Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.
Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony w dniu 22 lutego 2013r. radca prawny K. K. Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] oraz przyznał ze środków budżetowych na rzecz radcy prawnego K. K. kwotę 295,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
W dniu 26 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) radca prawny K. K. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu, w której zawarł wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
W dniu 24 lipca 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] informujące, że nastąpiła zmiana pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. Na nowego pełnomocnika skarżącej został wyznaczony radca prawny A. D. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 stycznia 2015 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny-radca prawny J. K., załączając pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez radcę prawnego A. D. do reprezentowania skarżącej w sprawie ze skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Pełnomocnik substytucyjny wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oświadczając, że opłaty za udzieloną pomoc prawną nie zostały uiszczone w całości ani w części.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). W myśl § 16 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Brzmienie powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony adwokat/radca prawny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 marca 2010 r. (sygn. akt I OZ 184/10) przez wyznaczonego adwokata, czy radcę prawnego rozumieć należy adwokata, radcę prawnego wskazanego przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, czy właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych.
W niniejszej sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] pismem z dnia 22 lipca 2014 r. dokonała zmiany ustanowionego dla skarżącej z urzędu pełnomocnika w osobie radcy prawnego – K. K. i wyznaczyła nowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego – A. D. To jemu zatem może być przyznane wynagrodzenie, po złożeniu wniosku i oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Tymczasem z wnioskiem tym wystąpił pełnomocnik substytucyjny-radca prawny J. K. Wniosek ten oraz jej oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, że pomoc ta nie została opłacona nie mogą zastąpić wymaganego w tym względzie zarówno wniosku pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, jak i jego oświadczenia, o którym mowa w § 16 ww. rozporządzenia.
Przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków następuje bowiem wyłącznie na wniosek pełnomocnika – wyznaczonego przez właściwą radę korporacji zawodowej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2010 r. II SA/Wa 349/09 - LEX nr 637743). Pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi natomiast podstawy do ubiegania się przez dalszego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na swoją rzecz, czy też na rzecz wyznaczonego radcy prawnego. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi zatem podstawy do uznania, że wobec pełnomocnika substytucyjnego ma zastosowanie art. 39 pkt 4 p.p.s.a.
Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku jedynie pomiędzy substytutem i stroną (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt II OZ 1288/10, postanowienie NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I OZ 184/10). Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych, przy czym działania (zaniechania) dalszego pełnomocnika wywołują, tak jak działania (zaniechania) pełnomocnika głównego, skutki procesowe bezpośrednio dla strony. Reprezentowanie strony przez dalszego pełnomocnika nie powoduje jednak ani zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych, ani zwolnienia wyznaczonego radcy prawnego z obowiązku przewidzianego w § 16 rozporządzenia. Czym innym jest bowiem wykonywanie zastępstwa procesowego w oparciu o dalsze pełnomocnictwo, którego udzielenie jest prawem każdego pełnomocnika, a czym innym jest prawo do wynagrodzenia za to zastępstwo, które to prawo - wolą ustawodawcy - zostało nierozerwalnie związane z osobą pełnomocnika, o którym mowa w art. 250 i art. 253 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 250 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.