Uzasadnienie
Pismem z 28 kwietnia 2022 r. Z. L. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – I Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 24 stycznia 2000 r., nr Zz-6000-1301/05, w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego za okres od [...] października 1999 r. do [...] stycznia 2000 r. oraz niedochodzenia zwrotu nadpłaconego zasiłku chorobowego za okres od [...] sierpnia 1999 r. do [...] października 1999 r.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji ciężką wadliwość i naruszenie Konstytucji RP.
Skarżąca wniosła o usunięcie z porządku prawnego powołanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 2, art. 7 i art. 78 Konstytucji RP oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 7, art. 157 § 1, art. 15, art. 16 i art. 17 ust. 3 k.p.a. oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych – III Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Podkreślić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 - 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.)
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Skarga Z. L., jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, albowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – I Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 24 stycznia 2020 r. r. nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych właściwości rzeczowej sądu administracyjnego.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.), dalej jako k.p.c., kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).
W myśl art. 476 § 2 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych (pkt 1), emerytur i rent (pkt 2), innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 4).
Według z art. 476 § 4 pkt 1 i 4 k.p.c. przez organy rentowe rozumie się jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń (pkt 1), wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości (pkt 4) - właściwe do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w § 2, a także Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Zgodnie z art. 4778 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych (§ 1). Do właściwości sądów rejonowy należą sprawy o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński oraz pogrzebowy (§ 2 pkt 1).
Zatem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do kategorii spraw cywilnych podlegających właściwości sądów powszechnych. Oznacza to, że sprawy te nie podlegają właściwości sądów administracyjnych, a więc w sprawach tych nie przysługuje skarga sądu administracyjnego. Wyjątkiem od powyższej reguły są sprawy przekazane do rozpoznania sądom administracyjnym przez przepisy szczególne, do których nie zalicza się spraw o zasiłek chorobowy. Powyższa właściwość sądów powszechnych, tj. rejonowych i okręgowych, rozciąga się także na postępowania w trybie nadzwyczajnym, a więc stwierdzenia nieważności decyzji, zmiany lub uchylenia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13, od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Stwierdzić zatem należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.