Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].02.2010 r. nr [...] odmówił J. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości W., powiecie R., województwie [...], a jednocześnie w tej samej decyzji stwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tejże nieruchomości posiada K. F., brat J. J. Wartość pozostawionej nieruchomości została ustalona na [...] zł, natomiast wysokość rekompensaty przysługującej K. F. ustalona została na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż Sąd Rejonowy W. w prawomocnym wyroku zaocznym z dnia [...].07.1991 r. sygn. [...] ustalił, iż to K. F. pozostawił poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości W., powiecie R., województwie [...], mienie nieruchome w postaci ziemi ornej ([...] ha), drewnianego domu mieszkalnego, stodoły i obory, których wartość została oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. J. podnosząc, że nieruchomość, o której mowa wyżej, stanowiła własność ich ojca – W. F., który zmarł w 1945 r. i zażądała zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. F. Uważa bowiem, że jej, jako ustawowej spadkobierczyni ojca, również (tak samo jak bratu – K. F.) należy się rekompensata za mienie pozostawione w miejscowości W. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...].05.2010 r. nr [...] odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].02.2010 r. odmawiającej J. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości W., powiecie R., województwie [...]. W uzasadnieniu Minister stwierdził, że z wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy W. z dnia [...].07.1991 r. sygn. [...] wynika, iż to K. F. pozostawił nieruchomość w miejscowości W., a nie ojciec stron – W. F. Wobec powyższego postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po W. F. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie rekompensaty za pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomość. Jednocześnie Minister Skarbu Państwa pouczył, że od wydanego postanowienia można złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Stosownie do udzielonego pouczenia J. J., reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony,
- 2) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.,
- 3) art. 365 K.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, a nadto błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wyrok Sądu Rejonowego W. z dnia [...].07.1991 r. sygn. [...] jest podstawą do rozstrzygnięcia o odmowie przyznania J. J. prawa do rekompensaty.
W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że cyt. "w momencie porzucania mienia" ani J. J. ani K. F. nie byli jego właścicielami, gdyż żyli ich rodzice. K. F. miał około lat [...], a J. J. lat [...]. Orzeczenie spadkowe będzie miało w takiej sytuacji charakter prejudycjalny, co uzasadnia zawieszenie postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a nie w oparciu o art. 98 K.p.a., do którego odwołuje się organ. Ponadto J. J. w ogóle nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego W. z dnia [...].07.1991 r. sygn. [...], gdyż K. F. zataił jej istnienie. Nie ma więc podstaw do uznawania, że przedmiotowe orzeczenie wiąże organ administracji w przedmiocie rekompensaty dla J. J. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...].06.2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...].05.2010 r. Minister w całości podtrzymał wcześniejsze stanowisko, iż to K. F. pozostawił nieruchomość w miejscowości W., a nie ojciec stron – W. F., wobec czego postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po W. F. pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie rekompensaty.
Dodał, że stosownie do art. 365 K.p.c. jest związany wyrokiem Sądu Rejonowego W. z dnia [...].07.1991 r. sygn. [...] i nie może dokonać odmiennych ustaleń faktycznych od zawartych w tym wyroku. W szczególności nie może stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość została pozostawiona również przez J. J. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. J. Skarga powtarza zarówno zarzuty, jak i argumentację powołaną wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie spawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.
Na skutek pisma procesowego z dnia 23.11.2010 r. sąd uznał również jako uczestnika postępowania K. F., w trybie art. 33 § 2 P.p.s.a., gdyż w oczywisty sposób postępowanie dotyczy jego interesu prawnego, mimo że organ nie informował go o przebiegu postępowania w przedmiocie zawieszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z powodu błędów proceduralnych popełnionych przez Ministra Skarbu Państwa, merytoryczną ocenę zasadności odmowy zawieszenia postępowania należało uznać w takiej sytuacji za przedwczesną.
Zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W art. 101 § 3 kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. "Pojęcie, którą organ administracji publicznej załatwia w formie postanowienia, obejmuje następujące rozstrzygnięcia: a) postanowienie o zawieszeniu postępowania, b) postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, c) postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, d) postanowienie o odmowie podjęcia postępowania. Należy podkreślić, że (...) postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania organ wydaje wówczas, gdy uzna za bezzasadne żądanie strony zawieszenia postępowania (...)" (M. Jaśkowska i A. Wróbel, Komentarz do art.101 K.p.a. (w) LEX/el. 2010).
Bezsporne jest więc, że – co do zasady – na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie. Użycie zwrotu "co do zasady" jest świadome, gdyż zażalenie jest środkiem zaskarżenia o charakterze dewolutywnym. Jednakże, gdy postanowienie takie wydaje minister lub samorządowe kolegium odwoławcze (w stosunku do których nie ma organów wyższego stopnia), sięgnąć trzeba po odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań (art. 144 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a.). "Należy prima facie opowiedzieć się za tym rozwiązaniem przyjętym w odniesieniu do decyzji w art. 127 § 3 [K.p.a.] i uznać, że w takim przypadku zainteresowany może zaskarżyć postanowienie w drodze wniosku o ponowne załatwienie sprawy przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie" (M. Jaśkowska i A. Wróbel, Komentarz do art. 144 K.p.a. (w) LEX/el. 2010). Pamiętać jednak trzeba, że odpowiednie stosowanie do zażaleń przepisów dotyczących odwołań jest możliwe tylko w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 działu II K.p.a. (art. 144 K.p.a.).
Art. 141 § 2 K.p.a. stanowi zaś, iż zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest zagadnieniem nieuregulowanym w rozdziale 11 działu II K.p.a. i wniosek taki należy wnieść w terminie takim, jak zażalenie, czyli w terminie 7 dni. Nie ma bowiem żadnego racjonalnego powodu, aby substytut zażalenia, jakim w niniejszym przypadku jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosowany jedynie odpowiednio, był składany w terminie dłuższym niż zażalenie. Pouczenie o czternastodniowym terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z powołaniem się na art. 127 § 3 K.p.a., który terminu nie określa, zawarte w postanowieniu Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].05.2010 r. nr [...] było więc błędne.
Jednakże fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (art. 112 w zw. z art. 126 K.p.a.). Rozpoznanie zaś wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, który nie został przywrócony, powoduje nieważność postanowienia (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. – zob. np. wyrok NSA z dnia 10.09.2001 r. II SA 1866/00, LEX nr 55303), jako rażąco naruszającego prawo.
W niniejszej sprawie pełnomocnik J. J. postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].05.2010 r. otrzymała w dniu [...].05.2010 r. i zastosowawszy się do pouczenia w nim zawartego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła w dniu [...].06.2010 r., czyli z przekroczeniem siedmiodniowego terminu. Rozpoznanie w tej sytuacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spowodowało stwierdzenie przez sąd nieważności zaskarżonego postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].06.2010 r., stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].05.2010 r. zostało zaś uchylone z tego powodu, że naruszało prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Postanowienie to nie zostało bowiem doręczone stronie postępowania, jakim niewątpliwie jest K. F. Obowiązek doręczenia stronom postanowienia, na które służy zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wynika zaś z art. 125 § 1 K.p.a. Zaniechanie doręczenia postanowienia wszystkim stronom powoduje zaś, iż zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.
Takie rozstrzygnięcie oznacza, że skarżąca nie musi już składać wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaś powinien ponownie rozpatrzeć wniosek J. J. o zawieszenie postępowania odwoławczego, doręczając postanowienie w tym przedmiocie wszystkim stronom postępowania wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie do wniesienia środka zaskarżenia. Merytoryczna ocena zasadności postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania będzie zaś możliwa dopiero, kiedy postanowienie takie nie będzie wydane z rażącym naruszeniem prawa lub naruszeniem przepisów postępowania, dających podstawę do wznowienia.
W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji. O wstrzymaniu wykonania postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 P.p.s.a.