Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania K. M. świadczenia wychowawczego na córkę N. R..
Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawą prawną wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego jest art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w myśl, którego właściwy organ odmawia przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu, o którym mowa w art. 15 ust.1, lub nie udzieli podczas tego wywiadu wyjaśnień co do okoliczności objętych wywiadem.
Organ ustalił w oparciu o notatkę służbową pracownika socjalnego z [...]. 06.2016 r. oraz pismo OPS [...] z [...].07.2016 r., że K. M. uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania świadczenia wychowawczego.
K. M. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1. Naruszenie art. 7, 8, 77, 80 kpa poprzez niezbadanie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego dowolną ocenę, niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym błędne ustalenie, że skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz nie podała organowi adresu miejsca zamieszkania córki N. R.,
- 2. Naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez całkowite lakoniczne uzasadnienie decyzji, utrudniające polemikę, ponadto, organ II instancji w żadnym zakresie nie odniósł się do twierdzeń, zarzutów i wyjaśnień odwołujących się podniesionych w odwołaniu.
- 3. Naruszenie art. 136 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego oraz nie zlecenie przeprowadzenia tych czynności organowi, który wydał zaskarżoną decyzję w I instancji.
- 4. Naruszenie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, oraz naruszenie art. 15 ust. 1 tejże ustawy poprzez błędne zastosowanie albowiem w sprawie nie zachodzą okoliczności wymagające przeprowadzenia wywiadu środowiskowego,
- 5. Naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez uniemożliwienie nabycia prawa do świadczenia wychowawczego.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu chociaż nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.
Przede wszystkim niezasadne są te zarzuty skargi, w których skarżąca kwestionuje zasadność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz ustalenia organu, że w toku postępowania przed organem I instancji uniemożliwiła przeprowadzenie tego wywiadu. Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016, poz. 195) jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego występują wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu weryfikacji tych wątpliwości. W okolicznościach sprawy organ powziął uzasadnione wątpliwości co do tego czy ubiegająca się o świadczenie K. M. sprawuje faktycznie opiekę nad dzieckiem N. R.. Wysłane do niej wezwanie do uzupełnienia wniosku, na adres wskazany we wniosku, wróciło z adnotacją, że adres taki nie istnieje. W toku podjętych czynności przez pracownika socjalnego potwierdziło się, że wskazany przez wnioskodawczynię adres nie istnieje. Wynika to z adnotacji na zwrocie korespondencji (k.
5) oraz z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...].06.2016 r. (k. 12). Nie zasługuje na wiarę twierdzenie skarżącej, że podanie przez nią nieistniejącego adresu we wniosku stanowiło tylko omyłkę pisarską a nie zamierzone wprowadzenie organu w błąd, co powołała w uzasadnieniu skargi. Adres ten, nieistniejący w rzeczywistości, został przez skarżącą wpisany nie tylko we wniosku złożonym do organu [...].04.2016 r. ale również w oświadczeniu z [...].06.2016 r. wypełnionym przez nią własnoręcznie (k.6).
Wskazuje to ewidentnie na wprowadzenie organu w błąd co do miejsca zamieszkania skarżącej i jej córki. Te wątpliwości organ próbował wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ale skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie tego wywiadu co wynika z powołanej notatki służbowej z [...].06.2016 r. Nie skontaktowała się także w ogóle z Ośrodkiem Pomocy Społecznej mimo, iż w czasie wizyty pracownika socjalnego [...].04.2016 zobowiązała się do takiego kontaktu w następnym tygodniu a także nie skorzystała z tej możliwości wskazanej w zawiadomieniu z [...] lipca 2016 r. (k.13). Wobec takiego zachowania skarżącej organ I instancji miał podstawy do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 ustawy z 11.02.2016 r. organ właściwy odmawia przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie uniemożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie w postępowaniu przed organem I instancji.
Rozpoznając odwołanie K. M. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Należy wskazać, że na gruncie regulacji kodeksu postępowania administracyjnego nie budzi wątpliwości, że zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 k.p.a., oznacza obowiązek organu odwoławczego ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.
Organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ ten jest zobligowany do rozpatrzenia żądań strony i podniesionych zarzutów i rozpoznania sprawy ponownie w sposób określony przepisami procedury administracyjnej. Jest więc, stosownie do treści art. 140 k.p.a., związany art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa. W tym celu dysponuje on także uprawnieniem z art. 136 kpa do uzupełnienia materiału dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie K. M., w odwołaniu od decyzji organu I instancji zwróciła się z prośbą o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu potwierdzenia faktu sprawowania opieki nad córką N. R., który jest niezbędny do wydania decyzji o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tego żądania skarżącej. Oznacza to, że nie rozpoznał sprawy ponownie, a jedynie ograniczył się do weryfikacji decyzji organu I instancji. Świadczy to o tym, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 15, 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 kpa a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy także podkreślić, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu (art. 4 ust.
2) to celem tego świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Tak więc w istocie świadczenie to służy dziecku. Dlatego organ powinien wykorzystać wszystkie instrumenty prawne by sprawa została wyjaśniona w należyty sposób i by nie doszło do pokrzywdzenia dziecka a już szczególnie gdy jest to dziecko niepełnosprawne, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uzupełni materiał dowodowy o rodzinny wywiad środowiskowy o jakim mowa jest w art. 15 ust. 1 powołanej ustawy z 11.02.2016 r. Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. K. M. oświadczyła, że obecnie wraz z córką mieszka w W. przy ul. [...]. Należy więc podjąć próbę przeprowadzenia wywiadu pod tym adresem. W zależności od wyników wywiadu środowiskowego organ odwoławczy podejmie dalsze czynności w sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.