Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2005 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1962 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność F. K. oraz W. i R. M..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia [...] lipca 1957 r. orzekło o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania za wyżej wymienioną wywłaszczoną nieruchomość. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1963 r.
Decyzją z dnia [...] września 1962 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. odmówiło zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2002 r. M. M. i W. M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności między innymi decyzji z dnia [...] września 1963 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 1962 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przy ul. [...] w S. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i decyzji utrzymującej ją w mocy były przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy organ ocenił zaskarżone decyzje. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nieruchomość wywłaszczona podlegała zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej ustalił, iż nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których została wywłaszczona.
Zatem, aby można było ubiegać się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musiały być spełnione łącznie dwie przesłanki (nieruchomość nie została użyta na cel, dla którego została wywłaszczona oraz była zbędna w chwili rozstrzygania wniosku byłego właściciela w przedmiocie zwrotu nieruchomości).
W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona na cel, dla którego została wywłaszczona (budowa przyzakładowego osiedla mieszkalnego dla pracowników Zakładów [...] w S.), jednakże w dacie wydawania kwestionowanej decyzji, cel ten nie został jeszcze w pełni zrealizowany. Ponadto przedmiotowa nieruchomość nie była zbędna w chwili wystąpienia o jej zwrot, bowiem [...] Zakłady [...] w S. – wnioskodawca wywłaszczenia, na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowały budowę domów mieszkalnych, która miała nastąpić w 1963 r. ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego tych zakładów. W związku z tym organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a co za tym idzie przedmiotowe decyzje nie są obarczone żadną z wad, w rozumieniu art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. złożył W.M. wnosząc o jej uchylnie. W skardze podał, że decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1958 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1957 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] o pow.
[...] m2, oznaczonej numerem [...], stanowiącej współwłasność w 4/5 F. K. i w 1/5 W. i R. M. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Infrastruktury podał, że w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, aby wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje we władaniu podmiotów trzecich oraz skomunalizowaną własność Gminy D. Zdaniem skarżącego, wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności rozstrzygnięć o wywłaszczeniu powinno skutkować uchyleniem decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. i poprzedzającej ją decyzji.
Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie, bowiem do treści art. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, W. M. i M. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności czterech rozstrzygnięć organów administracji dotyczących wywłaszczonej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], o pow. [...] m2, stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność F. K. oraz W. i R. M. Postępowanie o stwierdzenie nieważności tych rozstrzygnięć zostało podzielone na dwa postępowania: jedno - dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1958 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1957 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem tej nieruchomości i drugie - dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1963 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1962 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Jak wynika ze skargi oraz, złożonej do akt sprawy w trakcie rozprawy, kserokopii decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzona została nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1958 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1957 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem przedmiotowej nieruchomości.
Jeśli zaś chodzi o postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zakończyło się ono odmową stwierdzenia nieważności tych rozstrzygnięć. Decyzja ostateczna w tej sprawie została wydana w dniu [...] sierpnia 2005 r.
Należy stwierdzić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć dotyczących wywłaszczenia nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] ma związek z postępowaniem o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć dotyczących odmowy zwrotu tej nieruchomości.
Jak wynika z powyższego, postępowania o stwierdzenie nieważności toczyły się równocześnie, a decyzje w tych sprawach zostały wydane w odstępie niepełnego miesiąca. Przy czym ostateczna decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. o odmowie stwierdzenia nieważności zupełnie pomija fakt wydania wcześniej decyzji o stwierdzeniu nieważności rozstrzygnięć dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
W związku z tym, skoro wcześniej zapadła decyzja o stwierdzeniu nieważności rozstrzygnięć dotyczących wywłaszczenia nieruchomości, organ rozpatrując sprawę o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć dotyczących odmowy zwrotu tej nieruchomości, powinien wziąć pod uwagę fakt, że sytuacja uległa zmianie i powinien odnieść się do decyzji z dnia [...] lipca 2005 r.
To oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Oczywistym jest, iż ocena materiału dowodowego winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji - art. 107 § 3 kpa.
Wyżej wskazane nieprawidłowości występujące w sprawie, dotyczące w szczególności pominięcia, przy podejmowaniu decyzji, faktu wydania decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. stanowią takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uzupełnić materiał dowodowy i w oparciu o te ustalenia należy wydać decyzję w sprawie.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na nieścisłość występującą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Z akt sprawy, bowiem wynika, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1957 r. o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostało utrzymane w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1958 r., a nie jak podano w zaskarżonej decyzji – z dnia [...] sierpnia 1963 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.