Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. nr [...] stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę C. nieruchomości zabudowanej o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy B. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [...].
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1996 r. nr [...] w oparciu o przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) oraz art. 104 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (Dz. U. Nr 95 poz. 425 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę C. nieruchomości zabudowanej o pow. [...] ha, oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy B. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] wystąpiły M. K. i R. W. zarzucając wydanie decyzji bez podstawy prawnej.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., wskazując na brak legitymacji procesowej wnioskodawczyń do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie zakończonej ww. decyzją Wojewody [...]. Organ wskazał, na brak dowodów świadczących o tytule prawnym wnioskodawczyń do przedmiotowej nieruchomości. Podkreślił, że z księgi wieczystej jednoznacznie wynika, że w dacie komunalizacji właścicielem działki nr [...] był Skarb Państwa, który prawo do nieruchomości nabył na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
M. K. i R. W. wystąpiły z wnioskiem ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając Ministrowi naruszenie prawa, a w szczególności art. 28, art. 7, art. 77 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawczynie niezgodziły się z odmową wszczęcia postępowania jedynie z przyczyn czysto formalnych. Wskazały, że ich interes prawny wynika z faktu, że są następczyniami prawnymi byłej właścicielki nieruchomości R. K., a przed Wojewodą [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu organ uznał za udowodniony fakt, że M. K. i R. W. są następcami prawnymi po R. K., która na podstawie aktu notarialnego z 1921 r. stała się właścicielką dóbr ziemskich [...]., w skład których wchodziła działka nr [...]. Podniósł, jednak po raz kolejny, że z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, iż majątek [...] (o pow. ok. [...] ha) stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wnioskodawczynie nie mogą być zatem uznane za stronę postępowania, gdyż uprawnienia te w sprawach dotyczących komunalizacji z mocy prawa, przysługują jedynie Skarbowi Państwa (jako właścicielowi mienia), gminie, która to mienie nabywa oraz osobom powołującym się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dacie 27 maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia.
W ocenie organu podstawą do uznania wnioskodawczyń za strony postępowania, może być dopiero rozstrzygnięcie Wojewody [...], że nieruchomość ozn. jako działka [...] nie podpadała pod przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Samo powiadomienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu przed Wojewodą [...] jest niewystarczające do uznania spadkobierców R. K. za stronę postępowania.
Decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [...] zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie M. K. i R. W. ponownie zarzucając organowi naruszenie art. 28, art. 7, art. 77 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżące wskazały, że organ błędnie przyjął, iż nie przysługuje im tytuł prawny do działki nr [...] w sytuacji, gdy ich następstwo prawne po właścicielce nieruchomości R. K. potwierdzone zostało przez postanowienie Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia [...] listopada 1990 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po R. K. przez jej siostrzenice R. W. i T. K. oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po T. K. przez córkę M. K. Skarżące podniosły, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, gdyż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ograniczył się jedynie do zbadania aktualnego wpisu w księdze wieczystej spornej nieruchomości, gdzie w wyniku wydania decyzji komunalizacyjnej wpisana jest Gmina C. Z kolei wcześniejsze ujawnienie w księdze wieczystej jako właściciela nieruchomości zostało dokonanie z naruszeniem prawa, albowiem R. K. nie była stroną postępowania wieczystoksięgowego.
Konsekwencją takiego stanu rzeczy było również i to, że skarżące jako spadkobierczynie R. K. nie były stronami postępowania komunalizacyjnego ani kolejnego postępowania wieczystoksięgowego zmierzającego do wpisania jako właściciela nieruchomości Gminy C. Zdaniem skarżących skoro istota sprawy sprowadza się do określenia, że nieruchomość nr [...] nie podpadała pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to organ winien zawiesić niniejsze postępowanie, do czasu wydania rozstrzygnięcia tej kwestii przez Wojewodę [...] przez co naruszył art. 97 § 1 ust. 4 kpa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Poddawszy takiej kontroli zaskarżone decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej zwana w skrócie k.p.a.) o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Na podstawie tego przepisu orzeka się, co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Innymi słowy decyzja taka jest rozstrzygnięciem formalnym, w którym organ nie wypowiada się merytorycznie o żądaniach strony, jednakże następuje zakończenie postępowania administracyjnego uruchomionego wnioskiem strony. Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte przez skarżącą wnioskiem z dnia 2 grudnia 2008 roku złożonym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który został postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 roku przekazany do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W rozpoznawanej sprawie podstawą dla organu administracji do wydania decyzji w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. był brak po stronie skarżących interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z akt sprawy wynika, że są one następcami prawnymi po R. K. która była poprzednią właścicielka nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją administracyjną. Jednak z samego faktu następstwa prawnego po poprzednim właścicielu nieruchomości nie można wywieść interesu prawnego do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Spadkobierca nabywa jedynie te prawa majątkowe po zmarłym, które stanowiły jego własność w momencie otwarcia spadku. Aktualnie natomiast właścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej jest Gmina C. nie został też wzruszony wcześniejszy wpis wskazujący w momencie komunalizacji jako właściciela tej nieruchomości Skarb Państwa.
Ze skargi wynika ponadto, że przed Wojewodą [...] toczy się postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej, że przedmiotowa nieruchomość nie podlegała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie administracyjne prowadzone w ww. sprawie nie zostało dotychczas prawomocnie zakończone. Z tych wszystkich okoliczności wynika, że do tej pory nie zostały skutecznie wzruszone wpisy w księdze wieczystej dotyczące własności przedmiotowej nieruchomości, które aktualnie wskazują jako właściciela Gminę C., a przedtem wskazywały Skarb Państwa. Zatem w aktualnym stanie sprawy skarżące nie mogą wykazać się aktualnym i realnym interesem prawnym w kwestionowaniu decyzji komunalizacyjnej, nie wykazały bowiem, że na moment wydawania kwestionowanej decyzji przysługiwały im lub R. K. prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie było podstaw również do zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uregulowane w art. 156-159 k.p.a. ma szczególny charakter. Złożenie organowi żądania stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznego wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, w rozumieniu art. 61 § 3 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem dwuetapowe. W pierwszym etapie organ otrzymawszy żądanie, o którym mowa w art. 157 § 2 k.p.a. uruchamia postępowanie wstępne w ramach którego bada istnienie podmiotowych jak i przedmiotowych podstaw do wszczęcia postępowania nadzorczego. W przypadku, gdy którejś podstawy brak organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.), nie przechodząc do drugiego etapu. Zatem organ administracji może zawiesić postępowanie nadzorcze już wszczętego, natomiast w przedmiotowej sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania.
Mając na względzie przedstawiony stan sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalono jako nieuzasadnioną.