L., gmina P., powiat [...], w dawnym województwie [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008 r. W. J. wystąpił o potwierdzenie na jego rzecz prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmówił wnioskodawcy potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione mienie wskazując, że w sprawie nie udowodniono, aby pozostawił on nieruchomość na Kresach Wschodnich w związku z wojną. Organ podał, że na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1993 r. sygn. akt [...] ustalono, że wnioskodawca posiadał we wsi L. gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąk i pastwisk, [...] ha lasu i [...] ha nieużytków wraz z budynkami, tj. dom mieszkalny, chlewnia, drewutnia i stodoła. Z uzasadnienia tego wyroku oraz z protokołu przesłuchania wnioskodawcy z dnia 9 sierpnia 2010 r. wynika natomiast, że przedmiotowa nieruchomość została w 1953 r. wcielona do kołchozu. W. J. opuścił nieruchomość i przybył na obecne tereny państwa polskiego w ramach tzw. II fali repatriacji w 1957 r. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), powoływana dalej jako "ustawa", a mianowicie pozostawienia mienia na Kresach Wschodnich, bowiem wnioskodawca w momencie wjazdu na obecne tereny państwa polskiego nie dysponował prawem własności do ww. nieruchomości. Skoro zatem nie był już właścicielem mienia, to tym samym nie mógł go pozostawić.
Na skutek odwołania W. J., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie ze znajdującego się w aktach sprawy wyroku z dnia [...] marca 1993 r. wynika, iż wnioskodawca przed powrotem do Polski w 1957 r. był właścicielem nieruchomości we wsi L., jednak w 1953 r. nieruchomość ta przejęta została przez kołchoz. Powyższe potwierdził sam wnioskodawca podczas przesłuchania w dniu 9 sierpnia 2010 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podał, że w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, niezbędne jest ustalenie tytułu własności tego mienia na czas jego pozostawienia. W przedmiotowej sprawie, z dowodów zebranych w toku prowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że przed opuszczeniem przez wnioskodawcę majątku we wsi L., nieruchomości stanowiące jego własność zostały przejęte przez kołchoz.
W ocenie organu mienie nieruchome objęte kolektywizacją przed momentem jego opuszczenia przez dotychczasowego właściciela trudno uznać za "nieruchomości pozostawione". Z kolei utrata przez W. J. tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości na skutek kolektywizacji, uniemożliwia potwierdzenie stronie prawa do rekompensaty według ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. J. i wskazał, że nie podpisywał żadnej umowy o dobrowolnym oddaniu ziemi do kołchozu, a jej odebranie nastąpiło bezprawnie przez władze stalinowskie. Tym samym niezrozumiałym jest dla skarżącego, żeby mienie odebrane siłą, nie mogło zostać uznane za mienie pozostawione. Skarżący podniósł ponadto, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie sądu, określające, jakie mienie zostało przez niego pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe natomiast wskazuje na fakt, że na Kresach Wschodnich pozostała własność skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Stosownie natomiast do treści art. 6 ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy, dowodami, o których mowa w przepisie ust. 1 pkt 1 mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych państw wymienionych w tym przepisie.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, a wbrew twierdzeniom organów, skarżący spełniła wymóg określony w przytoczonych przepisach. Do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty W. J. załączył bowiem odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 1993 r. sygn. akt [...], w którym ustalono, że skarżący pozostawił we wsi L. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., powiat [...], na byłych terenach ZSRR, gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] ha łąk i pastwisk, [...] ha lasu i [...] ha nieużytków wraz z budynkami: drewnianym domem mieszkalnym krytym dachówką, chlewnią drewnianą pod strzechą i taką samą stodołą.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy orzekające w niniejszej sprawie, związane są sentencją ww. wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...]. Wyrok ten wiąże przy tym nie tylko co do opisu wskazanych w nim nieruchomości, ale również co do tego, że wskazana w nim osoba pozostawiła w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. prawo własności nieruchomości wymienionych w jego sentencji. Wobec związania treścią wyroku niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie do tego kto był właścicielem mienia.
W niniejszej sprawie nie budzi zatem wątpliwości, że skarżący był właścicielem pozostawionego mienia. Z kolei z treści art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a więc przepis ten wymaga aby wnioskodawca wykazał się dowodem świadczącym, że on lub jego spadkodawca był właścicielem takiej nieruchomości, co w rozpoznawanej sprawie uczyniono.
Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy błędnie oceniły zgromadzone w sprawie dowody i ustaliły, że W. J. nie przedłożył dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 4 pkt 3, czym naruszyły przepis art. 7 ust. 2 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy ocenią spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty przewidzianych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. uwzględniając zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawą.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.