Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2021 r., nr [...], o odmowie usunięcia danych z rejestru.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z [...] stycznia 2021 r. P. K. wystąpił o usunięcie swoich danych z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym wskazując, że przestępstwa, za które został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...], sygn. akt [...], nie mają tła seksualnego po myśli przepisów ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom na tle seksualnym, a zatem nie podlegają wpisowi do tego rejestru.
Decyzją z [...] lutego 2021 r. Minister Sprawiedliwości odmówił usunięcia danych wnioskodawcy z przedmiotowego rejestru. W uzasadnieniu wskazano, że dane wnioskodawcy są danymi, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 13 maja 2016 r. i z tego powodu, zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, powinny zostać umieszczone w rejestrze z dostępem ograniczonym i podlegać przetwarzaniu.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem powyższej decyzji złożył P. K. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2021 r.
Wyrokiem z 8 listopada 2021 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w sprawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane przez tego samego pracownika.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] stycznia 2022 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zasady zamieszczania danych w rejestrze określają przepisy ustawy z 13 maja 2016 r. Mają one zastosowanie wobec osób, które po jej wejściu w życie, tj. po dniu 1 października 2017 r., popełniły czyn, w związku z którym zapadło prawomocne orzeczenie za przestępstwa wymienione w art. 2 ustawy.
Minister przywołał treść art. 6 ust. 1 ustawy i wskazał, że P. K. prawomocnym wyrokiem z [...] lutego 2020 r. został skazany za przestępstwo polegające na uzyskaniu dostępu, a następnie posiadaniu treści pornograficznych z udziałem małoletnich, jak również, za pośrednictwem sieci internetowej i portalu "[...]" i konta "[...]" rozpowszechnieniu treści pornograficznych z udziałem małoletnich, tj. czyn z art. 202 § 3 kk i art. 202 § 4a kk w zw. z art. 11 § 2 kk.
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie Biuro Informacyjne poddało weryfikacji dane zawarte w karcie rejestracyjnej karnej z treścią powyższego wyroku, jak również zwróciło się do Sądu o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści tego orzeczenia w kontekście jego wykonania w zakresie zamieszczenia danych w rejestrze. Postawieniem z dna 9 lipca 2020 r. Sąd wprawdzie odmówił rozstrzygnięcia wątpliwości, jednak w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że "sprawca działał - czyli popełnił czyn zabroniony wskazany w wyroku - do dnia 16 kwietnia 2019 r. i popełnił czyn, który wypełnia jednocześnie znamiona dwóch czynów zabronionych: art. 202 § 4a kk oraz art. 202 § 3 kk. Skoro tak, to należy wskazać, że taki wpis o skazaniu kwalifikuje się do umieszczenia w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, jako z jednej strony sporządzony na podstawie skazania za czyn popełniony po dniu 1.10.20217 r., jak i wypełniający znamiona przestępstwa z art. 202 § 3 kk.".
Minister podkreślił, że czynności wykonywane w związku z prowadzeniem przedmiotowego rejestru ze swej istoty mają charakter techniczno-organizacyjny. Zatem jeżeli dane spełniają warunki określone przepisami prawa do ich zamieszczenia w rejestrze, wówczas Biuro Informacyjne ma obowiązek je zamieścić. Zamieszczenie tych danych jest skutkiem orzeczenia sądu i nie zależy od decyzji Biura. W tej sytuacji po stronie Biura istniał obowiązek zamieszczenia w rejestrze danych skarżącego, co nastąpiło w dniu 23 lipca 2020 r.
W sprawie nie zaistniała również negatywna przesłanka w postaci orzeczenia sądu o niezamieszczeniu danych w rejestrze na podstawie art. 9 ustawy. Potwierdza to treść karty rejestracyjnej karnej sporządzonej w dniu 20 maja 2020 r., w której, na mocy art. 12 ust. 1 pkt 5d ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym, Sąd Rejonowy dla [...] – [...] w [...] umieścił informację, że orzeczenie w sprawie [...] podlega zamieszczeniu w rejestrze.
