Uzasadnienie
Wnioskiem z 6 lipca 2023 r. T. T. (dalej jako skarżący) wystąpił do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z 25 lipca 2023 r., nr 104976051/GSL, odmówił skarżącemu przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Decyzja została doręczona domownikowi skarżącego – W. T. w dniu 31 lipca 2023 r.
Następnie skarżący w dniu 16 sierpnia 2023 r. złożył bezpośrednio w siedzibie Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Krakowie wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ostatecznym postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r., nr GSOL 10497605, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z 25 lipca 2023 r.
Pismem z 29 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 25 lipca 2023 r., nr 104976051/GSL, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia prawa procesowego i materialnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z 20 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu wskazał, że skarżący nie wniósł skargi na postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zgodnie z art. 52 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach albo konsul (§ 3).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Z brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. jasno wynika, iż w sytuacji, gdy stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to ma ona możliwość wyboru środka ochrony prawnej z którego chce skorzystać. Mianowicie, strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego skutkiem będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez właściwy organ, bądź może wnieść skargę na taką, nieostateczną w administracyjnym toku instancji, decyzję do sądu administracyjnego. Jednakże, w takiej sytuacji, warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest rezygnacja strony z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zatem, to do strony postępowania należy podjęcie decyzji, czy chce ona zainicjować kolejny etap postępowania administracyjnego, czy też - z pominięciem tego etapu, czyli etapu, w którym sprawa jest przez organ ponownie rozpatrywana – chce ona zaskarżyć od razu decyzję organu (decyzję wydaną niejako w I instancji) do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1607/23).
Podkreślić trzeba, że pozostawienie w tym przypadku stronie prawa wyboru trybu zaskarżenia decyzji, nie oznacza jednak dopuszczalności jednoczesnego skorzystania z obu trybów zaskarżenia, to jest: z trybu administracyjnego i sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 3183/19; 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3037/20 i 10 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2344/22).
Art. 52 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego z pominięciem wyczerpania toku instancji na drodze administracyjnej, niemniej jednak warunkiem koniecznym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tym przypadku jest rezygnacja strony z możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Omawiany przepis jest przy tym sformułowany w sposób jasny, czytelny, niewymagający skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych i - jako wyjątek od zasady - nie może być wykładany rozszerzająco (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1607/23).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący w pierwszej kolejności (w dniu 16 sierpnia 2023 r. – data prezentaty organu) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej pierwszoinstancyjną decyzją Prezesa Kasy Ubezpieczenia Społecznego z 25 lipca 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Kasy Ubezpieczenia Społecznego ostatecznym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.
Zatem skarżący, składając w pierwszej kolejności wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonał w ten sposób wyboru trybu zaskarżenia wydanej przez Prezesa Kasy Ubezpieczenia Społecznego decyzji z 25 lipca 2023 r. Oznacza to, że wolą skarżącego było w pierwszej kolejności wyczerpanie drogi administracyjnej.
Oceny tej nie zmienia fakt, że Prezes Kasy Ubezpieczenia Społecznego ostatecznym postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Podsumowując, skoro skarżący wykorzystał możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to złożenie skargi do sądu administracyjnego na decyzję będącą przedmiotem wniosku nie jest dopuszczalne. Nie jest możliwe, aby ten sam akt był jednocześnie przedmiotem oceny organu w postępowaniu administracyjnym i sądu administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.