Uzasadnienie
ISA/Wa 1689/10
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], po po rozpatrzeniu odwołania F. D. od decyzji Starosty Powiatu M. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za udział 3/4 części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową - ulicę [...] w M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] Starosta Powiatu M. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za udział 3/4 części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową - ulicę [...] w M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], zobowiązując do wypłaty odszkodowania na rzecz F. D. - Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Powiatu M. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Organ I instancji wyjaśnił, ze w dniu 28 grudnia 2005 r. do Starostwa Powiatowego w M. wpłynął wniosek F. D. z dnia 24 grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za część dawnej działki ewidencyjnej nr [...] w M., która obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...], zajętej pod drogę powiatową (ulicę [...]).
Ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Powiat M. z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności działki nr [...] w M., zajętej pod drogę powiatową (ulicę [...]).
Na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 1971 r. Rep. [...], umowy przeniesienia własności z dnia [...] listopada 1971 r. Rep. nr [...], aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1995 r. Rep. [...], rozszerzającego wspólność majątkową małżeńską między F. D. i S. D., postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lutego 1996 r. syg. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. D., na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielkami przedmiotowej działki były: F. D. w ¾ części i A. B. w ¼ częśći.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998r. Nr 133, poz. 872 z późń. zm.)
Od powyższej decyzji Starosty Powiatu M. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za udział 3/4 części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową - ulicę [...] w M., odwołanie złożyła F. D. zaskarżając ją w części dotyczącej przyznania odszkodowania tylko za 3/4 części nieruchomości i tym samym wnosząc o ustalenie odszkodowania w stosunku do pozostałej 1/4 części nieruchomości na rzecz drugiej współwłaścicielki A. B. pominiętej przez Starostę Powiatu M. w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Skarżąca podważała również wysokość odszkodowania określonego na podstawie operatu szacunkowego z dnia 26 listopada 2009 r. sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego M. M., które zdaniem skarżącej oszacowano "za nisko i krzywdząco".
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewoda [...] stwierdził, ze dokonana przez organ pierwszej instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń.
Wojewoda [...] zwrócił uwagę że nieruchomość zajęta pod drogę publiczną powiatową - ulicę [...] w M., oznaczona w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, wchodząca wcześniej w skład nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób fizycznych: F. D. w udziale 3/4 części i A. B. w udziale 1/4 części nieruchomości, co zostało ustalone w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r.
Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość zostało wszczęte w dniu 28 grudnia 2005 r. wyłącznie na wniosek F. D. z dnia 24 grudnia 2005 r. F. D. we wniosku nie wspomniała o roszczeniach pozostałej współwłaścicielki – A. B. (wniosek podpisany jest wyłącznie przez wnioskodawczynię), oraz nie przedłożyła stosownych pełnomocnictw na występowanie w jej imieniu.
Tym samym organ I instancji rozpatrując wniosek F. D. był związany treścią tego wniosku i nie mógł zakładać, iż dany współwłaściciel działa również w imieniu pozostałych współwłaścicieli.
Organ odwoławczy powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1439/07 w którym między innymi stwierdził, iż "... takie ukształtowanie trybu wszczęcia postępowania w art. 73 ust. 4 ustawy przesądza o tym, że roszczenie o odszkodowanie jest związane z właścicielem nieruchomości, jeżeli nieruchomość stanowi własność wspólną - z każdym z jej współwłaścicieli. Przenosząc to na grunt art. 28 k.p.a. stwierdzić należy, że sprawa każdego współwłaściciela jest odrębną i tylko mogącą być połączoną do wspólnego rozpoznania, na mocy art. 62 k.p.a. Inaczej mówiąc każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem, natomiast nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 k p.a., w postępowaniu z wnioskiem innego współwłaściciela tej nieruchomości".
Wojewoda [...] podkreślił, ze w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 209 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej k.c.) stanowiący, że każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa, gdyż przepis art. 209 k.c. nie dotyczy roszczenia o odszkodowanie za utraconą własność, ponieważ nie jest to czynność zmierzająca do zachowania wspólnego prawa. Roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest bowiem roszczeniem o świadczenie podzielne, przy podzielności zaś świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli.
W związku z powyższym wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to samodzielne uprawnienie współwłaściciela.
Skargę na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. B. W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie została pouczona iż w przypadku współwłasności musi złożyć odrębny wniosek dotyczący jej udziału w nieruchomości.
Ponadto nie została poinformowana przez Starostę Powiatu M. o terminie składania wniosku.
Skarżąca przedstawiła zarzuty odnośnie operatu szacunkowego będącego podstawą ustalenia odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnień zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 ppsa, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.
Na wstępie należy zauważy, ze skargę na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. B. A. B. nie brała udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem F. D. Stosownie do art. 50 ppsa uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.
Prawo do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu prawnego lub czynności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem przysługuje zatem temu, kto wykaże swój interes prawny. Oznacza to, że zaskarżony akt musi mieć związek ze sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca A. B. nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na skierowaną wyłącznie do jej matki decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną odpowiadającą udziałowi matki F. D. we współwłasności nieruchomości.
Wymieniona decyzja odszkodowawcza dotyczyła F. D., w żadnym razie nie obejmując skarżącej.
Należy pamiętać, że każdy ze współwłaścicieli może we własnym imieniu i w zakresie odpowiadającym udziałowi we współwłasności, domagać się należnego odszkodowania. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez niektórych z nich.
Ustawodawca przewidując, że ustalenie i wypłata odszkodowania za działki zajęte pod drogi publiczne następuje na wniosek właściciela nie postanowił, jak to ma np. miejsce w przypadku roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, że wniosek ten ma być złożony w przypadku współwłasności przez wszystkich współwłaścicieli.
Skoro wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożyła tylko F. D., to postępowanie administracyjne wszczęte tym wnioskiem toczyło się tylko z udziałem F. D., co do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną odpowiadającego wielkości przysługującego jej udziału we współwłasności nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha. Postępowanie to nie dotyczyło interesu prawnego A. B. pozostałej współwłaścicielki tej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.
A. B. nie złożyła wniosku o odszkodowanie, zatem słusznie organy administracji nie potraktowały jej jako strony postępowania i nie doręczyły decyzji.
Podkreślić przy tym należy, że dopuszczalność wniesienia skargi przez określoną osobę oceniana być musi wyłącznie według kryterium interesu prawnego, który nie może być utożsamiany z interesem faktycznym.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, gdy stwierdzi, że jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn aniżeli wymienione w pkt 1-5 tego przepisu. Brak interesu prawnego po stronie wnoszącego skargę oznacza wystąpienie przesłanki niedopuszczalności z innych przyczyn. Wobec powyższego, na podstawie wyżej wymienionego przepisu, skargę A. B. należało odrzucić.