Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] września 2006r nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia [...], na postanowienie Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r w sprawie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowań z wniosków byłych właścicieli hipotecznych o ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:
Stowarzyszenie [...] w dniu 14.04.2006r. złożyło do Prezydenta W. wniosek o dopuszczenie "do postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] spadkobiercom dawnych nieruchomości gruntowych."
Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. orzekł o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniach z wniosków byłych właścicieli hipotecznych o ustanowienie na ich rzecz w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w W. przy ul. [...]/[...], ul. [...]/[...] i [...]/[...].
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji podniósł, że wskazane w regulaminie cele Stowarzyszenia: ochrona lokatorów oraz zapewnienie porządku i czystości nie są celami uzasadniającymi dopuszczenie Stowarzyszenie do postępowań w sprawie zwrotu nieruchomości. Stwierdził również, że lokator nie ma przymiotu strony w takim postępowaniu.
Od powyższego postanowienia, Stowarzyszenie [...] złożyło zażalenie stwierdzając, że wniosek organu, iż uczestnictwo w postępowaniu nie mieści się w zakresie zadań statutowych Stowarzyszenia jest błędny.
Stowarzyszenie wskazało, że ochrona praw lokatorów jest pojęciem o szerokim zakresie znaczeniowym. W szczególności obejmuje ono prawną ochronę trwałości stosunku najmu. W świetle regulacji ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) zakres tych praw jest ewidentnie różny i ukształtowany mniej korzystniej w stosunku do właściciela innego niż jednostka samorządu terytorialnego. Udział Stowarzyszenia w postępowaniu nie jest, co oczywiste, celem sam w sobie. Ma on służyć realizacji celu statutowego Stowarzyszenia w postaci ochrony praw mieszkańców wymienionych budynków, co należy do podstawowych zadań statutowych Stowarzyszenia.
Ponadto w zażaleniu stwierdzono, że "żaden przepis Kpa nie zakazuje uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej z tego tylko powodu, że poszczególni jej członkowie nie mieliby przymiotu strony w takim postępowaniu". Zdaniem skarżącego nie dokonano także oceny czy występuje interes społeczny w przystąpieniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.
Rozpoznając zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 31 Kpa organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, b) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, c) przemawia za tym interes społeczny.
Wskazane powyżej warunki musza być spełnione jednocześnie, a niespełnienie któregokolwiek z nich uniemożliwia dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania na prawach strony.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 4 regulaminu Stowarzyszenia "celami Stowarzyszenia są reprezentowanie mieszkańców w stosunkach z organami administracji państwowej i samorządowej oraz jednostkami administrującymi nieruchomościami, ochrona praw lokatorów, reprezentowanie mieszkańców wobec podmiotów dostarczających media; zapewnienie porządku i czystości na nieruchomościach objętych zakresem działania Stowarzyszenia".
Organ podniósł, że jeżeli chodzi o cel, którym jest reprezentowanie mieszkańców w stosunkach z organami administracji państwowej i samorządowej oraz jednostkami administrującymi nieruchomościami to Stowarzyszenie nie może reprezentować mieszkańców w stosunkach z organami administracji państwowej i samorządowej, ponieważ w myśl art. 33 § 1 Kpa. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, natomiast zarząd nieruchomością wspólną regulowany jest przepisami ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U z 2000 r., Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), która stowarzyszeniom mieszkańców nie daje uprawnień w tym zakresie.
Natomiast odnośnie celu Stowarzyszenia, którym jest ochrona lokatorów organ wskazał, że sprawy te regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.).
Organ podniósł, że z powyższego wynika, iż warunek wskazany w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do dopuszczenia do udziału w postępowaniu, polegający na uzasadnieniu celami statutowymi organizacji, w przypadku Stowarzyszenia [...] nie został spełniony albowiem cel ten musi pozostawać w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Warszawie Stowarzyszenie [...] podniosło, że pojęcie reprezentowanie interesów w postępowaniach przed organami administracji nie ogranicza się do występowania w roli pełnomocnika strony. Żadna z osób, której interesy Stowarzyszenie reprezentuje nie jest stroną postępowania, dlatego celem Stowarzyszenia nie jest wystąpienie w sprawie w charakterze pełnomocnika strony.
Skarżący podniósł, ze pojęcie ochrony interesów jest szerokie i obejmuje wszelkie działania nakierowane na ochronę interesu prawnego albo nawet faktycznego, który występuje w przypadku postępowania, którego rezultatem może być zmiana wynajmującego w stosunkach najmu, których stronami są członkowie Stowarzyszenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości, a także nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej z punktu widzenia zasad współżycia społecznego.
Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie analizowana pod tym kątem skarga Stowarzyszenia [...] nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...].09.2006r nr [...] nie narusza przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 31 kpa § 1. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
- 1) wszczęcia postępowania,
- 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Tak więc uznanie żądania za uzasadnione wymaga łącznego wystąpienia dwóch przesłanek inicjatywy procesowej organizacji społecznej. Są nimi: 1) żądanie jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji;
- 2) przemawia za tym interes społeczny.
Organizacja społeczna ma obowiązek wykazać zasadność jej udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział ma wpływ na strony, a wyrażone przez nią stanowisko może mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w szczególności gdy interesy stron są przeciwstawne.
Z treści zażalenia wynika, że skarżący jako powód dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniach z wniosków byłych właścicieli hipotecznych o ustanowienie na ich rzecz w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w W. przy ul. [...]/[...], ul. [...]/[...] i ul. [...]/[...] wskazał cel statutowy, jakim jest ochrona praw lokatorów.
Zauważyć należy, że każdy cel działania określony w statucie, czy też regulaminie może uzasadniać wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia do niego, jeżeli przedmiot postępowania administracyjnego wkracza w zakres działania organizacji społecznej czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. (Adamiak, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz).
Należy zatem rozważyć czy cel działania określony w regulaminie Stowarzyszenia jakim jest ochrona lokatorów, uzasadnia dopuszczenie do postępowania administracyjnego o ustanowienie w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w W. przy ul. [...].
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazany przez stronę skarżącą jej cel statutowy - ochrona lokatorów nie może być rozumiany jako dający legitymację do wypowiadania się na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustanowienia na rzecz byłych właścicieli hipotecznych prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w W., przy ul. [...], albowiem przedmiot postępowania administracyjnego nie wkracza w zakres działania Stowarzyszenia.
Rozpoznanie wniosków byłych właścicieli hipotecznych w przedmiocie ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego zależy od spełnienia ściśle określonych w przepisach prawa przesłanek i dążenie do ochrony lokatorów nie może spowodować żadnej zmiany, a w szczególności nie uwzględnienia wniosku byłych właścicieli hipotecznych, o ile zostaną spełnione wszystkie przesłanki wynikające z przepisów prawa skutkujące uwzględnieniem ich wniosku.
W tej sytuacji nie sposób przyjąć, aby za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przemawiał jej cel statutowy.
Skoro brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia warunku, dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym w świetle art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a, jakim jest uzasadnienie żądania celami statutowymi tej organizacji, to zbędne staje się dokonywanie dalszych ustaleń w obrębie powołanego przepisu.
Wobec czego zarzut skarżącego iż organ zaniechał rozważenia przesłanki odnośnie interesu społecznego jest nieuzasadniony.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.