Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku J. L. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr ew. [...], obr. [...], zajętą pod drogę gminną ul.[...] – odmówił uwzględnienia wniosku.
Organ wskazał, że wnioskodawca złożył dwa wnioski z dnia [...] i [...].
Z uwagi na nieodnalezienie wniosku z dnia [...] organ w postępowaniu wyjaśniającym ustalił, że wniosek ten dotyczył wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa ww. nieruchomości, którą Wojewoda [...] wydał [...]. Odnosząc się do wniosku z dnia [...] - powołując się na art. 73 ust. 4 cyt. ustawy – organ uznał, że został on złożony po terminie, a więc nie może być uwzględniony.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] ([...]), na mocy art. 138 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J.L. – uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ stwierdził, że sprawa nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie zgodnie z prawem, gdyż wnioskodawca w piśmie z dnia [...] podał, że wnosi o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną "w nawiązaniu do wniosku z dnia [...] ". Skoro wniosek dotyczył roszczenia z art. 73 ust. 4 cyt. ustawy i został nadany w terminie ustawowym, to organ winien wezwać stronę o sprecyzowanie podania, czy dotyczy ono również ustalenia odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ww. ustawy.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miejska [...] i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie:
- - art. 75 § 1 i art. 76 § 1 ust. 4 kpa, poprzez uznanie, że protokół przesłuchania świadka z dnia [...] nie stanowi dowodu na sprecyzowanie wniosku J. L. z dnia [...],
- - art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 kpa, poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji.
Skarżąca podniosła, że w związku z wątpliwościami co do treści wniosku z dnia [...] Starosta [...] wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. Z protokołu przesłuchania z dnia [...] wynika, że wniosek do Starostwa [...] z dnia [...], jak i wniosek do Wojewody [...], w tym samym dniu miał identyczną treść i zawierał żądanie wydania decyzji o nabyciu z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Na podstawie protokołu przesłuchania organ prawidłowo, zdaniem skarżącej, ustalił rzeczywistą intencję strony i wydał decyzję odmowną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa.
Skarga jest uzasadniona.
Poddaną kontroli Sądu decyzją Wojewoda [...] - na mocy art. 138 § 2 kpa – uchylił decyzję Starosty [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania - w trybie art. 73 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną - i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowej analizy na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Zakres kontroli instancyjnej przyznany organowi odwoławczemu jest szeroki i obejmuje badanie prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem prawnym, jak i faktycznym. Jest to kontrola merytoryczna całości decyzji, dokonywana pod kątem legalności, celowości, słuszności i rzetelności. U podstaw postępowania odwoławczego nie leży zatem tylko kontrola poprawności rozstrzygnięcia wydanego w I instancji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem zmian w stanie faktycznym i prawnym sprawy, zaistniałych po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest zatem wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
W konsekwencji, nawet jeżeli istnieje konieczność uzupełnienia dowodów, to nie stanowi ona sama w sobie wystarczającej przesłanki do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Niemniej nawet ostatnia z sytuacji nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, bowiem – wbrew twierdzeniom organu odwoławczego - zgromadzony materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydanie decyzji merytorycznej.
Z ustaleń Starosty [...] wynika, że J. L. złożył wniosek z dnia [...] zarówno do Wojewody [...] oraz do Starosty [...]. Z uwagi na fakt, że poza zapisem w urzędowym dzienniku korespondencji, potwierdzającym złożenie przez stronę pisma z datą wpływu w dniu [...], Starosta [...] nie dysponował samym pismem z dnia [...], podczas przesłuchania w dniu [...] w siedzibie organu strona osobiście potwierdziła, że pismo identycznej treści co okazana jej kopia pisma z dnia [...] zostało złożone również do Starosty [...].
Organ odwoławczy winien zatem dokonać samodzielnej oceny, czy treść wniosku z dnia [...] dotyczy wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską [...] opisanej nieruchomości, jak przyjął Starosta [...], czy też wniosek taki został zawarty wyłącznie w piśmie z dnia [...], co w konsekwencji oznaczałoby, że został on złożony po terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ww. ustawy.
Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem argumentacji Sądu.
Wobec naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.