Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2011 r. nr [...] odmawiającą nabycia z mocy prawa przez gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że jest bezsporne iż w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Dla skutecznego skomunalizowania mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych wymagane jest łączne spełnienie przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Nadto obowiązkiem organu orzekającego w tego rodzaju sprawach jest zbadanie czy przedmiotowe mienie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy. Z treści map spornego terenu wynika, że teren ten znajdował się w dniu wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. na obszarze zalewowym. Według uregulowań ujętych w art. 1, 4, 58 ust. 1 oraz art. 65 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne w brzmieniu wówczas obowiązującym tego rodzaju grunty służyły w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań należących wtedy do organów administracji rządowej. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy uznał, że sporne mienie podlegało wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
W skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Gmina Miejska K. zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 77§1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.;
- 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.).
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji Wojewody [...] stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wskazany przepis odnosi się do mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których ww. organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, które stało się w dniu wejścia w życie ustawy – w dniu 27 maja 1990 r. - z mocy prawa mieniem właściwych gmin, o ile dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Należenie mienia ogólnonarodowego do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Oznacza to posiadanie względem tego mienia tytułu prawnego a nie jedynie faktyczne nim władanie.
Stan prawny i faktyczny skomunalizowanych nieruchomości ustala się na dzień 27 maja 1990 r. Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza, co nastąpiło z mocy prawa (wyrok NSA w Warszawie z dnia 31 marca 1998 r., sygn. akt I SA 1407/97).
Badając stan prawny mienia oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], w jednostce ewidencyjnej [...], na dzień 27 maja 1990 r. należy stwierdzić, że w tej dacie działka taka w ogóle nie istniała. Powstała ona dopiero w dniu [...] września 1997 r. tj. z dniem, w którym stała się ostateczną decyzja Prezydenta Miasta K. z tej samej daty, nr [...], zatwierdzająca projekt podziału działki nr [...] na działki nr nr [...] i [...]. Natomiast w dniu [...].05.1990 r. w rejestrze gruntów figurowała działka nr [...], która w 1992 r. została podzielona na działki nr [...] i [...] zaś w 1998 r. ujawniono zmianę powierzchni i oznaczenie działki nr [...] na działkę nr [...], co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy informacji Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. z [...].03.2008 r. Z kolei z rejestru gruntów tom 5 na datę m-c marzec 1974 r. wynika, że działka 548 była własnością Skarbu Państwa we władaniu Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. i stanowiła rzekę [...] wraz z terenami międzywale.
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., który jest następca prawnym Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K., w piśmie z 18.11.2009 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., w toku postępowania komunalizacyjnego, poinformował że na działce nr [...] znajduje się wał [...] o długości [...] m.b., który pozostaje w ewidencji składników trwałych RZGW.
Art. 11 ustawy z 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawy o pracownikach samorządowych zawiera wyjątki od zasady, zgodnie z która mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, stało się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem właściwych gmin.
Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1 mienie takie nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Pojęcie "służy" użyte w tym przepisie oznacza pewien stan faktyczny, a nie tytuł prawny. Pojęcie "służą wykonywaniu zadań publicznych" nie nawiązuje do stosunku prawnego, na podstawie którego korzysta się z danego mienia stanowiącego własność ogólnonarodową, lecz do charakteru zadań, którego wykonywaniu faktycznie służy określone mienie (wyrok NSA z 5.03.1999 r. sygn. I SA 1290/98 Lex nr 47355). Nie ulega wątpliwości, że wykonywanie zadań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej jest zadaniem publicznym.
Racje ma także skarżąca podnosząc w skardze, że ochrona przed powodzią należy do zadań organów administracji rządowej ale także do zadań organów gminy. Z tym, że w przedmiotowej sprawie, objęta przedmiotową decyzją działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. wchodziła w skład działki nr [...], która stanowiła rzekę [...] wraz z terenami międzywala, a znajdujący się na niej wał [...] jest urządzeniem wodnym, które stanowi środek trwały Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej i pozostawał w administracji tego podmiotu, a wcześniej jego poprzednika prawnego – Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w K. Z dniem 1 stycznia 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1989 r. o utworzeniu urzędu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (Dz. U. Nr 73, poz. 433, ze zm.), która w art. 3 ust. 1 pkt 4 określała, że do zakresu działania tego organu należą w szczególności sprawy gospodarki wodnej i ochrony przeciwpowodziowej.
Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w K. wykonywała zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., co oznacza, że przedmiotowe mienie służące wykonywaniu tych zadań nie podlega komunalizacji z mocy prawa.
Prawidłowo więc organy obu instancji uznały, że przedmiotowe mienie obecnie stanowiące działkę oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb [...], podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Zgodna z prawem decyzja czyni zarzuty skargi naruszenia wskazanych w niej zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego bezzasadnymi.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.