Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dwiema decyzjami z dnia 4 listopada 2022 r., nr 010070/680/4874627/2022 uchylił prawo do świadczenia wychowawczego przyznane w informacji/decyzji z dnia 24 maja 2022 r. na dziecko I. R. od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. i na dziecko A. K. od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r.
Od wspomnianych decyzji N. R. złożyła odwołanie. Po jego rozpoznaniu Prezes ZUS decyzjami z dnia 22 listopada 2022 r., nr 010070/680/4874627/2022 utrzymał w mocy własne, wydane jako organ pierwszej instancji, rozstrzygnięcia z dnia 4 listopada 2022 r.
N. R. na decyzje Prezesa ZUS z dnia 22 grudnia 2022 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd przy piśmie z dnia 19 grudnia 2022 r., I DK 197/22 przesłał otrzymaną skargę Prezesowi ZUS na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też P.p.s.a.).
W odpowiedzi na skargę przesłaną w piśmie z dnia 17 stycznia 2023 r. Prezes ZUS wniósł o umorzenie postępowania sądowego wskazując, że decyzje będące przedmiotem skargi została przez organ uchylona w trybie autokontroli decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. Wspomniana decyzja Prezesa ZUS została złożona do akt postępowania administracyjnego przesłanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Prezes ZUS w oparciu o art. 54 § 3 P.p.s.a. decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r. (k 85 akt administracyjnych) uchylił własne decyzje z dnia 22 listopada 2022 r., będące przedmiotem skargi N. R. W tych okolicznościach wskazać należy, że zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a., sąd umarza postępowanie:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jedną z "innych przyczyn" bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego skutkującą jego umorzeniem jest wydanie aktu autokontrolnego w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Akt ten zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie takiego aktu uwzględniającego skargę w całości powoduje, co do zasady, konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego.
Jednocześnie, Sąd umarzając postępowanie sądowe z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu autokontrolnego, gdyż naruszyłby zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego, bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 1999 r., sygn. akt OPS 16/99, ONSA 2000, Nr 3, poz. 94 oraz A. Kabat, Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).
W rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne - w zakresie kontroli decyzji Prezesa ZUS z 22 listopada 2022 r. - stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zaskarżone decyzje zostały przez organ wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu skoro po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego doszło do skutecznego wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, to brak jest możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowego w tym zakresie. Brak przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia bowiem rozpoznanie sprawy. Wobec powyższego zasadne było umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego.
Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak sentencji.