Wobec powyższego, w ocenie organu, dane skarżącego zostały zamieszczone w rejestrze zgodnie z obowiązującymi przepisami. Obecnie nie zachodzi również żadna z wymienionych w art. 18 ustawy przesłanek pozwalających na usunięcie tych danych z rejestru.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył P. K. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
- 1) wydanie nadal przez nieuprawniony podmiot podlegający wyłączeniu z mocy prawa. Zaskarżoną decyzję podpisał bowiem dyrektor organu administracyjnego, który powinien również podlegać wyłączeniu z takich samych przyczyn co poprzednio. W wyroku z 8 listopada 2021 r. Sąd zajął wyraźne stanowisko dotyczące wyłączenia pracowników organów centralnych popierając je cytatem (na dole 5 strony uzasadnienia) z projektów zmian aktów prawnych o charakterze formalnym, to jest k.p.a. oraz ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem skarżącego, nie można oczekiwać aby dyrektor, jako przełożony wszystkich pracowników danej jednostki, miał inne zdanie. Zatem obecnie również występuje orzekanie we własnej sprawie. Szef jednostki organizacyjnej w pierwszej kolejności bierze udział w podejmowaniu decyzji, może wydawać polecenia podwładnym co do kierunku rozstrzygnięcia. Poza tym nie ma dowodu, że dyrektor nie brał udziału przy wydaniu wcześniejszej decyzji, a jako kierownik jednostki organizacyjnej miał obowiązek służbowy nadzorować wszystkie czynności jakie wykonywał jego personel,
- 2) przywrócenie do obrotu prawnego decyzji, która została uchylona przez sąd administracyjny. Zdaniem skarżącego, poprzednia decyzja organu drugiej instancji, uchylona wyrokiem z 8 listopada 2021 r., jak też obecnie wydana decyzja, są prawie identycznej treści. Różnica polega na złożeniu podpisu przez dyrektora zamiast przez zastępcę,
- 3) wprowadzenie do uzasadnienia zaskarżonej decyzji nieznanego żadnemu aktowi prawnemu o charakterze formalnym pojęcia czynności o charakterze techniczno-organizacyjnym i przedstawiania tego pojęcia jako podstawy do uznania prawidłowości decyzji. Organ pominął wymogi stawiane przez kodeks kamy wykonawczy, który w tym zakresie ma charakter prawa formalnego,
- 4) niewłaściwe doręczenie skarżącemu zaskarżonej decyzji, choć w postępowaniu występuje pełnomocnik. Organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 40 § 1 i § 2 k.p.a. Bezpośrednie doręczenie decyzji stronie nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych, procesowych, co stanowi samoistną przyczynę odwoławczą,
- 5) podwójne karanie skarżącego za ten sam czyn poprzez wpisanie jego danych do rejestru, co narusza zasadę ne bis in idem,
- 6) nieuwzględnienie zarzutów formułowanych wcześniej wobec zaskarżonej decyzji oraz wszystkich okoliczności istotnych dla tego rozstrzygnięcia,
- 7) brak uprzedniego zawiadomienia o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. Następcze zawiadomienie, nota bene wysłane pod niewłaściwy adres, nie konwaliduje tego zaniechania.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako sprzecznych z prawem i ze stanem faktycznym. Wystąpił również o wskazanie naczelnemu organowi administracji rządowej kierunku załatwienia sprawy przy ponownym jej rozpoznaniu, zgodnym z wnioskami i interesem strony postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 152), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 13 maja 2016 r."
Przepisy powyższej ustawy znajdują zastosowanie do osób, które po wejściu jej w życie, to jest po dniu 1 października 2017 r., popełniły czyn, w związku z którym zapadło prawomocne orzeczenie za przestępstwa wymienione w art. 2 ustawy. W ustawie przewidziano zasady zamieszczania danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (dalej zwanego "Rejestrem"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, Rejestr składa się z trzech oddzielnych baz danych: Rejestru z dostępem ograniczonym, Rejestru publicznego oraz Rejestru osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15, wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze.
Z kolei art. 4 ust. 2 ustawy stanowi, że Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości. W zakresie określonym w ustawie realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego.
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, w Rejestrze z dostępem ograniczonym zamieszcza się dane o osobach prawomocnie skazanych za popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 2 ustawy, tj. przestępstw przeciwko wolności seksualnej wymienionych w rozdziale XXV ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345), dalej zwanego "k.k.", z wyłączeniem przestępstw określonych w: 1) art. 201 k.k., chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego;
2) art. 202 § 1 k.k., 2) art. 202 § 3 k.k. polegających na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, 3) art. 202 § 4a k.k., 4) art. 202 § 4b k.k. polegających na przechowywaniu lub posiadaniu treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej, 5) art. 202 § 4c k.k. oraz 6) art. 204 § 1 i 2 k.k., chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego.
Art. 8 ustawy przewiduje natomiast, że dane o osobie, o której mowa w art. 6, zgromadzone w Rejestrze nie mogą być z niego usunięte, chyba że ustawa stanowi inaczej. Na sytuacje, w których dane wpisane do Rejestru można z niego usunąć wskazuje natomiast art. 18 ustawy. W myśl powołanego przepisu, dane o osobie ujętej w Rejestrze, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, usuwa się z Rejestru, jeżeli z mocy prawa skazanie uległo zatarciu, a ponadto po otrzymaniu zawiadomienia o: 1) zarządzeniu zatarcia skazania przez sąd, na podstawie art. 107 § 2 k.k., 2) zatarciu skazania w drodze ułaskawienia lub na podstawie amnestii, 3) przywróceniu terminu do zaskarżenia orzeczenia odnotowanego w Rejestrze albo uchyleniu takiego orzeczenia w wyniku kasacji lub wznowienia postępowania, 4) stwierdzeniu nieważności orzeczenia odnotowanego w Rejestrze.
