Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako Organ odwoławczy) decyzją z 30 maja 2022 r., nr KOA/3977/Op/21 po rozpoznaniu wniosku [...] reprezentowanej przez syna [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z 21 lipca 2021 r., nr OPS/8131/142/21 zmieniającej decyzję z 28 czerwca 2019 r., nr OPS/8131/194/19 ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 21 lipca 2021 r.
Zaskarżona decyzja została doręczona za pomocą środków komunikacji elektronicznej pełnomocnikowi [...] – [...] w dniu 4 czerwca 2022 r. (działającemu za Skarżącą w postępowaniu administracyjnym).
W skardze na powyższą decyzję, którą złożył 8 czerwca 2022 r. [...] za pomocą środków komunikacji elektronicznej (k. 5 akt sądowych) w oznaczeniu której wskazał jako Skarżącą [...], wniósł o "unieważnienie decyzji pierwszej i drugiej instancji oraz przeprowadzenie rzetelnego postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że [...] zmarła 31 maja 2022 r. Do skargi załączono szereg załączników, w tym m.in. korespondencję prowadzaną z organami administracji.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Pismami z 1 września 2022 r. wniesionymi drogą elektroniczną [...] wskazał, że w postępowaniu administracyjnym nie był stroną postępowania, mimo to posiada interes faktyczny w niniejszym postępowaniu.
Na skutek wezwania tut. Sądu, Urząd stanu Cywilnego w [...] przesłał odpis zupełnego aktu zgonu z którego wynika, że [...] zmarła 31 maja 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi.
W myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."), skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 maja 2022 r., nr KOA/3977/Op/21, które to po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza [...] z 21 lipca 2021 r., nr OPS/8131/142/21 zmieniającej decyzję z 28 czerwca 2019 r., nr OPS/8131/194/19 ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej - odmówiło [...] stwierdzenia nieważności decyzji z 21 lipca 2021 r. Wobec tego postępowanie to zostało wszczęte na podstawie przepisów regulujących tryb nadzwyczajny.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Organu odwoławczego (nr KOA/3977/Op/21) została wydana 30 maja 2022 r. Następnie jak wynika z odpisu zupełnego aktu zgonu oraz uzasadnienia skargi, [...] zmarła 31 maja 2022 r. Organ odwoławczy "doręczył" decyzję za pomocą środków komunikacji elektronicznej pełnomocnikowi [...] – [...] w dniu 4 czerwca 2022 r. Skarga w imieniu [...] na powyższą decyzję została złożona przez [...] bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pomocą komunikacji elektronicznej 8 czerwca 2022 r.
Powyższe ustalenia faktyczne są istotne z punktu widzenia ustalenia podmiotu wnoszącego skargę oraz oceny dopuszczalności wniesionej skargi.
[...] (pełnomocnik [...]) w kierowanych pismach do tut. Sądu wskazywał, że posiada interes prawny i faktyczny w postępowaniu przez sądem administracyjnym – pomimo, że przed organami administracji występował jako pełnomocnik [...].
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi jest warunkiem jej dopuszczalności i obok warunków formalnych skargi podlega ocenie Sądu już na wstępnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Trzeba przy tym podkreślić, iż badanie zachowania terminu do wniesienia skargi możliwe jest tylko wówczas, gdy decyzja administracyjna, a z takim aktem mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, została prawidłowo doręczona, a co za tym idzie wprowadzona do obrotu prawnego. Kwestię tę Sąd obowiązany był rozstrzygnąć w pierwszej kolejności, odwołując się do przepisów regulujących tryb doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym. Należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji przez organ nie jest tym samym, co doręczenie decyzji stronie.
Przepis art. 109 k.p.a. nie normuje formy wydania decyzji, lecz sposób zawiadomienia strony o treści decyzji (por. wyrok NSA z 25.04.2006 r., II OSK 714/05, ONSAiWSA 2006/5, poz. 132, w którym trafnie przyjęto, że: "Obowiązujące przepisy k.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne"). Przepis art. 109 § 1 zobowiązuje organ administracji publicznej do doręczenia stronie decyzji na piśmie, co należy rozumieć jako obowiązek doręczenia stronie oryginału pisemnej decyzji (por. J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 497; por. także postanowienie NSA w Gdańsku z 27 października 1998 r., II SA/Gd 1618/96).
Wydana decyzja wywołuje skutki procesowe dopiero od daty jej doręczenia lub ogłoszenia. Skutki te są następujące: po pierwsze, organ administracji staje się związany wydaną decyzją (art. 110 k.p.a.); po drugie, jeżeli doręczono decyzję organu I instancji, to rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.); po trzecie, jeżeli doręczono decyzję organu II instancji, to rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 53 § 1 p.p.s.a.; P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 109.). Stosownie do art. 40 § 1 i 2 k.p.a., jeżeli strona działa przez przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika, to decyzję należy doręczyć przedstawicielowi lub pełnomocnikowi, a nie stronie.
W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona. Co prawda decyzja ta została wydana, kiedy to strona postępowania administracyjnego [...] żyła tj. 30 maja 2022 r., jednak dzień po jej wydaniu (31 maja 2022 r.) - zmarła.
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Osoba nieżyjąca takiej zdolności nie posiada i nie może być stroną postępowania przed sądem. Z uwagi na moment zgonu – przed doręczeniem zaskarżonej decyzji – [...] nie posiadała zdolności sądowej również w momencie wniesienia skargi, a brak ten ma charakter nieusuwalny i nie może zostać uzupełniony.
Wobec tego przesłanie decyzji pełnomocnikowi [...] – [...] za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 4 czerwca 2022 r. nie mogło spowodować skutku prawnego w postaci doręczenia decyzji. Powyższe oznacza, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wobec tego decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego.
Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.
Przepis art. 43 p.p.s.a. zobowiązujący pełnomocnika procesowego do działania aż do czasu zawieszenia postępowania w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej odnosi się do sytuacji, w której pełnomocnictwo wygasło na skutek śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej już po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego, a nie przed jego wszczęciem.
W rozpatrywanej sprawie nie można zatem uznać, że [...] działając jako pełnomocnik mógł skutecznie wnieść do sądu skargę w imieniu [...], która zmarła przed jej doręczeniem. W tej sytuacji ewentualne przedłożenie do akt sądowych pełnomocnictwa do reprezentowania [...] przed sądami administracyjnymi stanowi okoliczność wtórną.
W myśl art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Wskazać przy tym należy, że w literaturze przedmiotu również podnosi się, iż: "formalnie momentem wygaśnięcia pełnomocnictwa w takiej sytuacji jest śmierć lub ustanie strony, równoznaczne z utratą zdolności sądowej" (M. Niezgódka - Medek, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 236). Sąd w pełni pogląd ten na gruncie niniejszej sprawy podziela.
Biorąc pod uwagę art. 43 p.p.s.a. zdanie drugie wskazać należy, iż wobec śmierci [...] przed złożeniem przedmiotowej skargi postępowanie sądowe nie zostało skutecznie wszczęte, zatem nie jest możliwe jego ewentualne zawieszenie - jeśli przyjąć, że przedmiot sprawy odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czego na tym etapie postępowania Sąd nie ocenia.
W zaistniałych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że skarga została złożona przez uprawniony do tego podmiot. Śmierć [...] przed doręczeniem zaskarżonej decyzji spowodowała utratę zdolności sądowej. Tym samym skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w imieniu podmiotu nie mającego przymiotu strony i nie posiadającego legitymacji do jej wniesienia. Skutkiem nieusuwalnego braku zdolności sądowej [...] jest, stosownie do powołanego art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucenie skargi.
Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.