Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, po rozpatrzeniu zażalenia Z. S. – dalej skarżąca na postanowienie Dyrektora Archiwum Państwowego w R.z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie przekazania podania do organu właściwego – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie powyższe wydano w następującym stanie faktycznym:
Żądanie wyrażone w podaniu z dnia 8 maja 2009 r. dotyczyło wydania odpisu orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego przy czym z uzasadnienia podania wynikało, iż chodzi o odpis uwierzytelniony. Tak więc przedmiotem podania było dokonanie przez Dyrektora Archiwum Państwowego w R. urzędowego potwierdzenia treści dokumentu z zasobu archiwalnego. Dyrektor Archiwum Państwowego w R. ustalił właściwość Dyrektora Archiwum Państwowego w P. do załatwienia sprawy, która wynikała z faktu przechowywania w [...] archiwum zespołów akt Wojewódzkiego Urzędu Repatriacyjnego w R. oraz Powiatowego Urzędu Repatriacyjnego w R.. Właściwość organu określa się nie według możliwości załatwienia danej sprawy a według przepisów statutowych jak również historycznie ukształtowanej zawartości zasobu archiwalnego. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora Archiwum Państwowego w R. zawarto w szczególności zarzut rażącego naruszenia art. 12 kpa a zwłaszcza zasady wnikliwości postępowania, szybkości i ograniczonego formalizmu, narażenia skarżącą na dodatkowe koszty postępowania. Wniesiono też o wydanie odpisu dokumentu objętego podaniem.
Organ odwoławczy orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, iż do postępowania w sprawie niniejszej mają zastosowanie odpowiednio przepisy działu VII kpa, gdyż odpis poświadczony za zgodność jest formą zaświadczenia w rozumieniu kpa, a co najmniej pełni w obrocie prawnym identyczną z zaświadczeniem funkcję. Przepisy te przewidują przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego ograniczonego do niezbędnego zakresu zatem zasady ogólne kpa mogą być stosowane wyłącznie odpowiednio, co czyni nietrafnym zarzut naruszenia art. 12 kpa.
W związku z tym, iż przedmiotem postanowienia było przekazanie podania do organu właściwego na podstawie art. 65 § 1 kpa, mogło być ono skutecznie zaskarżone wyłącznie w tym zakresie nie objęto rozpoznaniem wniosku o wydanie odpisu dokumentu, zwłaszcza, że Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych nie dysponuje zasobem archiwalnym odrębnym od zasobów podległych mu jednostek.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca Z. S., którzy pismem z dnia 8 września 2009r. wnieśli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zaskarżone postanowienie.
Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie organu odwoławczego do ustalenia w jakiej placówce znajduje się przedmiotowa dokumentacja Państwowego Urzędu Repatriacyjnego obejmująca wykaz majątku nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP przez J. G. syna A. i Z. urodzonego w 1876 r. w J., zmarłego [...] października 1976 r. w R., przeprowadzenia dowodów z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność naruszenia przez Dyrektorów Archiwum Państwowego w P. i w R. zasady słusznego interesu stron, pogłębiania zaufania obywateli do organów, szybkości i ograniczenia formalizmu, zasadzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż jej wniosek o odszukanie dokumentów repatriacyjnych został przekazany przez Dyrektora Archiwum Państwowego w R. celem załatwienia do Dyrektora Archiwum Państwowego w P. w sytuacji, gdy skarżąca już wcześniej próbując uzyskać żądane zaświadczenie z Archiwum Państwowego w P. została skierowana do Archiwum R. Żądanymi dokumentami nie dysponuje też Archiwum Akt Nowych w W. Postępowanie takie narusza liczne zasady postępowania administracyjnego wymienione w petitum skargi. Nie do przyjęcia jest stanowisko organu odwoławczego, iż postępowanie wyjaśniające było wystarczające skoro organ odwoławczy uznaje, że jednostki rzeszowskiego i przemyskiego archiwum nie dysponują przedmiotową dokumentacją i odsyłają skarżącą nawzajem do zasobów w P. i w R. Odpowiadając na skargę Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Postępowanie w sprawie niniejszej zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej o wydanie odpisu orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego przy czym z uzasadnienia podania wynikało, iż chodzi o wydanie odpisu uwierzytelnionego. Tak więc przedmiotem podania było dokonanie przez Dyrektora Archiwum Państwowego w R. urzędowego potwierdzenia treści dokumentu z zasobu archiwalnego. Dyrektor Archiwum Państwowego w R. do którego skierowano żądanie ustalił właściwość Dyrektora Archiwum Państwowego w P. do załatwienia sprawy. Właściwość ta wynikała z faktu przechowywania w [...] archiwum zespołów akt Wojewódzkiego Urzędu Repatriacyjnego w R. oraz Powiatowego Urzędu Repatriacyjnego w R. Właściwość organu określa się nie według możliwości załatwienia danej sprawy a według przepisów statutowych jak również historycznie ukształtowanej zawartości zasobu archiwalnego. Archiwa państwowe w odróżnieniu od innych urzędów wydają urzędowe poświadczenia na podstawie przejętej dokumentacji, nie zawsze mając realny wpływ na sposób prowadzenia, kompletność i stan tej dokumentacji.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia wszczyna się na żądanie osoby uprawnionej. Osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać przepis prawa dający podstawę tych starań. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż żądanie skarżącej dotyczyło wydania odpisu uwierzytelnionego orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego a nie jak to podniesiono w skardze ustalenia w jakiej placówce znajduje się dokumentacja Państwowego Urzędu Repatriacyjnego obejmująca wykaz majątku nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP przez J. G. syna A. i Z. urodzonego w 1876 r. w J., zmarłego [...] października 1976 r. w R.. Skoro w zasobach Archiwum Państwowego w R. brak było stosownej dokumentacji a ustalono jednocześnie, iż taka dokumentacja - akta Wojewódzkiego Urzędu Repatriacyjnego w R. oraz Powiatowego Urzędu Repatriacyjnego w R. – znajduje się w zasobach archiwum [...] to prawidłowym było rozstrzygnięcie wydane przez organy administracji o przekazaniu, aczkolwiek nie dawało ono pewności pozytywnego załatwienia wniosku i dawać nie mogło.
Pewność ta nie zależy bowiem od sposobu realizacji zasad postępowania administracyjnego, jak to podnosi skarżąca, a od tego czy dokument objęty podaniem znajduje się w zasobach archiwum państwowego. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 kpa organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Organ ma obowiązek badać swoją właściwość rzeczową, miejscową i instancyjną w każdym stadium postępowania. Obowiązek ten rozciąga się na postępowanie I instancji oraz postępowanie odwoławcze i obejmuje zarówno tryb zwyczajny postępowania administracyjnego, jak i tryby nadzwyczajne, stosowane w celu weryfikacji decyzji.
Zgodnie zaś z przepisem art. 65 § 1 kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
- - ---------------------- 4