Na gruncie niniejszej sprawy dane o skarżącym wpisano do Rejestru w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w [...] [...] lutego 2020 r., sygn. akt [...], o czym Minister Sprawiedliwości powiadomił skarżącego pismem z [...] lipca 2020 r. Wnioskiem z [...] stycznia 2021 r. skarżący wystąpił o usunięcie danych dotyczących jego osoby podnosząc, że ich zamieszczenie w Rejestrze nastąpiło wbrew przepisom ustawy z 13 maja 2016 r. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Minister odmówił usunięcia danych skarżącego z Rejestru wskazując, że zostały one zamieszczone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jednocześnie obecnie nie zachodzi żadna z ustawowych przesłanek pozwalających na usunięcie tych danych z Rejestru.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd powyższą ocenę organu podziela.
Jak bowiem słusznie wskazał organ, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ prowadzący Rejestr (tj. Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego) miał obowiązek, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, do zamieszczenia w tym Rejestrze danych o osobie skarżącego. Źródłem tego obowiązku byłą sporządzona przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] w [...] karta rejestracyjna karna oraz uzasadnienie postanowienia Sądu z 9 lipca 2020 r. Zasadnie przy tym przyjął organ, że umieszczenie danych w Rejestrze stanowi czynność materialno – techniczną. Jeżeli bowiem dane spełniają warunki do ich umieszczenia w Rejestrze przewidziane w obowiązujących przepisach (co potwierdził Sąd w karcie rejestracyjnej karnej oraz uzasadnieniu postanowienia z 9 lipca 2020 r.), to organ prowadzący Rejestr ma obowiązek umieszczenia wskazanych danych w Rejestrze. Powyższe stanowi konsekwencję wydanego przez sąd karny orzeczenia i nie zależy od rozstrzygnięcia organu prowadzącego Rejestr.
Podstawę wpisu do Rejestru stanowił bowiem sam fakt prawomocnego skazania skarżącego za popełnienie czynu zakwalifikowanego przez sąd karny jako przestępstwo z art. 203 § 3 k.k. i umieszczenie przez ten sąd informacji w karcie rejestracyjnej karnej o zamieszczeniu orzeczenia o skazaniu w Rejestrze. Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. poprzez zamieszczenie w Rejestrze danych o skarżącym pomimo braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wpisania tych danych do Rejestru.
Sąd nie podzielił również zarzutu podwójnego karania za ten sam czyn poprzez zamieszczenie danych w Rejestrze. Jak prawidłowo dostrzegł organ odwoławczy, przepisy ustawy z 13 maja 2016 r. nie przewidują wymierzenia kary za czyn popełniony przez skarżącego. Kara ta została już wymierzona skarżącemu prawomocnym wyrokiem sądu karnego z 20 lutego 2020 r. Natomiast zamieszczenie danych w Rejestrze nie ma być w założeniu dodatkową karą dla sprawcy, lecz ma działać prewencyjnie i odstraszająco na sprawców oraz służyć pomocą organom ścigania w prowadzonych postępowaniach (tak: A. Lach, 2.8. Dane o karalności [w:] Prewencja indywidualna w procesie karnym, Warszawa 2020, Lex).
Za chybiony uznać również trzeba zarzut wydania zaskarżonej decyzji przez podmiot podlegający wyłączeniu z mocy prawa. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Akta sprawy potwierdzają bowiem, że decyzję z [...] lutego 2021 r. wydała M. P. (Zastępca Dyrektora Biura Informacyjnego KRK) działająca z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. Z kolei zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2022 r. wydał P. S. (Dyrektor Biura Informacyjnego KRK) działający z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości. Zatem, wbrew podniesionym w skardze zarzutom, przy wydaniu przedmiotowych decyzji nie doszło do naruszenia nakazu wynikającego z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wadliwe doręczenie zaskarżonej decyzji stronie, wskutek czego nie weszła ona do obrotu prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona jedynie stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy wadliwość doręczenia nie powoduje negatywnych konsekwencji dla strony, a zwłaszcza nie pozbawia jej możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 245/21, Lex nr 3224503, wyrok NSA z 9 maja 2018 r. sygn. akt I GSK 919/18, Lex nr 2527556 oraz wyrok NSA z 28 lutego 2020 r. sygn. akt I GSK 1484/18, Lex nr 3034138). Z akt sprawy wynika, że w zaskarżonej decyzji organ zawarł pouczenie dla strony o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a pełnomocnik skarżącego taką skargę złożył w ustawowym terminie. W tej sytuacji nie sposób uznać aby zarzucane w skardze uchybienie przepisom postępowania miało wpływ na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259) orzekł jak w sentencji.