Uzasadnienie
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku kierownika projektu badawczego P. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania jednostce naukowej Instytutowi [...] im. [...] PAN środków na realizację projektu badawczego własnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wniosek o przyznanie środków finansowych na realizację projektu badawczego własnego pt. "[...]" został złożony na 35 konkurs projektów badawczych. W postępowaniu konkursowym wniosek był oceniany na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych (Dz. U. Nr 21, poz. 126) oraz w art. 4 ustawie z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 238, poz. 2390 ze zm.).
Wniosek został sklasyfikowany na pozycji 66 listy rankingowej projektów badawczych Zespołu Roboczego [...]. Komisja Badań na Rzecz Rozwoju Nauki Rady Nauki na posiedzeniu w dniu 27 maja 2008 r. nie rekomendowała wniosku do finansowania. Rekomendację taką uzyskały wnioski do pozycji 43 listy rankingowej z wyłączeniem pozycji 18.
Kierownik projektu badawczego dr P. T. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucając niewłaściwe stosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania jednostce naukowej Instytutowi [...] im. [...] PAN środków na realizację projektu badawczego własnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Zespół Odwoławczy Rady Nauki nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury przyznawania środków finansowych na realizację projektu z przepisami obowiązującymi w tym zakresie oraz uznał, że ocena merytoryczna została dokonana prawidłowo.
Skargę na powyższą decyzję wniósł kierownik projektu badawczego dr P. T. zarzucając naruszenie prawa polegające na wydaniu ocen niezgodnie z prawem oraz merytorycznie niewłaściwych. Zarzucił także, że protokoły z posiedzeń odpowiednich organów Rady Nauki nie spełniają wymogów stawianych przez prawo, co powoduje, że nie powinny być podstawą do wydania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzji w sprawie. Skarżący wniósł o uznanie za bezprawnych decyzji wydanych w sprawie i o przyznanie mu środków na finansowanie badań.
Do akt sprawy wpłynęło również pismo skarżącego z dnia 17 czerwca 2009 r., w którym dodatkowo ustosunkował się do zagadnień związanych z podstawą prawną działania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawach o przyznanie środków finansowych na naukę oraz zgodnością formularza recenzji projektu badawczego z przepisami odpowiedniego rozporządzenia.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu z tego względu, że została wniesiona przez podmiot nie posiadający legitymacji skargowej. W ocenie Sądu należało wyjaśnić, czy P. T. działa w imieniu własnym czy również w imieniu Instytutu [...], a jeżeli tak, to czy posiada pełnomocnictwo do tego działania.
W piśmie z dnia 23 lutego 2009 r. (k- 42 akt sadowych) skarżący wskazał, że działa w imieniu własnym, gdyż w jego ocenie jako kierownik projektu własnego posiada interes prawny w sprawie finansowania projektów badawczych własnych.
Z akt sprawy wynika, że decyzje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] o odmowie przyznania jednostce naukowej Instytutowi [...] im. [...] PAN środków na realizację projektu badawczego własnego oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] września 2008 r. nr [...] zostały doręczone Instytutowi [...] im. [...] PAN oraz kierownikowi projektu badawczego dr P. T. Z faktu jednak, że organ mylnie doręczył odpis decyzji kierownikowi projektu badawczego dr P. T. nie wynika jeszcze, że skarga od tej decyzji została skutecznie wniesiona. Skargę taką bowiem może wnieść wyłącznie podmiot legitymujący się interesem prawnym w sprawie. Mieć interes prawny w sprawie to znaczy to samo, co wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać ochrony. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której określony podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego.
Skoro interes prawny w sprawie wywodzony jest z przepisów prawa materialnego, należy zatem poddać analizie przepisy, jakie miały zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. przepisy ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 238, poz. 2390 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych (Dz. U. Nr 21, poz. 126). Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych weszło w życie w dniu 23 lutego 2008 r. Zgodnie z § 41 tego rozporządzenia przy rozpatrywaniu i kwalifikowaniu wniosków dotyczących przyznania środków finansowych na cele określone w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki, złożonych według wzorów dotychczasowych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, minister wydaje decyzje na podstawie zgromadzonych dokumentów, w tym dokonanej procedury oceny, na podstawie przepisów rozporządzenia. Oznacza to, że niniejsza sprawa jest rozpoznawana z uwzględnieniem przepisów powyżej wskazanego rozporządzenia.
Wniosek z dnia 28 stycznia 2008 r. o przyznanie środków finansowych na realizację projektu badawczego własnego pt. "[...]" został złożony na 35 konkurs projektów badawczych. Wniosek ten został podpisany przez kierownika jednostki naukowej – Instytutu [...] im. [...] Polskiej Akademii Nauk, kierownika projektu - dr P. T. i głównego księgowego Instytutu.
Decyzje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o odmowie przyznania środków na realizację projektu badawczego własnego - jak już wspomniano powyżej - zostały doręczone Instytutowi [...] im. W. T. PAN oraz kierownikowi projektu badawczego dr P. T. W myśl art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki finansowanie nauki dotyczy finansowania działań na rzecz realizacji polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, a w szczególności badań naukowych, prac rozwojowych i realizacji innych zadań szczególnie ważnych dla postępu cywilizacyjnego. Minister przyznaje środki finansowe na naukę jednostkom naukowym określonym w art. 2 pkt 9, w tym placówkom naukowym Polskiej Akademii Nauk. Zgodnie z przepisem ust. 3 tego artykułu Minister przyznaje środki finansowe na naukę w drodze decyzji, na podstawie wniosków złożonych przez podmioty, o których mowa w ust. 2 (jednostkom naukowym, uczelniom, jednostkom naukowym i uczelniom reprezentującym siec naukową, ministrom).
Zgodnie art. 9 ust. 1-3 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki finansowanie projektów badawczych obejmuje projekty własne. Projekty badawcze są wyłaniane do finansowania na podstawie konkursu złożonych wniosków. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie projektów badawczych są przekazywane jednostkom naukowym na podstawie umowy.
Z przepisów powyższych wynika, że finansowanie badań naukowych odbywa się dwuetapowo, najpierw przyznawane są środki na podstawie decyzji, a następnie środki te są przekazywane na podstawie umowy.
Przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2008 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania oraz rozliczania środków finansowych na naukę przeznaczonych na finansowanie projektów badawczych precyzują w § 5, że wniosek o finansowanie projektu badawczego składają wspólnie kierownik projektu i kierownik jednostki naukowej, w której ma być realizowany projekt (ust. 1). Kierownik projektu badawczego, na który przyznano środki finansowe, dysponuje środkami finansowymi przekazanymi jednostce naukowej na realizację projektu zgodnie z umową. Wydatkowanie środków finansowych następuje po uzyskaniu zgody kierownika jednostki naukowej (ust. 2).
Dodatkowo zważyć należy, że zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia wniosek o finansowanie projektu własnego sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wzór ten określa jako wnioskodawcę wyłącznie jednostkę naukową.
Zgodnie z § 18 ust. 2 cytowanego rozporządzenia decyzje ministra o przyznaniu lub o odmowie przyznania środków finansowych na realizacje projektów własnych doręcza się wnioskodawcom.
Z powyższych przepisów wywieść należy, że wnioskodawcą w sprawie finansowania nauki są podmioty wymienione w art. 3 ust. 2 ustawy o zasadach finansowania nauki. Oznacza to, że w rozpoznanej sprawie wnioskodawcą przyznania środków finansowych jest Instytut [...] im. [...] PAN, a nie kierownik projektu badawczego dr P. T. Jeżeli zatem można mówić o współuczestnictwie koniecznym jednostki naukowej i kierownika projektu badawczego, to następuje to współuczestnictwo dopiero na etapie zawierania umowy o przekazanie środków finansowych, a nie na etapie ich przyznawania, gdyż przyznawane są one jednostce naukowej. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 172/08. Wprawdzie rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły zagadnienia interesu prawnego na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, jednakże w ocenie sądu, pozostają one adekwatne na gruncie przepisów obowiązujących.
Wskazać należy dodatkowo, że ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 75, poz. 469 ze zm.) przewiduje, iż w imieniu Instytutu [...] im. [...] będącego placówką naukową Polskiej Akademii Nauk oświadczenia woli składa dyrektor lub upoważniona przez niego osoba.
W tej sytuacji nie można uznać, aby z przepisów będących podstawą rozpoznania niniejszej sprawy wynikał interes prawny kierownika projektu własnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o przyznaniu bądź o odmowie przyznania środków finansowych na realizację projektu własnego. Dodać należy, że postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione ze skutkiem merytorycznego rozpoznania skargi tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. Skarżącym, o którym mowa w art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest podmiot, który ma interes prawny w złożeniu skargi, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zakończonym aktem lub czynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot.
Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.